Một ngày cuối tháng 3, theo chân anh Trần Đình Tư (phường Cam Ranh) trên chiếc thuyền nhỏ len lỏi giữa các bãi nuôi, chúng tôi cảm nhận rõ nhịp sống tất bật nơi đây. Từng rổ sò lông giống đang vùi mình dưới lớp cát đáy được kéo lên kiểm tra, con nào con nấy căng tròn. Anh Tư cười sảng khoái cho biết: “Hồi trước chỉ vài hộ làm thử. Ai ngờ làm chơi mà ăn thật. Thấy hiệu quả, bà con nơi đây theo nghề ngày một đông”.
Sự chuyển mình ấy không phải ngẫu nhiên. Những năm gần đây, khi chi phí nhiên liệu tăng cao, nghề khai thác biển truyền thống cùng nuôi tôm hùm, cá bớp dần bộc lộ nhiều rủi ro, bấp bênh. Trước áp lực mưu sinh, ngư dân các phường: Bắc Cam Ranh, Cam Ranh, Nam Cam Ranh đã chủ động tìm hướng đi mới. Và sò lông, loài nhuyễn thể quen thuộc bất ngờ trở thành “lối rẽ” hợp lý bởi dễ nuôi, ít rủi ro, vốn đầu tư không lớn.
Điều đặc biệt của nghề nuôi sò lông là cách làm gần như “thuận thiên”. Sò sống vùi mình dưới lớp cát, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên trong môi trường biển, người nuôi không phải tốn chi phí thức ăn, công chăm sóc cũng nhẹ nhàng hơn. “Chỉ cần chọn giống tốt, đúng bãi nuôi là có thể yên tâm. Đến vụ thu hoạch, mỗi lao động kiếm từ 1 đến 1,5 triệu đồng/ngày”, anh Tư chia sẻ.
Vụ mùa năm 2025 vừa qua, gia đình anh thu gần 15 tấn sò lông, giá bán khoảng 70 triệu đồng/tấn, trừ chi phí, lợi nhuận đạt hơn 400 triệu đồng. Năm nay, anh thả nuôi 20 tấn giống, kỳ vọng một mùa bội thu khi thời tiết thuận lợi, đầu ra ổn định.
Không riêng anh Tư, nhiều hộ dân khác cũng đang “đổi đời” từ con sò lông. Anh Nguyễn Văn Hòa (phường Bắc Cam Ranh) kể, trước đây gia đình chủ yếu làm nông, thu nhập bấp bênh. Năm 2023, anh mạnh dạn chuyển sang nuôi sò. Chỉ sau 7-10 tháng, sò đạt kích cỡ thu hoạch. Nhờ nắm vững kỹ thuật, tỷ lệ hao hụt thấp, mỗi vụ gia đình anh thu về hơn 350 triệu đồng.
Theo kinh nghiệm của người nuôi, yếu tố then chốt là chọn đúng bãi nuôi: Độ sâu từ 3-6m, nguồn nước sạch, ổn định, sò lông phát triển tốt, tỷ lệ sống cao, vượt trội so với sò huyết hay nghêu. Ông Lê Văn Hoàng, Tổ trưởng tổ liên kết trồng rong, nuôi sò lông tại địa phương cho biết, nghề này đã hình thành hơn 10 năm và ngày càng khẳng định hiệu quả. Giá sò lông thương phẩm dao động từ 15.000-20.000 đồng/kg, có thời điểm vượt 25.000 đồng/kg. Bình quân, 10 tấn giống có thể cho sản lượng 15-18 tấn thương phẩm nếu thời tiết thuận lợi.
Không chỉ đem lại giá trị kinh tế, mô hình nuôi sò lông còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái. Với khả năng lọc nước, làm sạch tầng đáy, sò lông giúp vùng nuôi phục hồi tự nhiên, tạo sự cân bằng bền vững cho hệ sinh thái biển. Người dân vì thế vừa khai thác hiệu quả nguồn lợi, vừa gìn giữ môi trường lâu dài.
Mỗi mùa thu hoạch, vùng biển vịnh Cam Ranh lại rộn ràng hơn. Thuyền bè tấp nập, thương lái tìm đến tận nơi thu mua. Những mẻ sò tươi rói nhanh chóng được đưa vào bờ, phân phối đến các nhà hàng trong và ngoài tỉnh. Cuộc sống của ngư dân theo đó cũng dần khởi sắc.
Giữa mênh mông sóng nước, con sò lông nhỏ bé đang lặng lẽ viết nên câu chuyện sinh kế mới cho người dân vùng biển Khánh Hòa, một hướng đi thuận theo tự nhiên, ít tốn kém nhưng đem lại giá trị kinh tế bền vững đang lan tỏa từ những bãi cát dưới lòng biển quê hương.
