Sẽ xem xét thực hiện dự án phóng vệ tinh VINASAT-2

Thực hiện thành công dự án

Tại cuộc họp tổng kết dự án phóng vệ tinh VINASAT-1 do Ban chỉ đạo quốc gia dự án phóng vệ tinh Việt Nam tổ chức chiều tối qua 8-8, Thứ trưởng Thông tin và Truyền thông Trần Đức Lai cho rằng, kết quả lớn nhất của dự án này chính là việc khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên quỹ đạo vệ tinh địa tĩnh. Ngày 19-4 vừa qua, vệ tinh đầu tiên của nước ta VINASAT-1 đã được phóng thành công lên quỹ đạo tại vị trí 1320E. Và đến ngày 22-5, vệ tinh đã được đưa vào khai thác an toàn. Hai trạm điều khiển vệ tinh VINASAT-1 tại Hà Nội và Bình Dương cũng đã được đưa vào sử dụng, chính thức tiếp nhận việc điều khiển vệ tinh từ phía nhà sản xuất vệ tinh Lockhed Martin.

Hiện vệ tinh đang hoạt động ổn định trên quỹ đạo. Các thông số thực của vệ tinh đều vượt hoặc bằng các chỉ tiêu thiết kế như nhiên liệu có thể duy trì vệ tinh tới 25,9 năm (yêu cầu là 20 năm); độ tin cậy 0,84 (so với yêu cầu là 0,78); số bộ phát đáp có thể hoạt động là 23 bộ (yêu cầu là 20 bộ). Đây là vệ tinh có công nghệ tiên tiến và tuổi thọ dự báo dài nhất từ trước đến nay, cho phép Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) kéo dài thời gian khai thác và kinh doanh hiệu quả vệ tinh VINASAT-1 lên tới hơn 20 năm, bảo đảm khả năng thu hồi vốn của dự án và có lãi.

Việc triển khai dự án đã giúp đào tạo được một đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ thuật phối hợp tần số quốc tế, cán bộ triển khai và quản lý dự án vệ tinh, điều khiển vệ tinh có trình độ cao, giàu kinh nghiệm.

Theo Thứ trưởng Trần Đức Lai, dự án triển khai thành công được là nhờ sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành liên quan cũng như sự nỗ lực của VNPT. Đồng thời không thể không kể đến việc lựa chọn chính xác nhà thầu quốc tế, đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật và tiến độ cho dự án. Nhà thầu Lockhed Martin đã bảo đảm bàn giao vệ tinh trên quỹ đạo cho VNPT theo đúng tiến độ đề ra. Thực tế thời gian 24 tháng để thực hiện sản xuất và phóng một quả vệ tinh cỡ VINASAT-1 gần như là thời gian tối thiểu.

Đến thời điểm này, việc triển khai dự án VINASAT-1 đã thành công. Tuy nhiên nhìn lại 13 năm triển khai dự án, có thể thấy nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Thứ trưởng Trần Đức Lai thẳng thắn thừa nhận, dự án này triển khai muộn, còn nhiều lúng túng và thụ động. Việc phân công tổ chức thực hiện dự án chưa thật hợp lý. Chẳng hạn như Tổng cục Bưu điện là cơ quan lập dự án khả thi còn VNPT là đơn vị thực hiện dự án. Điều này là chưa hợp lý bởi cơ quan quản lý trực tiếp đăng ký đàm phán phối hợp tần số trong khi các thông số kỹ thuật phải do nhà khai thác quyết định.

Bên cạnh đó, việc triển khai chưa đồng bộ giữa dự án phóng vệ tinh và các hệ thống mặt đất nên hiệu quả sử dụng vệ tinh trong những năm đầu là thấp, gây lãng phí dung lượng. Trong khi đó, công tác quảng bá hình ảnh vệ tinh và bán dung lượng vệ tinh VINASAT-1 còn yếu.

Một hạn chế khác cần được khắc phục đó là chưa chú trọng đầu tư đội ngũ chuyên gia trong nước, còn dựa quá nhiều vào các chuyên gia quốc tế. Vì vậy cần tập trung xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng làm chủ công nghệ để tạo thuận lợi cho việc triển khai các dự án vệ tinh tiếp theo.

Sẽ có thêm vệ tinh VINASAT-2

Dự án phóng vệ tinh đầu tiên của Việt Nam (VINASAT-1) đã được triển khai thành công. Đây cũng chính là cơ sở để Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, xem xét việc phóng quả vệ tinh thứ hai lên quỹ đạo. Đặc biệt là mới đây, nước ta đã đăng ký với Liên minh Viễn thông thế giới (ITU) thêm ba vị trí quỹ đạo nữa. Như vậy cùng với vị trí quỹ đạo 1320E mà vệ tinh VINASAT-1 đang hoạt động tại đó, hiện nước ta đã có tổng cộng 4 vị trí trên quỹ đạo địa tĩnh.

Ba vị trí quỹ đạo mà Việt Nam mới đăng ký là 1070E, 1260E và 131,80E. Theo qui định đăng ký với ITU thì đến năm 2012, nếu Việt Nam không tiếp tục phóng vệ tinh lên quỹ đạo thì tất cả các vị trí quỹ đạo nêu trên sẽ thuộc về các nước khác.

VNPT (đơn vị đang khai thác và vận hành vệ tinh VINASAT-1) đã chính thức đề nghị sử dụng các vị trí quỹ đạo mới này. Phó Tổng Giám đốc VNPT Bùi Thiện Minh cho biết, việc sử dụng các vị trí quỹ đạo mới nhằm phục vụ kế hoạch dài hạn của VNPT trong lĩnh vực kinh doanh và phát triển các thế hệ vệ tinh VINASAT kế tiếp.

Việc sử dụng các vị trí quỹ đạo này sẽ được VNPT cân nhắc trên cơ sở khả năng kinh doanh, nhu cầu sử dụng trong nước và khu vực, khả năng hợp tác với các nhà khai thác trong nước cũng như nước ngoài. Đối với vệ tinh VINASAT-1, đến nay VNPT đã ký hợp đồng với Đài Truyền hình Việt Nam khai thác gần một nửa bộ phát đáp băng tần C và đang đàm phán hợp đồng sử dụng 3-5 bộ phát đáp trên băng tần Ku. Ngoài ra, hợp đồng sử dụng 2 bộ phát đáp trên băng tần Ku cũng đã được ký với Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh. Đấy là chưa kể tới nhiều biên bản ghi nhớ sử dụng dịch vụ đã được VNPT ký với nhiều khách hàng trong và ngoài nước.

Phó Tổng Giám đốc Bùi Thiện Minh nhận định, triển vọng kinh doanh vệ tinh VINASAT-1 là rất khả quan chứ không hề mù mịt như lúc đầu nghiên cứu dự án.

Phó Tổng Giám đốc Bùi Thiện Minh cũng cho rằng, các hồ sơ đăng ký các vị trí quỹ đạo mới có hiệu lực đến năm 2012, theo kinh nghiệm của các nhà khai thác vệ tinh trên thế giới thì cần phải có ngay các thế hệ vệ tinh tiếp theo để dự phòng cũng như triển khai dịch vụ. Thời gian còn lại 4 năm đối với các hồ sơ đăng ký trên là rất ngắn nên cần nhanh chóng nghiên cứu thực hiện dự án VINASAT-2. Đây là việc làm cần thiết, cấp bách do thời gian tối thiểu sản xuất một quả vệ tinh cũng mất hơn 2 năm, tránh rủi ro hoặc vướng mắc do tiến độ thời gian gây ra.

Thứ trưởng Thông tin và Truyền thông Lê Nam Thắng cho biết, ba vị trí quỹ đạo mới đăng ký thêm của Việt Nam là tài nguyên tần số vô cùng quý giá. Nếu bốn năm nữa, Việt Nam không tiếp tục phóng vệ tinh thì nước ta sẽ mất các vị trí quỹ đạo này. Hiện đã có rất nhiều đối tác nước ngoài muốn thuê lại vị trí quỹ đạo này của Việt Nam.

Theo thứ trưởng Lê Nam Thắng, VNPT cần cân nhắc lựa chọn một vị trí quỹ đạo phù hợp nhất để phóng vệ tinh thứ hai VINASAT-2. VNPT có thể hợp tác với các doanh nghiệp trong nước hoặc ngoài nước để cùng thực hiện dự án này. Hai vị trí quỹ đạo còn lại, Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ cân nhắc, xem xét có thể cho đối tác nước ngoài thuê lại.

Kết luận cuộc hop, Phó Thủ tướng kiêm Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia dự án VINASAT Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu Bộ Thông tin và Truyền thông chủ động xem xét chậm nhất trước ngày 30-9 trình Chính phủ phương án sử dụng ba vị trí quỹ đạo mới. Kiên quyết không để mất ba vị trí quỹ đạo này vì đây là tài nguyên quốc gia quý giá.