Phóng viên: Thưa ông, trong bối cảnh kinh tế số và đổi mới sáng tạo, ông đánh giá như thế nào về vai trò của thẩm định giá tài sản trí tuệ trong hệ thống thẩm định giá tài sản hiện nay ở Việt Nam?

Cục trưởng Nguyễn Minh Tiến: Theo quy định tại khoản 11 Điều 4 của Luật Giá 2023 “11. Định giá là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thực hiện xác định giá của hàng hóa, dịch vụ” và khoản 16 của Điều 4 của Luật Giá 2023 “16. Thẩm định giá là hoạt động tư vấn xác định giá trị của tài sản thẩm định giá tại một địa điểm, thời điểm, phục vụ cho mục đích nhất định do doanh nghiệp thẩm định giá, hội đồng thẩm định giá thực hiện theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam.”

Như vậy, định giá là một thuật ngữ rộng hơn thẩm định giá; định giá lại được chia thành 2 nhóm: (1) Định giá của Nhà nước (chỉ định giá cho các hàng hóa dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá quy định tại Luật Giá gồm 42 nhóm hàng hóa, dịch vụ) và (2) Các hoạt động định giá còn lại (hoạt động định giá này theo nhu cầu, thỏa thuận; có thể thực hiện bởi bất cứ ai và có thể lựa chọn tham khảo áp dụng hoặc không áp dụng các quy định về quy trình, phương pháp định giá trừ trường hợp pháp luật về sở hữu trí tuệ hoặc khoa học, công nghệ có quy định cụ thể).  

Còn hoạt động Thẩm định giá là hoạt động nghề nghiệp, nghiệp vụ có tính chuyên môn; phải tuân thủ theo các Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam do Bộ Tài chính ban hành; hoạt động thẩm định giá do các tổ chức đáp ứng đủ điều kiện theo luật định thực hiện. Do đó, ở đây tôi chỉ đề cập đến hoạt động thẩm định giá.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh theo hướng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư và phát triển doanh nghiệp. Giá trị của nhiều tổ chức, doanh nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở tài sản hữu hình mà còn được hình thành ngày càng lớn từ các tài sản vô hình, trong đó có các tài sản trí tuệ.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu nhận diện, xác định và đánh giá các giá trị tài sản trí tuệ một cách đúng đắn và minh bạch ngày càng trở nên cần thiết, không chỉ phục vụ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, góp vốn, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp mà còn hỗ trợ cho hoạt động tín dụng, quản trị rủi ro, quản lý tài sản và phát triển thị trường khoa học, công nghệ.

Đồng thời, hoạt động thẩm định giá tài sản trí tuệ thúc đẩy quá trình tài chính hóa tài sản trí tuệ khi chúng có thể được sử dụng làm tài sản bảo đảm hoặc tham gia thị trường vốn; qua đó góp phần phân bổ nguồn lực hiệu quả, khuyến khích đầu tư vào đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Phóng viên: Theo ông, việc thiếu đội ngũ chuyên gia và chuẩn mực thẩm định giá chuyên sâu cho tài sản trí tuệ cho thấy những hạn chế gì của thị trường dịch vụ thẩm định giá hiện nay?

Cục trưởng Nguyễn Minh Tiến: Trước hết, về chuẩn mực chuyên môn, có thể khẳng định hệ thống Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam hiện nay đã đầy đủ và tiệm cận thông lệ quốc tế. Việt Nam đã ban hành chuẩn mực riêng về thẩm định giá tài sản vô hình, trong đó bao gồm tài sản trí tuệ, với các cách tiếp cận và phương pháp như thị trường, chi phí, thu nhập – đây cũng chính là các phương pháp phổ biến đang được áp dụng trên thế giới. Như vậy, cơ sở pháp lý và phương pháp luận không phải là hạn chế.

Thứ hai, về năng lực thị trường, hiện nay Việt Nam có khoảng 288 doanh nghiệp thẩm định giá đủ điều kiện hoạt động và khoảng 2.000 thẩm định viên về giá đang hành nghề. Đây là một lực lượng không nhỏ, hoàn toàn có khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường, kể cả đối với các tài sản phức tạp do thẩm định viên hoàn toàn có thể làm việc nhóm để thẩm định giá tài sản trí tuệ với sự cộng tác của các chuyên gia pháp luật về sở hữu trí tuệ, chuyên gia về công nghệ…

Như vậy, thị trường dịch vụ thẩm định giá của Việt Nam không thiếu chuẩn mực thẩm định giá hay năng lực nền tảng. Vấn đề đặt ra hiện nay chủ yếu là các vấn đề đã nêu trên như hạn chế về thông tin, dữ liệu giao dịch thị trường để phục vụ cho hoạt động thẩm định giá, đặc trưng của tài sản trí tuệ, cũng như các bên tham gia thị trường tài sản trí tuệ.

Có thể khẳng định hệ thống Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam hiện nay đã đầy đủ và tiệm cận thông lệ quốc tế. Việt Nam đã ban hành chuẩn mực riêng về thẩm định giá tài sản vô hình, trong đó bao gồm tài sản trí tuệ, với các cách tiếp cận và phương pháp như thị trường, chi phí, thu nhập – đây cũng chính là các phương pháp phổ biến đang được áp dụng trên thế giới.