Sách Quốc Tổ Hùng Vương - một công trình mang nhiều ý nghĩa văn hóa lịch sử

Không chỉ có bạn đọc trong nước, nhiều cộng đồng người Việt Nam đang làm việc và sinh sống ở nước ngoài cũng rất quan tâm đến sự kiện này, đã gửi thư, góp ý kiến với hội đồng biên soạn cuốn sách và đề nghị cung cấp sách với số lượng lớn để làm tài liệu giảng dạy, giáo dục thế hệ trẻ hướng về cội nguồn. Trong thư gửi tập thể biên soạn và xuất bản cuốn sách, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nhận xét: 'Ðây là một tác phẩm văn hóa lịch sử có ý nghĩa, góp phần phổ biến, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên nguồn cội của các thế hệ người Việt Nam trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước hôm nay. Xuất bản tác phẩm này chính là một trong những việc làm thiết thực hưởng ứng chủ trương, chính sách của Ðảng và Nhà nước về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và thực hiện di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại: Dân ta phải biết sử ta. Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam. Hiểu biết sâu sắc về thời đại Hùng Vương cũng như công lao của các thế hệ cha ông thuở trước là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người Việt Nam chúng ta'.

Theo Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ tu bổ Ðền Hùng Ðào Trọng Cường, cuốn sách Quốc Tổ Hùng Vương là công trình xuất bản được chuẩn bị và biên soạn kỹ lưỡng, góp phần giúp người đọc có thể hiểu một cách có hệ thống về quá trình hình thành thời đại Hùng Vương, làm nổi bật mối quan hệ biện chứng giữa truyền thuyết với thực tiễn lịch sử và khảo cổ học. Cuốn sách cũng thể hiện mối quan hệ gắn kết các giá trị văn minh, văn hóa - phong tục, tinh thần tư tưởng của thời đại Hùng Vương trong tiến trình hình thành và phát triển của Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc. Cuốn sách dày hơn 300 trang, có nhiều tranh, ảnh minh họa đẹp, bao gồm hai phần tiếng Việt và tiếng Anh được chọn lọc, biên soạn từ nhiều nguồn tư liệu khoa học của các nhà nghiên cứu có uy tín trong lĩnh vực sử học, khảo cổ học và văn hóa, tín ngưỡng với sự cố vấn nội dung của Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu và nhà nghiên cứu sử học Dương Trung Quốc. Cuốn sách gồm bốn phần nội dung chính, vừa là một công trình khoa học, lại vừa có chất văn chương sinh động lôi cuốn người đọc. Phần một 'Thời đại Hùng Vương - truyền thuyết và lịch sử' giới thiệu và giải thích theo một hệ thống trình tự về nguồn cội tổ tiên của cộng đồng các dân tộc Việt Nam dựa trên những truyền thuyết và minh chứng lịch sử để khẳng định luận điểm 'Truyền thuyết ấy không phải là sự tưởng tượng đơn thuần mà nó được tạo nên từ lịch sử và cũng hàm chứa trong đó sự thật lịch sử'. Nội dung truyền thuyết được lập luận, giải thích dưới góc nhìn sử học và khảo cổ học đã dẫn dắt người xem trở lại với buổi đầu bình minh dựng nước. Bắt đầu từ truyền thuyết về dòng giống Rồng Tiên với câu chuyện Cha Lạc Long Quân và Mẹ Âu Cơ sinh được 100 người con trai. Những người con hăm hở theo Mẹ và Cha lên rừng, xuống biển khai hoang, mở cõi, tạo dựng nên đất nước, nên dân tộc. Người con cả được lên ngôi Vua lấy hiệu là Hùng Vương, đặt tên nước Văn Lang với kinh đô là vùng đất Việt Trì ngày nay. Thực tiễn của văn minh Việt cổ được tái hiện qua công cuộc chinh phục tự nhiên, đấu tranh với ngoại xâm để tồn tại và phát triển qua các truyền thuyết và những câu chuyện cổ như: Phù Ðổng Thiên Vương, Sơn Tinh - Thủy Tinh, Chử Ðồng Tử, Hùng Hải trị nước, Sự tích Bánh chưng, bánh dày; Sự tích Trầu Cau, Sự tích Mai An Tiêm trồng dưa hấu, Chuyện Vua Hùng dạy dân cấy lúa, Vua Hùng chọn đất đóng đô, An Dương Vương dựng cột đá thề, xây thành Cổ Loa; Truyền thuyết Nỏ thần và Mỵ Châu - Trọng Thủy. Lược thảo một phần truyền thuyết thời Hùng Vương cho thấy tính nhân văn sâu sắc và giúp người đọc hiểu sâu sắc hơn tình yêu quê hương, đất nước, yêu chính nghĩa, ghét phi nghĩa, yêu điều thiện, ghét điều xấu, đặt lợi ích dân tộc, của nhân dân lên trên hết. Ðó là phẩm chất, là  truyền thống cao đẹp của con người Việt Nam ta trải qua hàng nghìn năm lịch sử. Những tư tưởng và phẩm chất tốt đẹp ấy đã được khơi nguồn ngay từ thời Hùng Vương dựng nước để rồi lưu truyền qua các thế hệ cho đến ngày nay.

Phần hai 'Nước Văn Lang và Khu di tích Ðền Hùng' là tập hợp những bài viết mang tính chất nghiên cứu khoa học và khảo nghiệm về sự ra đời và phát triển của Nhà nước Văn Lang, Lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương và quần thể Khu di tích lịch sử Ðền Hùng, những nét chính trong đời sống văn hóa cư dân thời Hùng Vương, định hướng tôn tạo và xây dựng Khu di tích lịch sử Ðền Hùng cùng một số bài thơ cổ, văn tế, văn bia về Quốc Tổ và thời đại Hùng Vương. Chủ đề chính của phần này là minh chứng về sự tồn tại của nước Văn Lang thời đại Hùng Vương. Ðó là sự mở đầu cho lịch sử dân tộc Việt Nam. Nhà nước ấy, tuy lúc đầu còn đơn giản, nhưng đã để lại những dấu ấn sâu đậm mà mãi mãi về sau không phai nhạt trong những trang sử vàng của dân tộc cũng như trong tâm khảm của các thế hệ người Việt Nam. Khu di tích lịch sử Ðền Hùng là nơi thờ Quốc Tổ và cũng là nơi gắn liền với sự ra đời của Nhà nước Văn Lang. Trải qua thời gian, Ðền Hùng không chỉ minh chứng về cội nguồn Tổ tiên dân tộc, mà còn thể hiện lòng biết ơn sâu nặng của các thế hệ con cháu. Ngày nay, Ðền Hùng là di tích lịch sử đặc biệt của quốc gia, đang được Ðảng, Nhà nước và nhân dân chăm lo giữ gìn, tôn tạo, xây dựng khang trang, bề thế, xứng đáng là nơi thờ cúng, tưởng niệm đức Quốc Tổ đầy thành kính và thiêng liêng.

Phần ba và bốn của cuốn sách có chủ đề: 'Ðền Hùng qua các giai đoạn lịch sử' và 'Tấm lòng hiếu thảo của muôn người con đất Việt hướng về Quốc Tổ Hùng Vương'. Hai phần nội dung này giới thiệu về Ðền Hùng và Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương qua các thời kỳ lịch sử: trước thế kỷ 10, thời Lý - Trần, thời Lê, thời Quang Trung Nguyễn Huệ, thời nhà Nguyễn và từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay. Ở thời đại nào, các Nhà nước Việt Nam cũng đều quan tâm sâu sắc tới việc bảo vệ, tôn tạo Ðền Hùng và tổ chức trang trọng Quốc lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, thể hiện đạo lý cao đẹp 'Uống nước nhớ nguồn' của dân tộc. Ðặc biệt, trong thời đại Hồ Chí Minh, Ðảng và Nhà nước ta càng quan tâm hơn trong việc Giỗ Tổ và tổ chức Lễ hội Ðền Hùng trang trọng và tôn kính, cổ vũ niềm tự hào và giáo dục truyền thống dân tộc. Ðiều này thể hiện ở tấm lòng hiếu thảo của muôn người con đất Việt hướng về nguồn cội Tổ tiên qua nhiều tác phẩm nghiên cứu khoa học và văn thơ, nghệ thuật và các hoạt động, đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát triển trên vùng đất Tổ.

Cuốn sách Quốc Tổ Hùng Vương hiện được in khoảng ba nghìn bản dành tặng cho các tỉnh, thành phố trong cả nước cũng như những Hội Việt kiều trên thế giới và dự kiến sẽ tăng phát hành gần mười nghìn bản trong thời gian tới theo yêu cầu bạn đọc. Bên cạnh giá trị nội dung văn hóa - lịch sử, với hình thức trình bày đẹp, cuốn sách còn là quà tặng quý, mang nhiều ý nghĩa với bạn bè quốc tế.