Vào những thập niên 60 và 70 của thế kỷ trước, Quảng Nam là một trong những địa phương ở khu vực miền trung bị chiến tranh "cày đi, xới lại"... xác xơ. Nhưng người dân nơi đây vẫn một lòng theo Ðảng và làm nên những chiến công hiển hách. Cuộc đấu tranh anh dũng diễn ra ở Chợ Ðược, Cây Cốc, Núi Thành... đã làm cho quân thù khiếp sợ, góp phần không nhỏ vào công cuộc giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Chiến thắng thật to lớn, nhưng hy sinh, mất mát cũng không nhỏ.
Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Quảng Nam Trần Ngọc Nhi cho biết: Hiện Quảng Nam có hơn 100 nghìn đối tượng chính sách. Trong đó, có hơn 64 nghìn liệt sĩ; gần 30 nghìn thương binh, bệnh binh; 12 nghìn người bị địch bắt, tù đày... Ðối với một tỉnh vừa mới tái lập, đời sống nhân dân còn thiếu thốn, nguồn thu ngân sách hằng năm còn hạn hẹp, trong khi số đối tượng chính sách lại xếp hàng đầu cả nước, nên việc chăm lo cho các gia đình liệt sĩ, anh em thương binh... được toàn tỉnh chú trọng quan tâm thúc đẩy.
Ngay những ngày đầu tái lập, tỉnh Quảng Nam đã đề ra kế hoạch cụ thể chăm sóc từng loại đối tượng chính sách và trên cơ sở đó phát động, lôi cuốn mọi cấp, mọi ngành tham gia bằng các việc làm thiết thực. Nổi bật nhất là công tác chăm sóc, phụng dưỡng các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH). Ðồng chí Nguyễn Văn Kiệt, Phó Trưởng phòng Người có công (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội) cho biết, toàn tỉnh có 7.475 mẹ được phong tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ VNAH và hiện có 570 mẹ còn sống. Ngoại trừ ba mẹ mới phong tặng trong đợt vừa rồi, tất cả 567 Mẹ VNAH đều được các đơn vị và doanh nghiệp nhận phụng dưỡng. Ngoài số tiền trợ cấp thường xuyên hằng tháng, trong những ngày lễ, Tết, chính quyền địa phương và các đơn vị nhận phụng dưỡng đều tổ chức đến thăm hỏi, tặng quà, động viên các mẹ sống vui, sống khỏe.
Chúng tôi ghé thăm nhà mẹ VNAH Trương Thị Dăm ở xã Bình Ðào, huyện Thăng Bình. Trong câu chuyện về chiến tranh, mẹ kể: Hồi kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ở các xã vùng đông Thăng Bình chiến sự xảy ra rất ác liệt. Chuyện chết chóc, hy sinh ngày nào cũng có. Nhưng người dân ở đây vẫn kiên cường. Nhiều gia đình đưa hết con, đến cháu "lên núi" đi theo Ðảng, theo Bác Hồ để giết giặc, giữ làng. Nhà mẹ có ba người tham gia cách mạng và cả ba đều hy sinh để lại nỗi đau chồng chất... Hết chiến tranh, mẹ được Ðảng và Nhà nước quan tâm xây tặng nhà ở khang trang. Ngoài chế độ chính sách của Nhà nước, hằng tháng, mẹ nhận được 400 nghìn đồng phụng dưỡng từ Công ty Khai thác công trình Thủy lợi Quảng Nam.
Quảng Nam là địa phương có số lượng Bà mẹ VNAH nhiều nhất so với cả nước. Tại Quảng Nam, huyện Ðiện Bàn là địa phương có số Mẹ VNAH nhiều nhất. Trưởng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Ðiện Bàn Ngô Phú Chức cho biết, toàn huyện có 1.627 mẹ được truy tặng và phong tặng danh hiệu cao quý này; trong đó, có 122 mẹ còn sống. Ðến nay, tất cả các mẹ được xây dựng nhà ở kiên cố và đã được các tổ chức, doanh nghiệp nhận phụng dưỡng, với số tiền mỗi tháng từ 300-400 nghìn đồng. Từ đầu năm 2010, Quỹ Thiện tâm - Công ty cổ phần Vincom đã nhận phụng dưỡng tất cả các mẹ VNAH còn sống ở Quảng Nam, với số tiền hỗ trợ hằng tháng 500 nghìn đồng/người.
Như vậy, với chế độ tiền lương của Nhà nước trợ cấp và tiền phụng dưỡng hằng tháng, các mẹ đã phần nào ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, điều đáng lo lắng nhất hiện nay là phần lớn các mẹ tuổi đã cao, sức yếu, ốm đau thường xuyên. Do vậy, trong những năm gần đây, ngoài việc phát lương hằng tháng kịp thời, các cấp chính quyền địa phương ở Quảng Nam đã phối hợp cơ sở y tế và đơn vị phụng dưỡng tổ chức nhiều đợt khám sức khỏe và chăm sóc khi mẹ ốm đau. Ðồng thời tổ chức chu đáo việc mai táng, xây mồ mả kiên cố khi các mẹ qua đời... Hiện tại, có nhiều ngôi nhà tình nghĩa xây dựng tặng các mẹ hồi mới tái lập tỉnh đã bắt đầu xuống cấp. Ðiển hình là nhà của Bà mẹ VNAH Võ Thị Nhỏ (do Chi cục Thuế Tam Kỳ tặng cách đây gần chục năm) đến nay, ngói lợp trên mái đã bị thấm nước. Hôm nào trời mưa to, mẹ phải chạy sang nhà hàng xóm ở nhờ... Mẹ Nhỏ cho biết, lâu nay, mẹ dành dụm được ít tiền lương; dự định sắp đến sẽ sửa lại nhà bếp để có chỗ nấu ăn, còn cái nhà trên thì ở tạm, vì không đủ tiền để tu sửa...
Ðược biết, còn nhiều Bà mẹ VNAH trong tỉnh cũng có chung khó khăn này. Do vậy, mong các cấp, các ngành liên quan ở tỉnh Quảng Nam và các đơn vị phụng dưỡng tiếp tục quan tâm hơn nữa để các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng có cuộc sống đủ đầy hơn, bù lại những năm tháng đau thương, nhọc nhằn,... đã qua
Bài và ảnh: TẤN NGUYÊN
