Quan hệ giữa công nghiệp và nông nghiệp

Ngay như ở những nước phát triển chủ yếu dựa vào công nghiệp như Singapore và Hàn Quốc lúc đầu ít quan tâm nông nghiệp, nhưng rồi cũng nhận thức ra có sự bất ổn trong phát triển kinh tế - xã hội, như sự cách biệt quá lớn giữa thành thị và nông thôn, giữa giàu và nghèo, cho nên lại phải chú ý đầu tư phát triển nông nghiệp và nông thôn.

Do đó, nếu nông nghiệp chậm phát triển sẽ tạo ra những áp lực làm chậm quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa toàn xã hội. Trong phạm vi toàn thế giới: Có gần ba tỷ người thu nhập dưới hai USD/ngày, và 1,2 tỷ người thu nhập dưới một USD/ngày, dẫn đến khả năng mua rất thấp. Tình trạng khả năng mua và tiêu dùng rất thấp của một nửa số dân đã hạn chế tiêu dùng chung, "đầu ra" bị hạn chế, ảnh hưởng đầu tư vào sản xuất và tăng trưởng kinh tế chung.

Sự tương quan giữa công nghiệp và nông nghiệp về tỷ lệ tăng trưởng ở nước ta cũng theo chiều hướng như trên: Khoảng 1% tăng trưởng nông nghiệp tương ứng với 4% tăng trưởng công nghiệp. Những năm trước đây, tỷ lệ phát triển nông nghiệp khoảng 4% hay hơn 4%, tỷ lệ phát triển công nghiệp khoảng 12% - 14%, tỷ lệ này cho thấy cần tăng tỷ lệ phát triển công nghiệp hơn nữa.

Trong cơ cấu kinh tế ở nông thôn nước ta thì nông nghiệp (khu vực I) vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất, 60 - 80%, còn lại là công nghiệp + xây dựng (khu vực II); dịch vụ (khu vực III) là thấp nhất, nhiều địa phương không tới 9 - 10%. Tỷ lệ tăng trưởng trong dịch vụ thấp do sức mua của dân thấp. Trong nông nghiệp thì chủ yếu vẫn là trồng trọt, trong đó sản xuất lúa vẫn chiếm tỷ lệ cao.

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là quá trình giảm tỷ lệ đóng góp vào GDP của ngành trồng trọt nói chung và của sản xuất lúa nói riêng, so với chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản. Ðồng thời, giá trị sản lượng của mỗi ngành đều tăng. Ðiều này càng cho thấy, để quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp diễn ra theo chiều hướng nói trên nhanh, mạnh hơn, cần đầu tư đúng mức cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, trong đó có ngành trồng trọt, để có thể giảm diện tích và lao động trồng trọt, ưu tiên những hoạt động sản xuất, kinh doanh có lợi hơn.

Mục đích của mối quan hệ giữa công nghiệp và nông nghiệp là tạo điều kiện để cùng phát triển bền vững. Hiệu quả cơ giới hóa nông nghiệp ở ta còn thấp. Nguyên nhân là do tay nghề điều khiển và bảo dưỡng máy của nông dân còn thấp, vận hành máy chưa tốt, hiệu quả của tiêu tưới bị hạn chế, việc quy hoạch vùng sản xuất nguyên liệu chưa gắn với nhà máy chế biến nông sản. Cũng có nguyên nhân ở chất lượng máy nông cụ. Nông dân sử dụng máy có nhận xét, nhiều máy chế tạo trong nước không bền do vật liệu chế tạo và phụ tùng kém chất lượng.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, công nghiệp hóa được thực hiện ở phần lớn các khâu trong quá trình sản xuất lúa: Làm đất, gieo trồng, tiêu tưới, thu hoạch, ra hạt, sấy khô, xay chà, đánh bóng gạo. Những khâu còn cơ khí hóa ở mức thấp là gieo trồng, thu hoạch và sấy khô. Trong sản xuất lúa, những mẫu máy nhập từ Viện Lúa quốc tế (IRRI), như máy nhai lúa (ra hạt), được ông Ba Khoái (An Giang) và nhiều nơi cải tiến, lò sấy lúa vĩ ngang được xã Ðức Tâm cải tiến, dụng cụ sạ lúa theo hàng được Trường dạy nghề và Phát triển nông thôn Nam Bộ thay bàn trượt bằng bánh lồng, rồi nhiều địa phương tiếp tục cải tiến như làm bằng nhựa, kéo dài hàng lúa gieo, vì vậy gieo nhanh.

Theo các chuyên gia, cũng có những  mẫu  máy đến nay đã có nhiều nước áp dụng, như máy bơm nước hướng trục từ đồng  bằng  sông  Cửu  Long, lò sấy lúa rẻ rề (SRR), lò nấu bếp bằng trấu do Trường đại học nông - lâm Thủ Ðức đề xướng.