Phú Yên: Kỷ niệm 126 năm Ngày mất danh nhân lịch sử Lê Thành Phương

Tại Di tích lịch sử văn hóa quốc gia tại thôn Mỹ Phú 1, xã An Hiệp, huyện Tuy An. Hàng ngàn cán bộ, nhân dân đến tham dự lễ hội, dâng hương tưởng nhớ công ơn của vị danh nhân lịch sử với tấm lòng thành kính.

Danh nhân Lê Thành Phương sinh năm 1825 tại làng Mỹ Phú, tổng Xuân Vinh (nay là thôn Mỹ Phú 1, xã An Hiệp, huyện Tuy An), trong một gia đình có truyền thống nho học và giàu lòng yêu nước. Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương của Vua Hàm Nghi, Lê Thành Phương cùng một số sĩ phu, văn thân yêu nước ở Phú Yên đứng lên tập hợp lực lượng nghĩa quân, dựng cờ khởi nghĩa chống thực dân Pháp xâm lược.

Cuộc khởi nghĩa do Lê Thành Phương tổ chức, lãnh đạo là một bộ phận quan trọng của phong trào Cần Vương toàn quốc; có vị trí tiếp nối và châm ngòi cho phong trào Cần Vương ở các tỉnh phía nam kinh thành Huế. Ngày 11-2-1887, ông bị sa vào tay giặc. Địch dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ mua chuộc, tra tấn nhưng không lay chuyển ý chí sắt đá của ông. Lê Thành Phương đã khẳng khái nói trước quân thù câu nói bất hủ: “Ninh thọ tử bất ninh thọ nhục” (Thà chịu chết chứ không sống nhục). Không mua chuộc được ông, ngày 20-2-1887, tức ngày 28 tháng Giêng năm Đinh Hợi, địch đã ra lệnh xử tử ông tại bến Cây Dừa (thuộc xã An Dân, huyện Tuy An ngày nay).

Từ đó, hàng năm đến ngày 28 tháng Giêng, nhân dân Phú Yên tổ chức lễ hội với các nghi thức truyền thống tưởng niệm, qua đó góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, nâng cao ý thức trách nhiệm của toàn dân trong việc giữ gìn, phát huy các giá trị di tích lịch sử.

Ngày 27-9-1996, mộ và đền thờ của ông được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.