Nhiều hiện vật lần đầu xuất hiện
Địa điểm tìm thấy di tích là một chiếc ao nằm ngay cạnh con đường nối từ làng Tức Mặc tới làng La (phường Lộc Vượng, TP Nam Định).
Ao này có diện tích khoảng 350 m2, vốn là ruộng lúa của người dân, nằm trong không gian bãi tha ma của phường Lộc Vượng (dân gian gọi là bãi tha ma Rừng To). Hiện dưới ao còn năm cọc gỗ, chia thành ba cụm, chất liệu gỗ và cách phân bố có điểm tương đồng với những cọc gỗ đã từng phát hiện được ở đền Cổ Trạch năm 2003. Các cây cọc này đã bị gãy và mọt đầu, chu vi từ 24 đến 76 cm, khoảng cách giữa các cọc là từ 1,5 đến 3 m. Dưới lòng ao có hai dải đất nhô lên chạy dài theo hướng bắc nam, cách nhau 5 m. Hai dải đất này mầu nâu pha xám trắng, dẻo chắc, chứa nhiều hiện vật.
Theo ông Nguyễn Văn Thư, mới qua khảo sát đã phát hiện tại di tích này hàng trăm hiện vật, gồm các loại gạch ngói, một số vại, vò và các chi tiết trang trí kiến trúc bằng đất nung như uyên ương, cổ rồng, lá đề...
Đặc biệt, trong đó có một số hiện vật lần đầu xuất hiện trên "lãnh địa đồ cổ" Nam Định. Đó là một chiếc bình đất nung, cao 23,5 cm, chu vi 53,5 cm, miệng và đế loe, cổ thon, vai xuôi, thân phình, hình dáng như búp sen. Có lẽ đây là quả hồ lô thường để trang trí trên đỉnh tháp hay các cột đồng trụ. Cũng là hiện vật lần đầu tiên được phát hiện còn có một đỉnh đất nung và một tiêu bản tượng uyên ương còn khá nguyên vẹn. Đầu uyên ương ngẩng cao, có các hoạ tiết trang trí phỏng theo đầu rồng, hai cánh xoè rộng, đuôi hất cong về phía trước...
Hành cung Thiên Trường?
Hầu hết các hiện vật tìm thấy được đều có niên đại thời Trần, thế kỷ XIII - XIV, một số có niên đại thế kỷ XII. Mật độ phân bố hiện vật rất đậm đặc.
Ông Nguyễn Văn Thư và ông Hoàng Văn Cương cho rằng, "đây không phải là nơi cư trú của dân cư, mà nhiều khả năng là phế tích của một công trình kiến trúc đã bị sụp đổ. Những di vật như lá đề trang trí hình rồng, tượng uyên ương, cổ rồng, gạch hoa cúc dây... đều là những sản phẩm mang tính thẩm mỹ và chất lượng cao, có lẽ chỉ được sử dụng ở những nơi thâm nghiêm, tôn quý liên quan đến hành cung Thiên Trường thời đó".
Ông Thư cho biết, hiện Bảo tàng Nam Định đang hoàn chỉnh báo cáo về cuộc khảo sát này để trình Cục Di sản (Bộ Văn hóa - Thông tin), xin phép được tiến hành khảo cổ. Di tích này nằm trong khu di tích đền Trần - chùa Tháp Phổ Minh, nơi đã từng tìm thấy khá nhiều cổ vật có giá trị. Rất có thể trong lòng đất nơi đây còn cất giữ nhiều dấu tích cho phép giải mã được những bí ẩn về hành cung Thiên Trường thời Trần.
