Phát động cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng” năm 2026

Cuộc thi do TUVA Communication tổ chức với sự đồng hành của Hội đồng Anh tại Việt Nam, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hóa, Craft Link cùng các đơn vị đối tác.

"Theo bước di sản cộng đồng" là sân chơi sáng tạo dành cho người trẻ yêu văn hóa. Theo ban tổ chức, di sản văn hóa không chỉ là giá trị của quá khứ mà còn là nguồn cảm hứng để sáng tạo trong hiện tại. “Theo bước di sản cộng đồng” là hành trình sống động trong đó mỗi thế hệ kế thừa và làm mới di sản, tạo ra những mối liên kết giữa quá khứ và hiện tại.

Với sự tham gia của cộng đồng, nghệ nhân, nghệ sĩ và các nhà thiết kế trẻ... những giá trị truyền thống được tiếp cận dưới góc nhìn mới, trở thành chất liệu cho các sản phẩm, tác phẩm và không gian văn hóa phù hợp đời sống đương đại. Cuộc thi cũng giúp thí sinh hiểu sâu hơn về giá trị di sản, từ đó chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị kinh tế thiết thực, góp phần tạo cơ hội phát triển bền vững cho cộng đồng.

“Theo bước di sản cộng đồng” năm nay được thiết kế như 1 hành trình trải nghiệm chuyên sâu trong đó thí sinh đề xuất ý tưởng cụ thể và trực tiếp tìm hiểu đời sống của cộng đồng sở hữu di sản. Thí sinh sẽ phát triển ý tưởng hoặc sản phẩm dựa trên các yếu tố của di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn và kỹ thuật chế tác của 1 trong 3 cộng đồng di sản do ban tổ chức lựa chọn gồm làng nghề gốm: Bát Tràng (Hà Nội), làng tranh sơn mài Hạ Thái (Hà Nội) và cộng đồng người H'Mông tại Mù Cang Chải (Lào Cai).

Điểm nhấn của mùa giải năm nay là chương trình điền dã thực tế kéo dài 5 ngày tại các làng nghề. Những thí sinh vượt qua vòng sơ loại sẽ tham gia hoạt động “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với nghệ nhân và cộng đồng sở hữu di sản. Trong suốt hành trình, thí sinh làm việc cùng nghệ nhân và các chuyên gia tư vấn thương mại để hoàn thiện ý tưởng, phát triển sản phẩm và xây dựng mô hình kinh doanh phù hợp.

Đối tượng tham gia là công dân từ 21 đến 30 tuổi đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, yêu thích các sản phẩm công nghiệp văn hóa dựa trên di sản cộng đồng, có khả năng hỗ trợ cho cộng đồng sở hữu di sản và góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Cuộc thi khuyến khích sự tham gia của các nhà thiết kế, nghệ nhân, những người đam mê sáng tạo sản phẩm thủ công, sinh viên năm cuối, học viên các ngành di sản, văn hóa, khoa học xã hội và nhân văn, nghệ thuật, thiết kế, truyền thông, công nghệ cùng các cá nhân hoặc nhóm sáng tạo liên ngành.

Bài dự thi phải là sản phẩm cụ thể hoặc ý tưởng sản phẩm hoàn chỉnh được phát triển từ 1 trong 3 không gian di sản được lựa chọn: làng nghề gốm Bát Tràng (Hà Nội), làng tranh sơn mài Hạ Thái (Hà Nội) và cộng đồng người H'Mông tại Mù Cang Chải (Lào Cai). Bài thi cần thể hiện rõ cách thức khai thác các yếu tố của di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu, kỹ thuật chế tác trong thiết kế sản phẩm đương đại. Một nội dung bắt buộc trong hồ sơ dự thi năm nay là kế hoạch thương mại hóa sản phẩm ra thị trường. Thí sinh phải trình bày phương án đưa sản phẩm ra thị trường trong đó nêu rõ đối tượng khách hàng mục tiêu, khả năng sản xuất, giá trị kinh tế và các kênh phân phối dự kiến.

Hồ sơ dự thi gồm bài thuyết minh bằng tiếng Việt, không quá 800 từ nêu rõ cảm hứng từ di sản, quá trình ứng dụng vào sản phẩm và kế hoạch thương mại hóa; hình ảnh minh họa dưới dạng bản vẽ kỹ thuật, phối cảnh 3D hoặc ảnh chụp sản phẩm mẫu với định dạng JPG, PNG hoặc PDF, độ phân giải tối thiểu 300 dpi. Các sản phẩm tham gia phải là sáng tạo mới, không sao chép và không vi phạm quy định về sở hữu trí tuệ.

Cuộc thi được tổ chức theo hình thức trực tuyến kết hợp hoạt động thực địa (điền dã). Quá trình đánh giá gồm 3 giai đoạn. Tại vòng sơ khảo, hội đồng giám khảo lựa chọn những hồ sơ xuất sắc từ các ý tưởng và sản phẩm đăng ký. Ở vòng điền dã và hoàn thiện, các đội tham gia chương trình thực tế tại làng nghề để nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm. Tại vòng chung kết, các tác giả trực tiếp trình bày và bảo vệ sản phẩm trước hội đồng giám khảo.

Với cách tiếp cận gắn kết giữa bảo tồn di sản và phát triển sản phẩm sáng tạo, cuộc thi mở ra cơ hội để người trẻ tiếp cận các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần đưa di sản trở thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và sinh kế bền vững tại các địa phương.

Thời gian nhận bài vòng sơ khảo: 31/7.

Chung kết và lễ trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 11.