Phấn đấu trở thành người thầy giáo tốt

Nhớ lời Bác dạy về nghề giáo

Vừa qua, ngành giáo dục và đào tạo đề cập một vấn đề rất bức xúc hiện nay: Ðể sự nghiệp giáo dục phát triển cần có những thầy giáo xứng đáng là thầy giáo. Ðây cũng là một vấn đề quan trọng mà Bác Hồ đề cập khi nói về ngành giáo dục. Lời dạy của Bác đã nhắc đến yêu cầu về phẩm chất đạo đức, đồng thời cũng nhắc nhở các nhà giáo về một lẽ sống thanh cao, khiêm nhường của nhà giáo Việt Nam: "Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất". Người còn nhấn mạnh: "Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Ðây là một điều rất vẻ vang". Với sự quan tâm sâu sắc, Bác Hồ đã chỉ dẫn cụ thể, mong mọi giáo viên phấn đấu để trở thành người thầy giáo tốt.

Trong cuộc sống, chúng ta thường gặp những thầy cô giáo "hữu xạ tự nhiên hương". Chỉ đơn cử một vài trường hợp về những người thầy đáng kính mà chúng tôi từng biết. Trường hợp thứ nhất là thầy giáo Thận dạy tiểu học ở huyện Nam Trực (Nam Ðịnh). Thầy dạy dỗ, bồi dưỡng nhiều học sinh trở thành những học sinh giỏi, có em sau này đã đoạt giải toán quốc tế. Ðến khi về hưu thầy còn mở lớp dạy học không thu tiền cho các em nghèo ở quê, dạy thêm cho các học trò mà không đòi hỏi thù lao gì. Thầy Thận là một mẫu mực về người thầy giáo hết lòng vì học sinh thân yêu. Thầy Thận đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu: Nhà giáo Ưu tú. Trường hợp thứ hai là thầy Lê Văn Hạp, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Lê Hồng Phong (Nam Ðịnh). 16 năm là Hiệu trưởng, thầy Lê Văn Hạp tập trung xây dựng trường THPT Lê Hồng Phong thành một trường có nền nếp dạy và học tốt nhất của tỉnh Nam Ðịnh. Sau này, trong thời kỳ đổi mới, trở thành Ðơn vị Anh hùng (được phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2000). Ðiều mà mọi giáo viên và học sinh yêu mến, kính phục ở thầy là ở sự sáng tạo trong quản lý khi biết huy động mọi ưu điểm, chỗ mạnh của từng người trong hội đồng giáo dục, biết khơi dậy trong học sinh niềm say mê hứng thú học tập. Nhiều học sinh trưởng thành từ mái trường Lê Hồng Phong trong những năm thầy làm Hiệu trưởng nay trở thành cán bộ cấp cao, những giáo sự, bác sĩ, kỹ sư... Thầy chưa được khen thưởng ở một danh hiệu xứng đáng nào. Thầy Lê Văn Hạp thực hiện đúng như lời Bác Hồ hằng căn dặn.

Về chuẩn mực đạo đức nhà giáo

Nội dung mới ở cuộc vận động "Hai không" năm học 2007 - 2008 càng khẳng định quyết tâm của ngành giáo dục: Hãy vươn lên để xứng đáng với sự quan tâm và niềm tin yêu của Ðảng, Nhà nước và nhân dân đối với sự nghiệp giáo dục nước nhà. Thực hiện việc "nói không với tiêu cực trong thi cử, khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục; nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và việc cho học sinh không đạt chuẩn lên lớp" nhiều nhà trường, nhiều giáo viên còn có những băn khoăn vì chưa thấy những quy định cụ thể về đạo đức nhà giáo.

Ðạo đức hiểu theo nghĩa chung nhất, là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm những nguyên tắc, chuẩn mực, định hướng giá trị được xã hội thừa nhận, có tác dụng chi phối, điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác và toàn xã hội. Ðối với mỗi cá nhân, ý thức và hành vi đạo đức mang tính tự giác, chủ yếu xuất phát từ nhu cầu bên trong, đồng thời tác động của dư luận xã hội, sự kiểm tra của những người chung quanh. Ðạo đức xã hội bao gồm ý thức đạo đức, hành vi đạo đức và quan hệ đạo đức.

Trên đây là những khái niệm chung về đạo đức. Vậy hiểu đạo đức nhà giáo là gì? Trước hết, đạo đức nhà giáo là chuẩn mực đạo đức người làm ngành sư phạm. Chuẩn mực này đòi hỏi nhà giáo tuân thủ chuẩn mực đạo đức của công dân, sau nữa là tuân thủ chuẩn mực đạo đức của công chức, viên chức, nhất là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Cụ thể hơn, chuẩn mực đạo đức nhà giáo đòi hỏi nhà giáo trước hết là một công dân tốt (có các tiêu chuẩn sau: 1. Trung với nước, hiếu với dân; 2. Yêu thương con người, sống có nghĩa, có tình; 3. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; 4. Tinh thần quốc tế trong sáng). Ðồng thời, nhà giáo cũng phải là một viên chức tốt (phải bảo đảm các tiêu chuẩn: 1. Thực hiện nghĩa vụ của cán bộ, công chức quy định tại Ðiều 6, Ðiều 7 và điều 8 của pháp lệnh cán bộ, công chức năm 2003; 2. Không vi phạm những việc mà cán bộ công chức không được làm quy định tại Ðiều 15, Ðiều 16, Ðiều 17, Ðiều 18 và Ðiều 20 của Pháp lệnh cán bộ, công chức năm 2003). Riêng là nhà giáo, bên cạnh những yêu cầu về chuẩn mực đạo đức nói chung trên, còn đòi hỏi nhà giáo phải phấn đấu giữ gìn: 1. Ðạo đức, nhân cách và lối sống lành mạnh, trong sáng của giáo viên; ý thức đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực; sự tín nhiệm trong đồng nghiệp, học sinh và nhân dân; 2. Có tinh thần đoàn kết, tính trung thực trong công tác; quan hệ đồng nghiệp; thái độ phục vụ nhân dân và học sinh; 3. Không vi phạm Ðiều 75 Luật Giáo dục năm 2005 về các hành vi nhà giáo không được làm (nhà giáo không được có các hành vi sau đây: 1. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người học; 2. Gian lận trong tuyển sinh, thi cử, cố ý đánh giá sai kết quả học tập, rèn luyện của người học; 3. Xuyên tạc nội dung giáo dục; 4. Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền).

Phân tích cụ thể về chuẩn mực đạo đức nhà giáo để mọi người trong ngành giáo dục luôn tâm nguyện phấn đấu, để cuộc vận động "Hai không" trong ngành giáo dục đạt kết quả tốt cũng là việc làm thiết thực nhằm hưởng ứng cuộc vận động do Ðảng ta phát động trong toàn Ðảng, toàn dân trong suốt cả nhiệm kỳ Ðại hội X: "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh".