Phân ban ở trung học phổ thông: Chỉ có 6,4% học sinh chọn ban C

Lý giải điều này, ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học (Bộ GD-ĐT) cho rằng đây là do lựa chọn của người dân và thực tiễn.

Sau đây là cuộc phỏng vấn ông Lê Quán Tần bên lề Hội nghị triển khai nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2007-2008.

- Theo ông, tại sao tỷ lệ học sinh lựa chọn theo học ban Khoa học Xã hội - Nhân văn lại thấp?

- Trong thực tế, tỷ lệ các ngành nghề tuyển chọn thí sinh từ khối C rất thấp. Điều này khiến phụ huynh học sinh cân nhắc khi hướng con mình vào học ban Khoa học Xã hội - Nhân văn. Vì thế, việc thu hút học sinh vào học ban này phụ thuộc vào việc tuyển sinh khối C của các trường ĐH. Theo thống kê, chỉ có 6,47 học sinh theo học Ban Khoa học Xã hội - Nhân văn, nhưng nếu tính cả số học sinh chọn ban cơ bản nhưng theo hướng Khoa học Xã hội - Nhân văn bao gồm cả khối C và D thì tỷ lệ này lên đến 24,4%, tức chiếm một phần tư số học sinh cả nước. Như vậy, tỷ lệ này đã cao hơn tỷ lệ các nhóm nghề thuộc ngành Khoa học xã hội nhân văn rồi.

Nhiều người nói học sinh “đổ xô” vào Ban Cơ bản và Khoa học tự nhiên là không đúng. Phụ huynh và học sinh đã có lựa chọn và cân nhắc khi theo học ban này. Vì thế, học sinh theo học ban Khoa học Xã hội - Nhân văn giảm đi, nhưng không phải là “triệt tiêu” như mọi người vẫn nói.

- Vậy học sinh có được chuyển ban sau khi đã lựa chọn không, thưa ông?

- Bộ GD-ĐT đã quy định rõ học sinh chỉ được chuyển ban một lần sau khi học xong lớp 10. Bởi vì nay học chỗ này, mai học chỗ khác thì còn gọi gì là phân ban.

- Có nhiều ý kiến của thầy cô và học sinh cho rằng chương trình phân ban gây quá tải. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

- Về điều này, Viện Nghiên cứu chiến lược giáo dục vừa có cuộc điều tra ở hơn 10 tỉnh. Trong cuộc điều tra này, các địa phương có nêu bốn môn học trong chương trình phân ban mà học sinh học tập khó khăn là Toán, Lý, Hóa, Ngoại ngữ. Trong đó, việc tổ chức học tập khó khăn nhất là hai môn Ngoại ngữ và Vật lý.

Nguyên nhân chủ yếu chưa được xác định rõ là do xuất phát từ sách giáo khoa, chương trình, đội ngũ thầy giáo hay cơ sở vật chất. Sau cuộc điều tra này phải có nghiên cứu đầy đủ, khách quan để biết đâu là nguyên nhân chính. Cũng có thể do một trong bốn nguyên nhân hoặc là do cả bốn. Nhưng nhiều người cho rằng nguyên nhân chính là đội ngũ giáo viên. Bởi vì đây là năm đầu tiên áp dụng đại trà phân ban nên giáo viên đang phải tập dượt, vài năm tới họ mới hình thành được kinh nghiệm. Thêm nữa, thời gian tập huấn cho giáo viên lại quá ít: bảy ngày cho một môn. Tất nhiên tập huấn chỉ là cú hích ban đầu, giáo viên phải tự nghiên cứu trong quá trình giảng dạy. Các trường cũng phải tổ chức học chuyên môn cho giáo viên của mình. Tôi có đi dự một số giờ giảng của giáo viên dạy chương trình phân ban, rất nhiều tiết học tôi đánh giá là yếu.

Tuy nhiên, dù giáo viên có kinh nghiệm thì vẫn còn có thể có vấn đề. Do vậy, năm nay chúng tôi có đổi mới về phân phối chương trình để các trường được tự chủ. Với những nơi khó khăn sẽ sử dụng những tiết tự chọn theo chủ đề bám sát để củng cố kiến thức cho các em. Những chương trình bám sát là nhằm ôn tập, hệ thống hóa nhằm củng cố kiến thức chứ không phải là nâng cao, bổ sung kiến thức mới

- Sau khi đọc sách giáo khoa phân ban, có nhiều ý kiến đóng góp về chất lượng của nhưng cuốn sách này. Bộ có tiếp thu những ý kiến đóng góp này không, thưa ông?

- Đúng là có nhiều ý kiến khác nhau về sách giáo khoa phân ban, nhưng không có ý kiến nào chứng minh là sách sai mà chủ yếu là góp ý về cách trình bày. Sau một năm triển khai phân ban đại trà, Bộ đã yêu cầu từng trường THPT phải sơ kết và từng tổ chuyên môn của trường phải có ý kiến về sách giáo khoa. Từ đó, Sở GD-ĐT tập hợp các ý kiến rồi chuyển cho Bộ. Bộ đang tập hợp ý kiến của giáo viên về sách giáo khoa phân ban. Nhìn chung, những ý kiến này chủ yếu cũng tập trung về cách trình bày, chứ không có nhiều ý kiến nói về sách giáo khoa sai ở chỗ này hay chỗ kia.

Chúng tôi sẽ tập hợp các ý kiến chuyển cho tác giả để có kết luận tập thể. Việc đúng sai phải có hội đồng chuyên môn đưa ra kết luận.

Về vấn đề này, Bộ trưởng GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân có nói là sách giáo khoa không phải là thứ “nhất thành bất biến”, sau quá trình sử dụng có thể điều chỉnh, tất nhiên là những chỉnh sửa đó không lớn.

- Theo ông, các trường nên làm gì để điều chỉnh tỷ lệ học sinh vào các ban?

- Về việc học sinh đăng ký quá nhiều vào Cơ bản và Khoa học tự nhiên chứ không đăng ký vào Ban Khoa học Xã hội và Nhân văn, các trường cần giải thích và động viên để các em tự đăng ký lại. Nhưng nếu các em không đăng ký thì thôi không được bắt ép. Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cũng đã từng nói, người làm quản lý giáo dục có trách nhiệm bày đủ các phương án, còn lựa chọn là quyền của phụ huynh, học sinh.

- Liệu có xảy ra tình trạng hiệu trưởng ép học sinh vào những ban các em không thích?

- Nếu hiệu trưởng ép là sai, chỉ được phép giải thích chứ không được ép. Trong việc tổ chức phân ban, các trường cần định hướng lựa chọn ban sao cho phù hợp với học lực của học sinh; hạn chế tình trạng lựa chọn tự phát, cảm tính. Tuy nhiên, theo quy định, nếu không có đủ 45 học sinh đăng ký vào một ban thì nhà trường sẽ không tổ chức dạy phân ban ban này.

- Xin cảm ơn ông!