Một giai đoạn thách thức với nhiều bất ổn
Trước tiên, phải khẳng định, kết quả cuộc trưng cầu ý dân với phần thắng nghiêng về phe ủng hộ Brexit đã lập tức gây cú sốc lớn cho nền kinh tế Anh, giá trị đồng bảng có lúc rơi xuống mức thấp chưa từng có trong vòng 31 năm. Để có thể cứu vãn sự sụt giảm trầm trọng này, Ngân hàng T.Ư Anh (BoE) phải giảm lãi suất xuống mức thấp kỷ lục 0,25%. Bất ổn về triển vọng kinh tế càng lộ rõ khi giá bất động sản giảm và các giao dịch hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 2009.
Dựa vào các diễn biến thực tế, Ủy ban Chính sách tài chính (FPC) thuộc BoE tuần trước đưa ra nhận định, kinh tế Anh đang đứng trước một giai đoạn thách thức với nhiều bất ổn và cần được điều chỉnh. Trong khi đó, Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) vừa hạ dự báo tăng trưởng của Anh trong năm 2017, từ 2% xuống còn 1%, do kế hoạch phát triển kinh tế của nước này chưa rõ ràng cũng như do những phản ứng tiêu cực từ nền kinh tế sau cuộc trưng cầu ý dân.
Tuy nhiên, trong hơn ba tháng qua, không phải lúc nào những đám mây u ám cũng bủa vây nền kinh tế Anh. Theo các số liệu được công bố đầu tháng 9, hoạt động chế tạo trong tháng 8 tại Anh đạt mức cao nhất trong vòng 10 tháng, đánh dấu sự phục hồi ngoạn mục của lĩnh vực này sau thời gian sụt giảm trầm trọng. Ngoài ra, đồng bảng trượt dốc không phanh cũng đẩy số lượng đơn hàng xuất khẩu của Anh trong tháng 8 tăng cao. Nhiều doanh nghiệp cho biết, các nhà sản xuất và khách hàng đang dần vững tâm để tiếp tục sản xuất và mua sắm, góp phần đưa hoạt động này trở lại guồng quay sau khi rơi vào tình trạng trì trệ trong suốt tháng 7.
Những tín hiệu tích cực nêu trên giúp xoa dịu phần nào lo ngại về nguy cơ nền kinh tế Anh rơi vào suy thoái, song vẫn còn quá sớm để quả quyết rằng, “xứ sở sương mù” đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất. Thậm chí, giới phân tích còn cảnh báo những tác động của Brexit sẽ diễn ra khó lường và có thể theo hướng “mưa dầm thấm lâu”. Nguy cơ suy thoái vẫn ám ảnh nền kinh tế lớn thứ năm trên thế giới khi kết quả của nhiều cuộc khảo sát chỉ ra, các lĩnh vực như đầu tư và sử dụng lao động vẫn tiếp tục trì trệ. Không những vậy, khó khăn sẽ lộ diện nhiều hơn nữa khi Chính phủ Anh chính thức bắt đầu tiến trình đàm phán đưa nước này ra khỏi EU.
Bước đi thận trọng của Thủ tướng mới
Ngay sau khi bà Theresa May trở thành người kế nhiệm ông David Cameron vào ngày 13-7, nhiều lãnh đạo của EU đồng loạt đề nghị Thủ tướng mới khởi động tiến trình đưa Anh rời khối này càng sớm càng tốt. Đáp lại, bà May khẳng định sẽ đàm phán đưa Anh ra khỏi EU theo đúng nguyện vọng của đa số người dân “xứ sở sương mù”. Bất chấp sức ép từ EU và ý kiến trái chiều trong Chính phủ Anh, nữ Thủ tướng kiên quyết không kích hoạt Điều 50 của Hiệp ước Lisbon (bằng cách chính thức gửi đơn đề nghị tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu về việc Anh xin rời EU) trước đầu năm 2017 vì nước này cần có thời gian để xây dựng lộ trình cho “một sự ra đi hợp lý”.
Một tuần sau khi nhậm chức, bà May nhanh chóng có chuyến công du châu Âu và điểm đến đầu tiên là Đức và Pháp. Theo “vị thuyền trưởng” mới của nước Anh, đây là cơ hội để “xứ sở sương mù” tiến tới xây dựng mối quan hệ bền vững và cùng phát triển với các nước thành viên EU trong tương lai. Giới quan sát đánh giá, hành động quyết đoán và khéo léo này của bà May cho thấy bà không chỉ cố gắng tìm kiếm sự ủng hộ từ các quốc gia có tầm ảnh hưởng trong EU mà còn mong muốn tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán giữa Anh và EU sắp tới.
Dù không ngừng nỗ lực tiếp cận EU với tinh thần cởi mở, nước Anh vẫn sẽ phải đối mặt với cách ứng xử có phần lạnh lùng và kiên quyết của nước thành viên trong khối. Nhất trí với bà May về việc Anh cần thêm thời gian để chuẩn bị cho quá trình đàm phán trước khi rời EU, nhưng Thủ tướng Đức Angela Merkel - nhân vật có ảnh hưởng trực tiếp tới thái độ của EU với Anh, thẳng thắn cho rằng, cả EU và Anh đều không mong muốn kéo dài "tình trạng lấp lửng" như hiện nay.
Từ khi chính thức lèo lái con tàu nước Anh “vượt ải” Brexit, bà May luôn có mặt tại các hội nghị quốc tế để tái khẳng định quyết tâm xây dựng mối quan hệ hợp tác của Anh với EU và thế giới. Tại Hội nghị cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi lớn nhất thế giới (G20) lần thứ 11 diễn ra đầu tháng 9, ở Hàng Châu (Trung Quốc), Thủ tướng May vẫn nhắc lại thiện chí này dù bà phải chịu nhiều áp lực khi thảo luận về mối quan hệ thương mại giữa Anh với Mỹ và nhiều quốc gia khác sau khi “quốc đảo sương mù” chia tay “mái nhà chung EU”.
Nữ Thủ tướng cũng tận dụng cơ hội được phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York (Mỹ) vào trung tuần tháng 9 để củng cố, tăng cường sức ảnh hưởng của Anh trong thời kỳ hậu Brexit. Trao đổi ý kiến với các phóng viên bên lề cuộc họp, bà May tin tưởng, Brexit đang mang đến cho nước Anh nhiều cơ hội, đó là được tiếp cận các khu vực trên thế giới và có thêm tham vọng về các thỏa thuận thương mại.
Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tuyên bố của bà May sau cuộc họp của Ủy ban Nội các phụ trách chiến lược phát triển kinh tế và công nghiệp Anh diễn ra vào ngày 2-8. Bà khẳng định, London sẽ tiếp tục tìm kiếm vốn đầu tư từ khắp nơi trên thế giới và ủng hộ mạnh mẽ tự do thương mại.
Cơ hội “xốc” lại nền kinh tế
“Xứ sở sương mù” gặp phải không ít khó khăn trong thời kỳ hậu Brexit là điều chẳng thể tránh khỏi, nhưng rõ ràng, việc phần lớn cử tri Anh bỏ phiếu rời EU đang mang đến cho nước này cơ hội khắc phục hạn chế, “xốc” lại nền kinh tế. Theo một số chuyên gia, có lẽ điều mà nước Anh cần nhất hiện nay là một gói giải pháp tổng thể với những điều chỉnh cơ bản trên ba lĩnh vực tiền tệ, tài chính và cấu trúc kinh tế. Giải pháp này tương tự chính sách Abenomics do Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe khởi xướng, nhằm thúc đẩy tăng trưởng “ba mũi tên” trên nền tảng ba cột trụ.
Chính phủ Anh cần hành động mạnh mẽ, quyết liệt trong việc thực thi chính sách nới lỏng tiền tệ cũng như áp dụng nhiều biện pháp tài khóa để củng cố niềm tin của thị trường và ngăn chặn khả năng nền kinh tế rơi vào suy thoái trong thời gian sắp tới. Một số chuyên gia kinh tế đưa ra hai cách để giúp Chính phủ Anh đạt được điều này. Thứ nhất, Bộ Tài chính cần đẩy mạnh việc vay vốn với lãi suất phục vụ các dự án đầu tư dài hạn. Chính phủ Anh cũng phải tập trung phát triển cơ sở hạ tầng điện tử và nguồn nhân lực bên cạnh các dự án giao thông như đường xe lửa hay sân bay. Thứ hai, Bộ Tài chính và BoE cần có sự phối hợp hài hòa, theo đó Bộ Tài chính sẽ phát hành trái phiếu phát triển hạ tầng và BoE là người mua trái phiếu thông qua chương trình nới lỏng tiền tệ.
Cuối tuần qua, Thủ tướng Theresa May cho biết bà sẽ kích hoạt Điều khoản 50 của Hiệp ước Lisbon trước cuối tháng 3-2017 để đưa nước Anh theo đường hướng tiến tới thực thi Brexit. Như vậy, với các nỗ lực tìm kiếm chiến lược kinh tế mới phục vụ cho việc rời EU và các bước đi thận trọng nhưng quyết đoán của chính phủ do bà May đứng đầu, “xứ sở sương mù” đang chờ đợi có thể đảo ngược tình hình, làm mới hình ảnh nước Anh và tiến hành cuộc “ly hôn” nhẹ nhàng với EU.
Tương lai cho con thuyền nước Anh tiến lên phía trước đang phụ thuộc vào chính phủ do bà Theresa May đứng đầu. Và đó cũng là cơ hội để bà Theresa May chứng tỏ khả năng lãnh đạo của mình trước bước ngoặt mới của lịch sử.
