Nửa thế kỷ vệ tinh vũ trụ đầu tiên

Youri Gagarin, người đầu tiên bay vào vũ trụ.
Youri Gagarin, người đầu tiên bay vào vũ trụ.

Về khoa học, việc phóng được vệ tinh là một thành tựu vượt bậc, hứa hẹn những khám phá to lớn về vật lý không gian. Về chính trị, phóng vệ tinh cũng đồng nghĩa với việc kiểm soát bầu trời, thiết lập hệ thống truyền thông tin, do thám, tiến tới làm chủ không gian. Thành tựu này cũng đồng nghĩa với việc bắt đầu một cuộc chạy đua mới, cuộc chạy đua chinh phục vũ trụ giữa hai siêu cường Liên Xô và Mỹ.

Ngày 12-4-1961, Yuri Gagarin, nhà du hành vũ trụ người Nga trở thành người đầu tiên bay vào vũ trụ trên tàu vũ trụ Phương Ðông 1. Ngày 5-5-1961, Alan Shepard trở thành người Mỹ đầu tiên bay vào không gian. Ngày 20-2-1962, J. Glenn, người Mỹ bay quanh Trái đất ba vòng. Ngày 27-8-1962, Mỹ thực hiện thành công chuyến phóng tên lửa tới sao Kim. Tháng 11-1962, Nga phóng tên lửa đầu tiên tới sao Hỏa. Tháng 10-2003, Trung Quốc đã phóng thành công tàu vũ trụ Thần Châu có người lái đầu tiên và trở thành quốc gia thứ ba tự đưa người lên quỹ đạo thành công, sau Mỹ và Nga.

Những thành tựu trong công cuộc chinh phục vũ trụ của Liên Xô gắn liền với tên tuổi của vị Tổng công trình sư vĩ đại Sergei Pavlovits Korolev. Ông là nhà khoa học, kỹ sư và nhà thiết kế tên lửa hàng đầu của Liên Xô trong cuộc chạy đua vào vũ trụ từ giữa thế kỷ 20. Mặc dù được đào tạo trở thành nhà thiết kế máy bay và đạt được những tiến triển thuận lợi trong công nghệ tên lửa đạn đạo liên lục địa, Korolev vẫn say mê với ý tưởng du hành trong không gian bằng tên lửa.

Năm 1953, ông đề xuất sử dụng tên lửa R-7 để đưa vệ tinh lên quỹ đạo không gian. Korolev và nhóm làm việc của ông cho rằng đây là lĩnh vực có thể đưa Liên Xô vượt qua Hoa Kỳ, Liên Xô nên là quốc gia đầu tiên trên thế giới đưa được vệ tinh lên quỹ đạo. Ðích thân Korolev chỉ đạo việc chế tạo Spoutnik, dự án tiến hành rất khẩn trương. Và ngày 4-10-1957, "vệ tinh nhân tạo đầu tiên của loài người" Spoutnik 1 được phóng lên quỹ đạo, mở ra kỷ nguyên chinh phục khoảng không vũ trụ. Vệ tinh này được phóng thành công ngay từ lần đầu tiên trở thành sự kiện gây chấn động toàn thế giới.Vệ tinh nhân tạo lớn nhất hiện bay quanh Trái đất là Trạm vũ trụ quốc tế (ISS).

Năm nay, Vệ tinh Iubiley (Kỷ niệm) dự kiến được chế tạo đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm ngày phóng vệ tinh đầu tiên của Trái đất. Vệ tinh mini hiện nay đang có nhu cầu rất cao trên thế giới vì chúng có thể dùng để phục vụ thông tin liên lạc, thử nghiệm công nghệ mới và "hiệu chỉnh" các thiết bị thăm dò viễn tín Trái đất, định vị hay các chương trình giáo dục. Ngoài ra, vệ tinh mini còn có giá thành rẻ và thời gian chế tạo chỉ mất khoảng một năm.

Vệ tinh Iubiley dự kiến sẽ truyền các thông tin âm thanh, hình ảnh và cả video về 50 năm phát triển lĩnh vực nghiên cứu vũ trụ kể từ khi phóng vệ tinh đầu tiên của Trái đất. Những vệ tinh mini của Nga ngày nay rất đa dạng về chủng loại. Vệ tinh càng ngày càng trở nên nhỏ và nhẹ hơn.

Ðã có những vệ tinh cực nhỏ với trọng lượng dao động từ 10 đến 100 kg và những vệ tinh siêu nhỏ (sử dụng công nghệ nano) chỉ nặng từ một đến 10 kg. Các nhà sáng chế thậm chí còn ấp ủ ý tưởng chế tạo nên loại vệ tinh chỉ nặng chưa đầy một kg. Một trong những ưu điểm của vệ tinh mini là làm giảm giá thành sản xuất cũng như chi phí đưa lên quỹ đạo. Trung Quốc vừa phóng thành công lên vũ trụ vệ tinh nghiên cứu tài nguyên thứ ba hợp tác chế tạo với Brazil.

Vệ tinh này, có tên gọi 02B, nặng 1.452kg, sẽ hoạt động trên quỹ đạo hai năm, với nhiệm vụ thu thập thông tin về các nguồn tài nguyên bằng các camera có độ phân giải cao, sau đó gửi về cho các trạm tiếp nhận ở Trung Quốc, Brazil và một số nước khác, phục vụ sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường, quy hoạch thành phố cũng như công tác khảo sát các nguồn tài nguyên đất.

Theo Giám đốc Cơ quan vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos) A.Perminov, Nga hiện đang hợp tác với gần 40 nước trên thế giới trong lĩnh vực vũ trụ. Trong những năm gần đây sự hợp tác giữa Roscosmos với các nước đã được tăng cường mạnh mẽ, không những trong các dự án chung và các hợp đồng về dịch vụ phóng tên lửa và vệ tinh, mà cả trong các hiệp định khác nhau trong lĩnh vực vũ trụ. Roscosmos hợp tác với các nước A-rập và Mỹ La-tinh trong các dự án thăm dò Trái đất từ xa, các hệ thống liên lạc vũ trụ, phóng vệ tinh...

Theo ông Perminov, một "căn cứ" vũ trụ kiểu mới có người điều khiển của Nga, sẽ được xây dựng trên quỹ đạo gần Trái đất sau khi Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) kết thúc thời hạn sử dụng vào năm 2020, sẽ tạo điều kiện cho các con tàu bay lên Mặt Trăng và các hành tinh khác. Ông cho biết hiện nay "căn cứ" vũ trụ mới được xem là một dự án của Nga, nhưng không loại trừ sự tham gia của các đối tác nước ngoài. Việc xây dựng "căn cứ" mới này được hoạch định trong chương trình trung hạn phát triển ngành vũ trụ quốc gia của Nga từ nay đến năm 2025.

Các nhà khoa học đang có những dự án ngày càng táo bạo thám hiểm và nghiên cứu những hành tinh "láng giềng" của Trái đất, hứa hẹn những thành tựu chấn động mới trong công cuộc chinh phục vũ trụ. Dự kiến, đến năm 2025, Nga sẽ đưa các nhà du hành vũ trụ lên Mặt Trăng và xây dựng một trạm hoạt động lâu dài trên đó trong khoảng thời gian từ năm 2028-2032.

Nga đã soạn thảo một kế hoạch dài hạn đến năm 2040 cho ngành công nghiệp vũ trụ của nước này và chuyến bay có người điều khiển lên sao Hỏa có thể sẽ được thực hiện sau năm 2025. Trong giai đoạn đầu, Roscosmos sẽ tập trung thám hiểm quỹ đạo gần Trái đất.

Ngày 25-9, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) thông báo kế hoạch đến năm 2037 sẽ đưa người lên sao Hỏa, nhằm mục tiêu tạo ra nền "văn minh vũ trụ trong tương lai". NASA cũng vừa phóng thành công tàu vũ trụ không người lái Dawn vào không gian. Với chế độ lái tự động, tàu vũ trụ Dawn phải thực hiện một số nhiệm vụ trong đó có việc tìm hiểu quá trình hình thành của Hệ Mặt Trời cách đây 4,6 tỷ năm bằng cách thu thập thông tin về hai tiểu hành tinh Vesta và Ceres, nằm giữa sao Hỏa và sao Mộc; khám phá các nguyên tố hình thành nên các hành tinh Trái đất, sao Hỏa, sao Thủy và sao Kim...

Cơ quan Thám hiểm vũ trụ Nhật Bản phóng thành công vệ tinh thăm dò Mặt Trăng đầu tiên của nước này. Hàn Quốc dự kiến hoàn tất trung tâm vũ trụ đầu tiên vào cuối năm 2008, đặt nền móng khoa học và công nghệ cho hoạt động thám hiểm vũ trụ của nước này trong hàng chục năm tới.

Ðồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc thông báo đã tuyển chọn được nhà du hành vũ trụ đầu tiên của nước này để lên Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) trong chuyến bay của tàu vũ trụ Liên hợp (Soyuz) của Nga vào năm tới.

Ấn Ðộ dự kiến đến năm 2015 sẽ phóng được tàu vũ trụ có người lái trên cơ sở sử dụng các hệ thống và công nghệ trong nước, bắt đầu bằng việc phóng một tàu vũ trụ không người lái mang tên Chandrayaan-1 lên Mặt Trăng vào tháng 4-2008, với chi phí khoảng 97 triệu USD.

Có thể bạn quan tâm