NSND Trọng Khôi - Người của những vai diễn đỉnh cao

Từ thuở chập chững vào đời, nằm lì trên gác xép nhà người bạn cả tuần lễ, ngốn cho bằng hết cái tủ sách đồ sộ, rồi giấu bố mẹ thi tuyển vào Trường Sân khấu Việt Nam, đến nay, mấy mươi năm, một chặng đường đời dài dằng dặc đã vèo qua trước mắt NSND Trọng Khôi.  

Mê đọc sách, ham mày mò tìm hiểu những điều mới lạ, bởi thế, làm diễn viên, nhưng ngay buổi ban đầu, chàng trai trẻ quê gốc Kim Ðính, Hải Dương đã có ý thức tích lũy cho mình vốn hiểu biết phong phú về muôn mặt cuộc sống. Chính cái nền tảng văn hóa được đắp bồi qua năm tháng đã giúp ích rất nhiều cho ông mỗi khi tiếp cận vai diễn mới.

Tốt nghiệp đại học, Trọng Khôi về Nhà hát Kịch Việt Nam, sát cánh cùng bạn bè đồng môn, những tên tuổi cũng rất nổi danh sau này như: các NSND Doãn Hoàng Giang, Xuân Ðàm, Ðoàn Dũng, cố NSND Ngọc Thủy..., những nữ NSƯT Ngọc Hiền, cố NSƯT Nguyệt Ánh... Rồi ở đó, còn có NSND Ðào Mộng Long, NSND Trần Tiến, NSƯT Phạm Bằng... Họ chính là thế hệ đã làm nên diện mạo của sân khấu kịch Cách mạng một thời...

Trong môi trường nghệ thuật đích thực ấy, mỗi người đã phải phấn đấu không ngừng để tạo nên dấu ấn, phong cách cá nhân. Bắt đầu gây thiện cảm với bạn nghề, với các đạo diễn qua nhân vật anh thương binh Việt trong vở Ðôi mắt từ thập kỷ 70 (thế kỷ trước), đến nay, NSND Trọng Khôi đã có được cho riêng mình một bộ sưu tập vai diễn đáng mơ ước.

Hàng loạt tác phẩm kinh điển của thế giới, được dàn dựng ở Việt Nam ngay trong những năm tháng đất nước còn ngập chìm vào khó khăn thời hậu chiến, đã là nguồn động viên tinh thần vô giá cho công chúng. Có thuở, mỗi khi Nhà hát kịch ra mắt vở mới, lại trở thành một sự kiện văn hóa rộn ràng với người dân thủ đô... Ít hay nhiều, NSND Trọng Khôi đều góp tâm sức của mình làm nên những cái gạch đầu dòng tươi rói trong trang sách truyền thống của sân khấu bằng các vở diễn: Kẻ đốt đền, Vua Lia... và nhất là Hồn Trương Ba da hàng thịt...

Mỗi vai diễn, lại là cá tính đặc biệt phức tạp, chất chứa nhiều thông điệp sâu xa mà các kịch tác gia gửi gắm, nhưng NSND Trọng Khôi đều hóa thân nhuần nhuyễn, tinh tế, đậm nét trí tuệ, không hề lẫn lộn. Không hề ngoa ngôn khi nói rằng, nhiều hình tượng nhân vật mà Trọng Khôi đã xây dựng thành công, như Dương Văn Minh, như hồn Trương Ba, như vua Lia..., chính là những bài học giáo khoa đầy thực tiễn cho các lớp diễn viên trẻ bây giờ.

 Mỗi lúc nhắc đến diễn viên trẻ, dường như ông lại gợn lên nỗi buồn xa vắng. Với tư cách một đồng nghiệp, một người thuộc thế hệ đi trước, ông không mấy lạc quan khi nhiều người đương tuổi thanh xuân, giữa môi trường cạnh tranh sôi động, lại không giữ được trọn vẹn lòng yêu nghề, không cần mẫn trau dồi nghiệp vụ... Mặc dù, tương lai sân khấu thuộc về chính họ.

Ông đã từng đau đáu dằn vặt cả tháng trời chỉ nhằm tìm ra cách thể hiện biểu cảm nhất cho một lớp kịch, một trạng thái tâm lý... Hay đang đêm, dựng vợ dậy, để bắt bà xã làm người kiểm chứng đầu tiên cho một động tác diễn xuất vừa bất chợt hình thành.

Ông đã tâm niệm, nghệ thuật như tôn giáo của cuộc đời mình, là niềm đam mê không gì cạnh tranh nổi... ở vị trí Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, NSND Trọng Khôi coi nhiệm vụ lo lắng, hướng dẫn, đầu tư cho lớp trẻ là phần trách nhiệm nặng nề của mình. Như người ta, ăn bóng đá, ngủ bóng đá, còn ông, lúc nào cũng canh cánh một nỗi lòng vì sân khấu, vì những nhà hát ăm ắp người xem. Quản lý một hội nghề nghiệp, thành viên lại là những nghệ sĩ, những cá tính không ai giống ai, nhiều lúc ông cảm thấy mỏi mệt, chán nản...

Nhưng rồi, người nghệ sĩ được đông đảo công chúng nhớ tên, biết mặt và cảm phục này đã kiên định vượt qua, để luôn giữ được tâm thế lạc quan, giữ được lòng bao dung, hồn hậu với cuộc đời.

THANH TÚ