Nóng bỏng cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy ở Tây Bắc

Mặc dù chính quyền các cấp, các ngành và đông đảo nhân dân dành nhiều tâm lực nhằm đẩy lùi ma túy, vì một Tây Bắc bình yên, song cuộc chiến chống đại dịch ma túy vẫn còn cam go, phức tạp.

Gian nan chặn cung và giảm cầu

Với địa hình biên giới hiểm trở, trải dài 1.098,5 km, gồm 12 cửa khẩu và hàng trăm đường tiểu ngạch; những điều kiện thuận lợi này biến các tỉnh Tây Bắc thành địa bàn trung chuyển ma túy về muôn nơi. Ma túy tập kết ở bên kia biên giới, sau đó thẩm lậu qua đường mòn vào nội địa rồi tỏa đi các tỉnh, thành phố. Những năm qua, được Ðảng, Chính phủ và Nhà nước quan tâm, đời sống người dân Tây Bắc từng bước cải thiện, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều người nghe kẻ xấu dụ dỗ lao vào con đường hút chích, tham gia buôn bán ma túy, coi đó là nghề để kiếm kế sinh nhai, cho nên tình hình ma túy càng diễn ra phức tạp.

Những điểm nóng Mộc Châu, Phù Yên, Sông Mã (Sơn La); Hang Kia, Pà Cò (Hòa Bình); Na Ư, Thanh Chăn, Pa Thơm (Ðiện Biên) từ lâu luôn nằm trong "tầm ngắm" của lực lượng truy bắt. Thủ đoạn hoạt động của bọn tội phạm càng tinh vi, xảo quyệt hơn: thay đổi địa điểm và phương tiện vận chuyển; giao nhận ma túy, thông tin với nhau bằng điện thoại  di động; giấu ma túy chỗ kín, trong mũ bảo hiểm, yên xe máy... Nhiều đường dây buôn bán ma túy khép kín trong một gia đình, dòng tộc; đối tượng cầm đầu không trực tiếp vận chuyển, áp tải hàng; phần lớn đối tượng buôn bán ma túy là người có tiền án, tiền sự, nghiện ma túy; ngay cả phụ nữ, trẻ em, người già cũng bị lôi kéo phạm tội. Số cán bộ, đảng viên tham gia buôn bán ma túy, số đối tượng truy nã ma túy ngày càng tăng.

Do đấu tranh mạnh, tình hình buôn bán, vận chuyển ma túy trên địa bàn Tây Bắc từng bước bị kiềm chế. Song vì lợi nhuận (nếu "mua tận gốc bán tận ngọn", mỗi bánh heroin lãi khoảng 40 triệu đồng, mỗi viên hồng phiến lãi ngót một trăm nghìn đồng), cho nên nhiều đối tượng vẫn lén lút buôn bán ma túy, ngụy trang tinh vi dưới nhiều hình thức. Lợi dụng biên giới hiểm trở, hẻo lánh, khó kiểm soát, bọn tội phạm ma túy (TPMT) hình thành các điểm bán ma túy ngay tại biên giới. Chúng thường đi theo tốp khoảng mười người xuyên đường rừng vượt biên mua ma túy, sẵn sàng dùng vũ khí chống trả quyết liệt khi bị truy bắt.

Tại tỉnh Ðiện Biên, qua trinh sát, phát hiện ở vùng biên giới năm tụ điểm phức tạp về ma túy. Nhiều đối tượng truy nã câu kết với các đối tượng giáp biên lập lán dọc biên giới, hoạt động buôn bán ma túy sôi động vào ban đêm, có ngày số tiền buôn bán lên tới hàng tỷ đồng. Từ khi quốc lộ 6 được sửa chữa, nâng cấp, các đối tượng dưới xuôi đã chuyển sang Mộc Châu lấy hàng. Sáng sớm từ Hà Nội phi xe máy hoặc bắt xe khách, quá trưa đã tới biên giới, chiều tối trở về đã kiếm được ma túy. Nhiều vụ, lực lượng chức năng bắt quả tang hàng chục bánh heroin. Trung tá Lê Minh Loan, Trưởng phòng PC17 Công an tỉnh Sơn La, cho biết: "Bọn TPMT ngoại biên rất manh động và cảnh giác, thường nhận tiền xong mới giao hàng và sẵn sàng nổ súng chống trả khi bị phát hiện, truy đuổi. Có tên nhiễm AIDS đã điên cuồng xông vào cắn, cào cấu, dùng bơm kim tiêm chống trả, do vậy việc truy bắt rất nguy hiểm, nhiều trinh sát đã bị thương và phơi nhiễm".

Không chỉ là địa bàn trung chuyển ma túy về xuôi, các tỉnh Tây Bắc còn là địa bàn tiêu thụ ma túy, với hàng trăm tụ điểm, điểm bán lẻ ma túy. Nhiều đối tượng nghiện nhiễm AIDS, tù tha thất nghiệp vì đói tiền hút hít, bất cần đời đã bán lẻ ma túy với quái chiêu xảo quyệt như giấu heroin trong thuốc lá, đống gạch, tường rào, bán qua điện thoại di động.

Năm năm qua, Công an tỉnh Ðiện Biên đã tăng cường gần 6.000 lượt cán bộ, chiến sĩ xuống cơ sở "ba cùng" với nhân dân, giúp đỡ, củng cố chính quyền cơ sở, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn, kết hợp truy quét tội phạm, tệ nạn ma túy, đã bắt giữ 2.013 vụ, 3.042 đối tượng; xác lập và triệt phá 183 chuyên án ma túy lớn. Song vẫn còn mười đường dây ma túy lớn, 41 tụ điểm và 61 điểm ma túy tiềm ẩn chưa bị triệt phá.

Biên phòng tỉnh Ðiện Biên từ khi thành lập lực lượng chuyên trách, hiệu quả bắt giữ sáu tháng đầu năm nay đã tăng gấp ba lần so với năm trước. Tuy nhiên, theo ước tính, lượng ma túy ngăn chặn được từ biên giới, cửa khẩu so với thực tế tình hình chỉ chiếm khoảng một phần mười. Tội phạm đông, tình hình phức tạp, nhưng lực lượng PCMT mỏng, kinh phí đánh án hạn hẹp đã hạn chế hiệu quả đấu tranh, ngăn chặn.

Số con nghiện ở các tỉnh Tây Bắc luôn nằm trong  nhóm có tỷ lệ cao so với các địa phương trong cả nước. Ðiển hình là tỉnh Sơn La, có hơn 10.130 người nghiện (chiếm 1% số dân của tỉnh), đứng thứ ba cả nước; tỷ lệ tái nghiện rất cao. Theo tính toán sơ bộ, các con nghiện đã làm thiệt hại khoảng 180 tỷ đồng/năm, con số quá lớn đối với một tỉnh nghèo như Sơn La.

Hệ lụy từ ma túy còn kéo theo đại dịch AIDS. Toàn tỉnh có 2.429 người bệnh AIDS, trong đó 93,1% do tiêm chích ma túy, chủ yếu là nam thanh niên. Tỉnh Ðiện Biên có 4.667 người nghiện, hầu hết là người dân tộc thiểu số; nhưng con số thực tế còn lớn hơn. Cơ sở vật chất ở trung tâm cai nghiện ma túy tỉnh xây dựng đã 20 năm, xuống cấp nghiêm trọng, trang thiết bị phục vụ cai nghiện chưa đáp ứng yêu cầu, thiếu cán bộ chuyên trách, cho nên hiệu quả cai nghiện bị hạn chế. Từ năm 2001 đến nay, tỉnh cố gắng cai cho hơn 6.500 lượt người; song tỷ lệ tái nghiện vẫn còn quá cao, giảm "ảo" do đối tượng chết, bị bắt và chuyển địa bàn. Cai nghiện và kiềm chế không để phát sinh người nghiện mới luôn là bài toán nan giải, không chỉ riêng ở Ðiện Biên, Sơn La, mà còn ở nhiều địa phương vùng Tây Bắc. Người nghiện đông, điều kiện cai nghiện thiếu, tỷ lệ cai thành công thấp, cho nên con nghiện vẫn tăng lên. Ðể tháo gỡ khó khăn này, nhiều tỉnh đã đầu tư kinh phí, nhân lực để giảm "cầu" hiệu quả.

Ðầu năm 2006, Sơn La đầu tư hơn 30 tỷ đồng để mua sắm máy móc, thiết bị y tế, đầu tư giường bệnh, xây dựng trung tâm giáo dục LÐ-TB và XH; cho phép giữ nguyên chế độ đối với cán bộ, công chức cai nghiện, nếu cai khỏi được tiếp tục công tác...

Quyết tâm phòng, chống ma túy

Chưa bao giờ khí thế PCMT ở Tây Bắc lại sôi nổi đến vậy. PCMT luôn được xác định là nhiệm vụ cấp bách, hàng đầu, bởi nó là yếu tố quan trọng cho sự phát triển của mỗi địa phương Tây Bắc. Tùy theo tình hình thực tế của địa phương, Ban chỉ đạo PCMT các tỉnh đã tham mưu cho Tỉnh ủy và UBND tỉnh ra nhiều chỉ thị, kế hoạch chỉ đạo kịp thời, sâu sát các ban, ngành, đoàn thể và chính quyền huyện, thị xã, thành phố tăng cường PCMT, tạo chuyển biến sâu sắc về nhận thức về hiểm họa ma túy.

Công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, sâu rộng đến từng cơ quan, đơn vị, bản, tiểu khu, tổ dân phố và cụm dân cư; trọng tâm là hướng về cơ sở, địa bàn trọng điểm về ma túy. Trong tháng 6 PCMT, phong trào "Tiếng hát át ma túy" lan khắp mọi thôn bản, các đêm văn nghệ đông nghịt người. Những điệu xòe tình tứ, những lời hát dân ca tiếng Mông, tiếng Thái mộc mạc vang lên da diết, chất chứa những nỗi nhọc nhằn và cả niềm ân hận, quyết tâm giã từ ma túy của những con người lầm lỡ. Nhiều buổi họp bản, cán bộ công an cùng trưởng bản đã tận tình giảng giải cho bà con biết rõ tác hại của ma túy, từ đó tránh xa, không nghiện hút và không nghe theo lời kẻ xấu đi buôn ma túy.

Kiên trì vận động, thuyết phục những đối tượng nghiện, phạm tội ma túy xóa bỏ mặc cảm đi cai nghiện, ra đầu thú để sửa sai, hoàn lương trở về với cộng đồng. Lường Văn Tưởng ở bản Pá, xã Thôm Mòn, Thuận Châu (Sơn La) nghiện ma túy đã hơn 20 năm, được vận động đi cai nghiện, đã dứt cơn nghiện hai năm nay rất ân hận vì quãng đời lầm lỗi: "Trước đây làm khổ vợ con. Ơn Ðảng, Chính phủ, được đi cai nghiện, giờ không thèm ma túy nữa, biết khổ nhục lắm rồi". Phong trào PCMT sôi nổi, triển khai rộng khắp tới từng thôn bản thu hút ngày càng đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia ký cam kết bài trừ ma túy, tố giác, đẩy đuổi tội phạm; xây dựng bản, tiểu khu, tổ dân phố, cơ quan, đơn vị, gia đình không có ma túy...

Trước thực trạng báo động hơn 300 học sinh và sinh viên mắc nghiện, dẫn đầu cả nước, UBND tỉnh Sơn La vừa phối hợp Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Ðào tạo tổ chức lễ ra quân phòng, chống ma túy với quyết tâm làm trong sạch môi trường học đường không ma túy. Ðược sự giúp đỡ, động viên của chính quyền, đoàn thể, nhiều người vợ, mẹ của con nghiện, tội phạm từng điêu đứng vì cơn lốc ma túy tàn phá, cũng tích cực tham gia PCMT. Những điểm nóng như Thôm Mòn, Lóng Sập, Na Ư... bấy lâu vốn là những "chảo lửa" ma túy, qua các cuộc vận động giải quyết tình hình an ninh - trật tự kết hợp đầu tư phát triển kinh tế, nay đã hồi sinh, đời sống bà con khá lên trông thấy. Nếu như trước kia, mỗi khi thấy bóng công an, dân bản ngoảnh mặt làm ngơ thì nay, được tuyên truyền, động viên kịp thời, bà con đã hăng hái tố giác tội phạm.

Thượng tá Ðặng Xuân Ưu, Trưởng phòng PC17 Ðiện Biên, chỉ cho tôi hơn 500 đơn thư tố giác của bà con gửi đến phòng năm trước, hồ hởi nói: "Nếu không có sự ủng hộ, giúp đỡ nhiệt tình của bà con và chính quyền cơ sở, chúng tôi không thể có được những chiến công như hôm nay. Có đến 30% tổng số chuyên án ma túy khám phá hằng năm từ thông tin tố giác tội phạm".