Nói không với ma túy!

* Thưa Cục trưởng, thời gian qua, cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy vô cùng khó khăn, gian khổ, nhưng đã đạt được kết quả đáng ghi nhận. Song tình hình vẫn diễn biến rất phức tạp. Các vụ buôn bán ma túy ngày càng lớn hơn, cả về số người tham gia và số lượng thuốc phiện, heroin, gần đây là ma túy tổng hợp. Ðề nghị Cục trưởng đánh giá khái quát về tình hình và kết quả đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này?

- Ðúng là tình hình buôn bán, sử dụng ma túy vẫn rất nóng bỏng. Nhưng không phải do chúng ta càng đánh thì càng  phát hiện ra các vụ lớn. Nguyên nhân chủ yếu là tiềm ẩn của tội phạm ma túy còn lớn; các đường dây tội phạm này hoạt động ngày càng tinh vi, nếu các lực lượng điều tra không kiên quyết tiến công, các cơ quan pháp luật không xử lý nghiêm thì tình hình sẽ còn nghiêm trọng hơn, hậu quả sẽ nặng nề hơn. Vì vậy, điều đầu tiên tôi muốn nói là: Phải phát huy sức mạnh tổng hợp để ngăn chặn, kiểm soát và đẩy lùi ma túy. Các lực lượng chức năng càng đánh càng mạnh lên, càng nhiều kinh nghiệm hơn, chứ không phải  như có người nói càng đánh càng thấy ma túy "tràn" vào nhiều.

 Trong sáu tháng đầu năm nay, được sự chỉ đạo chặt chẽ của Bộ Công an, Tổng cục Cảnh sát, Cục điều tra tội phạm ma túy (TPMT) phối hợp các lực lượng chức năng đã đấu tranh, khám phá thành công nhiều chuyên án lớn. Ðã phát hiện xử lý 5.676 vụ, với 8.456 đối tượng; thu 161 kg heroin, hơn 1.000 kg thuốc phiện, 1.994 kg cần sa, gần 30 nghìn viên thuốc tân dược gây nghiện.

Một số vụ nghiêm trọng là: vụ mua bán, vận chuyển ma túy từ nước ngoài, qua tuyến Tây Bắc vào Hà Nội, Phú Thọ và một số địa phương khác, cầm đầu là Pùa A Chứ (sinh năm 1979), Pùa Láo Tông (sinh năm 1976) quê ở Mộc Châu, Sơn La. Chúng đã làm một việc động trời, buôn bán, vận chuyển gần 3.700 bánh heroin, 500 kg thuốc phiện! Ðường dây này liên quan đến 12 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Vụ thứ hai vừa phát hiện, xử lý ngày 27-5-2005, bắt giữ ba đối tượng do Hờ A Dế (sinh năm 1962) ở Mai Châu, Hòa Bình cầm đầu, thu giữ 64 bánh heroin. Một vụ khác, khi phát hiện đường dây tội phạm mua bán vũ khí quân dụng từ Hà Nội, liên quan đến các tỉnh Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai... đã điều tra mở rộng, phát hiện một số đối tượng liên quan đến buôn bán, vận chuyển ma túy ở Hà Giang từ năm 1992-1993. Hiện vụ án này đã khởi tố, bắt giữ hơn 40 đối tượng, trong đó có bốn cán bộ công an Hà Giang, ba cán bộ bộ đội biên phòng.

Thái độ của Bộ Công an và Bộ Tư lệnh biên phòng rất kiên quyết trong xử lý sai phạm, dù hành vi phạm tội đã xảy ra từ hơn 10 năm trước, nhưng vẫn điều tra, xem xét, xử lý nghiêm khắc, không có ngoại lệ.

* Theo Cục trưởng, vì sao bọn tội phạm ma túy lại có thể liều lĩnh, buôn bán, vận chuyển ma túy với số lượng lớn như vậy? Và thủ đoạn của chúng rất tinh vi?

- Ðúng là các vụ bị phát hiện, bắt giữ trong thời gian qua thường có số lượng ma túy rất lớn. Nhưng nếu xem xét tổng thể tình hình  từ năm 2004 đến tháng 6 này thì số vụ phạm tội ma túy lại có xu hướng chững lại. Các vụ phát hiện, bắt giữ tại các tỉnh biên giới thu số lượng ma túy cao hơn, chiếm 70% so với toàn quốc. Về cơ bản, chúng ta đã ngăn chặn không để tái trồng cây thuốc phiện, cây cần sa, đẩy lùi tình trạng ma túy xâm nhập vào các trường học (theo báo cáo gần nhất, chỉ còn khoảng 600 học sinh, sinh viên nghiện ma túy). Trong cả nước có hơn 30% số xã, phường không có ma túy.

- Ðó là tình hình chung, nhưng còn các vụ cụ thể, theo chúng tôi có mấy nguyên nhân. Trước hết là ở các nước chung quanh ta tình hình ma túy rất phức tạp. Giá ma túy  ở các nước này "rẻ", chỉ bằng 1/3 đến 1/2 ở Việt Nam. Ðó là một áp lực, đòi hỏi ta phải dày công "be bờ, ngăn lũ". Một nguyên nhân khác là "cầu"  lớn, ắt nảy sinh "cung" trái phép - một thứ tội ác. Hiện cả nước còn khoảng hơn 170 nghìn người nghiện. Việc tiến hành cai nghiện bằng các hình thức mới được khoảng 40%, trong khi đó tỷ lệ tái nghiện còn cao, 60-70%.

- Còn vì sao bọn tội phạm mang rất nhiều "hàng"? Anh em cán bộ điều tra khi hỏi chúng, có tên đã nói thẳng ra rằng: đằng nào bị bắt thì cũng dựa cột. Mua bán 600 gam heroin  đã bị tử hình, vậy thì cứ mua hàng chục, hàng trăm cân cũng chỉ... tử hình là cao nhất (?!). Còn nếu "thoát" thì kiếm được nhiều tiền vô kể.

- Nhiều tiền vô kể nên bọn tội phạm cứ liều lĩnh lao vào. Ðương nhiên chúng rất nhiều mánh khóe và khi bị phát hiện thì chống trả quyết liệt, thậm chí dùng vũ khí nóng tiến công lực lượng điều tra. Tháng 3 vừa rồi tên tội phạm ở Mường Lát, Thanh Hóa mang theo người năm quả lựu đạn, hai súng, chống trả tới cùng, buộc lực lượng điều tra phải tiêu diệt hắn. Gần đây, trong một số vụ chúng thường để lẫn "hàng trắng" vào những hàng hóa khác (có số lượng ba đến hàng chục tấn hàng trên xe tải). Trên thùng xe, chúng tạo ra những hộc, những ngăn, những thùng được hàn rất cẩn thận, kiểm tra bình thường rất dễ bỏ qua. Các đối tượng cầm đầu thường giấu mặt rất kỹ. Do vậy, việc khai thác người trực tiếp mang "hàng" thường rất khó khăn. Thấy động, chủ hàng nhanh chóng cao chạy xa bay, có tên khi đến đường cùng đã điên cuồng chống trả, tự sát.

* Gần đây nhiều "động lắc" ở các thành phố lớn bị triệt phá. Vì sao các  "ông chủ"  quán bar, vũ trường, karaoke có thể hoạt động ngang nhiên như vậy? Qua đây, điều gì cần cảnh báo?

- Trong tháng 5 và đầu tháng 6, lực lượng điều tra đã phát hiện, triệt phá hơn 20 "động lắc", chủ yếu ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Tụ điểm lớn nhất là 189 phố Bùi Thị Xuân (Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Tại đây, sáng sớm 1-6 đã bắt hơn 200 đối tượng, trong đó có 60 nữ. "Thuốc lắc" là loại ma túy tổng hợp, hiện có tới hơn 100 loại, có loại kích thích thần kinh, có loại gây ảo giác, có loại hướng thần... Nó dễ sử dụng, dễ đánh vào tâm lý tuổi trẻ muốn đi tìm "cảm giác mạnh". Không phải các tụ điểm ngang nhiên hoạt động đâu. Cái chính là thời điểm vừa qua chúng ta tập trung đánh mạnh ngoài xã hội thì các đối tượng lợi dụng các vũ trường, quán bar, karaoke, khách sạn, nhà hàng - nơi có nhiều sơ hở, lỏng lẻo trong công tác kiểm tra, kiểm soát, để hoạt động. Còn cách đây bốn năm, lực lượng cảnh sát điều tra TPMT đã cảnh báo, có các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh. Chúng tôi đã cho lập các phòng, đội, chuyên trách đấu tranh với loại tội phạm này. Từ năm 2001 đã thu giữ 8.000 viên ma túy tổng hợp. Các năm sau thu nhiều hơn (2002: 18 nghìn viên; 2003: 32 nghìn viên; 2004: 40 nghìn viên; 5 tháng đầu năm 2005: 28 nghìn viên).

Các quán karaoke, vũ trường, quán bar là những điểm thuận lợi cho việc sử dụng ma túy tổng hợp, vì lâu nay việc quản lý, kiểm tra, kiểm soát của ngành chức năng, chính quyền cơ sở đối với vùng tranh tối tranh sáng này còn nhiều yếu kém. Thời gian qua, lực lượng công an đã tích cực đấu tranh và thu được một số kết quả, chưa phát hiện có việc nhận hối lộ để  bảo kê, dung túng, bao che đối với loại tội phạm và tệ nạn này. Tuy nhiên, việc nắm tình hình của công an cấp cơ sở, như cảnh sát khu vực, công an phường, quận, huyện, có nơi còn chậm; cũng có hiện tượng khi thấy các khách sạn, quán bar, karaoke có dấu hiệu vi phạm, cảnh sát khu vực, hoặc cảnh sát hình sự, cảnh sát chống ma túy làm ngơ, né tránh vì sợ động đến "lợi ích" của người kinh doanh (!)

Qua các vụ một số thanh niên (tuổi chủ yếu từ 18 đến 25) dùng "thuốc lắc" ăn chơi thác loạn, chúng tôi thấy cần tăng cường hơn nữa vai trò quản lý của chính quyền cơ sở, cùng các lực lượng văn hóa, công an. Phải thường xuyên kiểm tra, xử lý sai phạm đối với các dịch vụ văn hóa trá hình. Cần lưu ý các bậc cha mẹ hãy chú ý quản lý, giáo dục con em mình. Có trường hợp con bỏ đi chơi hai ngày, bố, mẹ không hề biết, sau đó "tìm" thấy con ở... công an phường.

Xin lưu ý rằng, việc sử dụng "thuốc lắc" thường gắn với các hoạt động mại dâm, vì vậy phải có các biện pháp đồng bộ để ngăn ngừa, xử lý các tệ nạn xã hội này. Và cũng cần đề phòng tình trạng sử dụng "thuốc lắc" tại nhà ở, hoặc "thuốc lắc" dạt ra ngoại thành, về  các vùng nông thôn.

* Công tác phòng, chống ma túy  là  của toàn xã hội. Từ nhận thức đến các giải pháp thực hiện đều phải nhấn mạnh điều này. Theo Cục trưởng, trong số các giải pháp để ngăn ngừa, loại trừ ma túy, giải pháp nào là quan trọng nhất?

- Hãy nói "không" với ma túy! Ðó không chỉ là lời khuyên mà phải là sự tuyên chiến với tệ nạn, với loại tội phạm nguy hiểm này. Luật Phòng, chống ma túy mà Quốc hội đã ban hành quy định rõ trách nhiệm từ gia đình, đến cơ quan, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, các ngành và UBND các cấp. Có luật rồi, phải đẩy mạnh hơn, đồng bộ và toàn diện hơn, khắc phục cách nhìn một chiều coi đây là nhiệm vụ của công an, của ngành lao động- xã hội. Trước hết và trên hết là chủ động phòng ngừa. Còn khi đã phải truy tố trước pháp luật kẻ buôn bán, vận chuyển ma túy, phải tổ chức cai nghiện cho người nghiện thì vô cùng tốn kém và gây hậu quả nặng nề. Với bị cáo liên quan các tội về ma túy khi đã thành án thì không có án treo. "Dính" từ  0,1 gam là phải ngồi tù. Mức án rất nặng, cho nên phải tuyên truyền sâu rộng, nhắc nhở mọi người cảnh giác, tránh xa ma túy.

Về nguồn ma túy, chủ yếu từ nước ngoài thẩm lậu qua biên giới, do vậy cần có sự phối hợp thường xuyên, chặt chẽ của các lực lượng công an, bộ đội biên phòng, hải quan, cảnh sát biển, để vừa ngăn chặn, vừa tiến công, truy quét kịp thời. Còn trong nội địa, tiếp tục xây dựng và nhân rộng các điển hình xã, phường, trường học không có ma túy, đi đôi với kiểm tra chặt chẽ các khu vực, điểm kinh doanh như khách sạn, quán bar, vũ trường, karaoke, hiệu cầm đồ...

Ðối với lực lượng chủ công chúng tôi, sẽ tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, cả phòng ngừa và tiến công, cả tố tụng và trinh sát. Tập trung điều tra, khám phá các đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy lớn, phối hợp các lực lượng chức năng đánh mạnh, đánh triệt để, không để tình hình buôn bán, sử dụng ma túy, nhất là ma túy tổng hợp diễn biến phức tạp.

* Xin cảm ơn Cục trưởng.