Nơi ấy, như vẫn có Người...

ND - Anh dắt em vào cõi Bác xưa/Ðường xoài hoa trắng nắng đu đưa/Có hồ nước lặng sôi tăm cá/Có bưởi cam thơm mát bóng dừa... Nơi đó là một địa chỉ mà có lẽ bất kỳ ai lần đầu  đặt chân tới Thủ đô Hà Nội cũng ao ước được tới thăm. Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch - một di sản lịch sử văn hóa quý giá của Việt Nam, cũng là nơi  đã trở thành chiếc cầu nối gắn kết tình cảm bạn bè quốc tế với Việt Nam.

Vẹn nguyên như thuở nào

Sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, giữa tháng 12-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh về làm việc tại khu vực Phủ Chủ tịch cho đến lúc Người đi xa. Tại đây, trong 15 năm, Người cùng Bộ Chính trị đã lãnh đạo toàn dân tộc tiến hành cuộc chiến tranh giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Hơn bốn thập kỷ, kể từ ngày Bác đi xa, cảnh quan Khu di tích vẫn được bảo tồn nguyên vẹn như khi Người sinh thời. Với không gian rộng gần 15 ha, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại  Phủ Chủ tịch có 10 di tích, như: Di tích nhà 54 - nơi Bác đã ở và làm việc từ tháng 12-1954 - 5-1958; Phòng họp của Bộ Chính trị và Trung ương Ðảng gắn liền với sự kiện trọng đại: Bác và Bộ Chính trị quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1968; Nhà sàn nơi Bác ở và làm việc từ năm 1958-1969; BK1: căn phòng Bác tiếp cán bộ đến báo cáo công việc và ký các Sắc lệnh; Nhà H67: ngôi nhà được Bộ Chính trị xây dựng năm 1967 để bảo đảm an toàn cho Bác trong những năm không quân Mỹ ném bom Hà Nội, nhưng Người không ở mà dùng làm nơi hằng tuần họp Bộ Chính trị...

Tất cả môi trường cảnh quan, hiện vật, tư liệu  liên quan đến cuộc đời và hoạt động của Người (từ tháng 12-1954 đến giờ phút Người vĩnh biệt chúng ta: 9 giờ 47 phút ngày 2-9-1969) đều được bảo quản, lưu giữ nguyên trạng. Cùng chúng tôi lặng lẽ rảo bước trên những lối nhỏ của khu vườn nhà Bác,  đồng chí Bùi Kim Hồng, Giám đốc Khu di tích, giọng nhỏ nhẹ cho biết: "Ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, toàn bộ không gian khu vực đã được định vị chính xác trên bản đồ, từng ngôi nhà, gốc cây, mảnh vườn đến đường đi, lối mòn, thảm cỏ... được quy hoạch cụ thể chi tiết. Mỗi điểm di tích nhỏ trong quần thể di tích đều đánh dấu sự kiện đáng nhớ và mang ý nghĩa nhất định tại từng thời khắc quan trọng trong những năm cuối cùng của Người. Sau này, chính những đồng chí đã từng vinh dự phục vụ Bác Hồ lúc sinh thời đã tiếp tục đảm đương những công tác khoa học và là nhân chứng thẩm định tính chính xác  từng sự kiện, vị trí hiện vật, nguồn gốc xuất xứ, thống kê, ghi chép, đo vẽ, lên danh mục toàn bộ tài liệu hiện vật Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại".

Trải qua bao biến động, nhất là thời gian chiến tranh ác liệt, những di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, đặc biệt là ngôi Nhà sàn, vẫn được bảo vệ an toàn chu đáo, hạn chế đến mức thấp nhất mọi tác động ảnh hưởng từ môi trường, hoàn cảnh. Khu di tích liên tục đón khách tham quan trong nước và khách quốc tế. Vì những giá trị mang tính lịch sử và sự toàn vẹn nguyên gốc của Di tích Phủ Chủ tịch, Ðảng và Nhà nước đã đánh giá Khu di tích Phủ Chủ tịch là một Di tích đặc biệt quan trọng.

Lặng lẽ những tấm lòng

Bước vào khu di tích có lẽ bất kỳ ai cũng cảm nhận được một không gian thoáng đãng, sạch sẽ, và vô cùng yên tĩnh. Hòa trong dòng người luôn tấp nập từ bốn phương về thăm nhà Bác, ít ai biết có hơn một trăm cán bộ, công nhân viên của khu di tích ngày đêm lặng lẽ cần mẫn với những công việc vất vả. Anh Bùi Kim Hồng, người gắn bó với Khu di tích đã hơn ba mươi năm, tâm sự: "Ðể mỗi buổi sáng, khi bước vào khu vườn nhà Bác, khách tham quan cảm nhận được một không khí trong lành, thoáng đãng, sạch sẽ là cả một cố gắng không nhỏ của từng cán bộ, nhân viên nơi đây". Với lượng khách trung bình mỗi ngày tới thăm di tích từ 10 đến 15 nghìn lượt người, thì những nhân viên ở đây phải dậy từ 5 giờ sáng để lau chùi kỷ vật, dọn dẹp nhà cửa, quét các lối đi sạch sẽ, tinh tươm.

Vất vả nhất là các ngày thời tiết xấu, mưa lớn vào ban đêm, nước ngập các lối đi. Những ngày như vậy, anh chị em nhân viên phải đến từ lúc 3-4 giờ sáng, quét dọn lá cây và dùng bàn chải sắt đánh cọ từng viên gạch trên lối đi. Chị Cù Thị Minh - Phó Trưởng phòng Tuyên truyền - Giáo dục cho biết: "Các điểm di tích nằm rải rác, không tập trung, thời tiết nắng hay mưa, chúng tôi vẫn phải làm việc ngoài trời theo yêu cầu của khách bất cứ lúc nào. Ðoàn nào cũng thuyết minh ít nhất một tiếng, dài thì hai đến ba tiếng. Ði sớm về muộn là chuyện thường; thứ bảy, chủ nhật, ngày lễ, gia đình con cái người ta đi chơi thì mình lại đi làm. May mà ông xã cũng thông cảm, chia sẻ...". Chị Minh tâm sự, ngoài là địa chỉ tham quan, nơi đây còn là một điểm đối ngoại, vì vậy, đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo, kỹ càng của người thuyết minh, từ trang phục, phong cách đến thái độ lịch sự... Khách quốc tế có nhiều thành phần, nên người thuyết minh ngoài hiểu biết tri thức văn hóa - xã hội, phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng ứng xử nhanh...Vất vả, căng thẳng là vậy, nhưng anh chị em không ai nề hà. "Nhìn những dòng người tấp nập nối nhau vào thăm Khu di tích là nguồn động viên vô cùng to lớn đối với chúng tôi rồi "- chị Phương, cán bộ Phòng Bảo quản tài liệu, hiện vật vui vẻ nói. 

Từ  năm 1969 đến nay, Khu di tích đã đón tiếp hơn 50 triệu lượt khách tham quan. Nhiều khách (nhất là đồng bào miền nam) không khỏi cầm được nước mắt khi lần đầu được tận mắt trông thấy nơi ở và làm việc hết sức giản dị, khiêm nhường của Bác. Nhiều lớp người của gần 160 quốc gia trên thế giới đã đến nơi đây, trong đó có hơn 100 đoàn nguyên thủ quốc gia. Cuốn sổ cảm tưởng ngày một dày thêm, thể hiện sự ngưỡng mộ và kính trọng của bè bạn quốc tế đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một  nguyên thủ sau khi thăm khu di tích, đã nói: Ai muốn biết đức tính giản dị, liêm khiết của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì hãy đến thăm nơi ở và làm việc của Người. Sau chuyến thăm này, tôi sẽ về nói lại với nhân dân và đất nước chúng tôi về sự bền vững, sức mạnh đoàn kết dân tộc Việt Nam bắt nguồn từ một con người: lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Trường học lớn về nhân cách

Chủ tịch Hồ Chí Minh sống và làm việc tại Thủ đô Hà Nội 15 năm. Sinh thời, Người luôn tâm niệm nước nhà còn nghèo, lại chưa được thống nhất nên Người không thể chấp nhận sự xa hoa, lãng phí. Ðến Khu di tích, tham quan nhà ở và nơi làm việc của Người, càng thấy rõ hơn tấm lòng đó của Bác. Ðồng chí Phạm Hoàng Ðiệp, cán bộ Khu di tích kể: Thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, các gia đình phải ăn cơm độn sắn để tiết kiệm gạo, gửi ra tiền tuyến. Dù là lãnh tụ, Bác cũng không cho phép mình được hưởng một ngoại lệ. Bác tự giác thực hiện việc ăn cơm độn 50% ngô, để cũng "giống như cán bộ với dân". Tại phòng ăn của Bác, khách tham quan càng xúc động hơn khi tận mắt nhìn thấy mâm cơm thanh đạm của Người chỉ vẻn vẹn vài chiếc bát, đĩa đựng thức ăn dân dã như cá kho, cà dầm tương, một ngăn cặp lồng đựng cơm mà mỗi lần đi thăm các đơn vị, địa phương ở trong nước Người đều nhắc đồng chí cấp dưỡng mang theo để tránh cho nhân dân sự đón tiếp phiền hà... Mỗi điểm di tích, mỗi hiện vật trưng bày ở khu di tích đều phản ánh đạo đức cần kiệm liêm chính của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bởi vậy, những cán bộ, nhân viên khu di tích càng thấm thía, nhận thức sâu sắc hơn rằng nơi này có sức hấp dẫn, thuyết phục mạnh mẽ khách tham quan, là môi trường thuận lợi cho công tác tuyên truyền, giáo dục. 

Từ tình cảm thiêng liêng đối với Bác Hồ kính yêu và ý nghĩa to lớn của việc tuyên truyền tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh hiện nay, cán bộ, nhân viên Khu di tích Phủ Chủ tịch càng cảm thấy tự hào và trách nhiệm trước Ðảng, trước nhân dân trong việc giữ gìn và phát huy tác dụng những di sản của Người ở một Khu di tích có tầm quan trọng đặc biệt này.  

Cùng với thời gian, cuộc sống ngày một đổi thay, nhưng Khu di tích Phủ Chủ tịch vẫn được giữ nguyên vẹn như những ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh sống và làm việc ở nơi đây. Cuộc sống giản dị, thanh cao của Bác Hồ sẽ trở thành bài học làm người cho các thế hệ người Việt Nam và trở thành hình ảnh trong sáng tuyệt vời trong trái tim bạn bè thế giới.