Những vướng mắc khi đăng ký xe máy điện

Siết chặt quản lý

Không cần bằng lái, không tốn tiền xăng, gọn nhẹ mà vẫn có thể chạy với tốc độ tương đương xe máy là điều khiến nhiều người tiêu dùng lựa chọn xe đạp, XMÐ. Chị Nguyễn Thị Hằng, một hộ kinh doanh trên phố Hàng Bông tâm sự: Tôi đã sử dụng XMÐ từ một năm nay, rất thuận tiện và tiết kiệm, chỉ cần một lần sạc là có thể chạy ba, bốn ngày. Những khi đường tắc, xe dễ điều khiển, còn có thể dắt bộ trên vỉa hè. Ðằng sau sự bùng nổ nhanh chóng về số lượng xe đạp, XMÐ hiện nay tiềm ẩn nhiều nguy cơ về tai nạn giao thông (TNGT). Trên các đường phố, dễ bắt gặp nhiều cảnh học sinh điều khiển xe đạp, XMÐ không đội mũ bảo hiểm. Loại phương tiện này bánh nhỏ, đèn chiếu sáng yếu, không có đèn tín hiệu, hệ thống phanh không bảo đảm nhưng đạt tốc độ khá cao, khoảng 20 - 30 km/giờ, cá biệt lên tới 50 km/giờ, lại không phát ra tiếng động cơ như xe máy, dễ gây nguy hiểm cho người lưu thông chung quanh. Ðặc biệt, vào buổi tối, những đoạn đường thiếu ánh đèn, đã xảy ra nhiều vụ tai nạn, va chạm mà "thủ phạm" là XMÐ. Thông tin từ các bệnh viện, thời gian qua đã tiếp nhận nhiều ca cấp cứu TNGT do điều khiển XMÐ với các chấn thương như sọ não, gãy tay, chân, thời gian điều trị lâu, thường để lại di chứng. Thị trường xe đạp, XMÐ đang rơi vào tình trạng hỗn loạn, thiếu kiểm soát. Theo Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) quốc gia, 70% số xe điện đang lưu hành hiện nay là XMÐ, phần lớn trong số này là xe nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Do các quy định của pháp luật về quản lý XMÐ chưa đầy đủ nên việc nhập lậu khá dễ dàng. Do nhập lậu, trốn thuế nên xe có giá thành thấp, khiến nhiều cơ sở sản xuất, lắp ráp trong nước và kể cả xe nhập khẩu chính ngạch không thể cạnh tranh được, càng khiến lượng xe nhập lậu tràn ngập trên thị trường. Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT quốc gia Nguyễn Trọng Thái cho rằng: Ðây là hệ quả của việc các cơ quan quản lý đã không nắm bắt kịp thực tế, buông lỏng trong một thời gian dài. Vì vậy, đã đến lúc các bộ, ngành chức năng như Bộ Công thương, Giao thông vận tải (GTVT), Công an, Tài chính,... ngồi lại với nhau để bàn bạc, thống nhất phương thức quản lý triệt để loại phương tiện này.

"Siết" cũng cần lộ trình

Khi Bộ Công an ban hành Thông tư 15, đã tạo cơ sở bước đầu cho việc siết chặt quản lý buôn bán kinh doanh cũng như sử dụng xe đạp, XMÐ. Theo đó, XMÐ khi lưu hành phải đăng ký biển số. Nhưng việc triển khai thực hiện trong một tuần vừa qua đã gặp nhiều vướng mắc, chủ yếu ở khâu đăng ký biển số. Theo quy định, người dân muốn đăng ký sử dụng XMÐ cần có đầy đủ các loại giấy tờ như hóa đơn VAT, biên lai thu trước bạ, giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường do Cục Ðăng kiểm Việt Nam cấp,... Thực tế thời gian qua, để tăng lợi nhuận, trốn thuế, nhiều cửa hàng chỉ cung cấp hóa đơn viết tay cùng giấy bảo hành cho người mua. Vì thế, gần như người sở hữu XMÐ không thể có đủ giấy tờ để đăng ký. Ði cùng một người bạn đến cửa hàng kinh doanh XMÐ trên phố Bà Triệu lấy lại các giấy tờ của XMÐ mua cách đây ba tháng, chủ đại lý Nguyễn Viết Tuấn ái ngại: "Bây giờ anh mua thì em lo đủ giấy tờ và làm giúp thủ tục cho anh luôn, chứ xe mua trước đây em cũng chịu. Mấy ngày nay em liên tục gặp khách hàng có yêu cầu như anh mà đều không giúp được. Hoặc em viết cho anh giấy cam kết, ghi rõ bên mua, bên bán, ngày mua, mầu sắc,... rồi anh mang cam kết lên UBND phường xin xác nhận thử xem sao".

Theo thông tin nhận được từ các điểm đăng ký xe, lượng XMÐ được đăng ký rất ít, trong khi xe không biển số vẫn lưu thông nhan nhản trên đường, gây khó khăn cho lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT). Ðầu tiên là khó phân biệt rõ xe đạp và XMÐ vì hầu hết các xe đều không có công-tơ-mét, không ghi rõ công suất động cơ, căn cứ duy nhất hiện nay chỉ nhận biết qua việc có hay không có bàn đạp. Vậy những xe điện có bàn đạp nhưng vận tốc tối đa hơn 40 km/giờ sẽ là xe đạp hay XMÐ? Thêm nữa, phần lớn đối tượng sử dụng XMÐ lại là học sinh, không có giấy tờ và chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm trước pháp luật, gây khó khăn khi xử lý vi phạm. Vì thế, theo ghi nhận của chúng tôi, hiện nay các XMÐ chưa đăng ký biển số hầu hết chỉ bị CSGT dừng xe nhắc nhở, chủ yếu chỉ xử phạt lỗi không đội mũ bảo hiểm,... Ðể giải quyết vướng mắc trên, ông Nguyễn Trọng Thái cho biết: Trước mắt, Ủy ban ATGT quốc gia khuyến cáo người dân chấp hành đúng các quy định pháp luật, Ủy ban sẽ họp với Bộ GTVT, Bộ Công an,... bàn bạc đưa ra những giải pháp hợp lý một cách sớm nhất, nhằm hỗ trợ người dân dễ dàng đăng ký.

Phải khẳng định, việc siết chặt lưu hành, sử dụng XMÐ theo nội dung Thông tư 15 là việc làm cần thiết. Ngoài chấn chỉnh tình trạng sử dụng XMÐ tràn lan, thiếu kiểm soát như hiện nay, văn bản này còn được kỳ vọng sẽ giúp lành mạnh hóa thị trường XMÐ, lâu nay đang rất hỗn loạn. Tuy vậy, từ góc độ quyền lợi người tiêu dùng, việc triển khai quy định mới mẻ này đột ngột, dường như thiếu độ trễ cần thiết để bảo đảm tính khả thi của chính sách.

Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đường bộ - Ðường sắt Ðại tá Nguyễn Ngọc Tuấn chia sẻ: Sắp tới, Bộ Công an sẽ phối hợp với Bộ Tài chính cùng các Bộ, ngành liên quan khảo sát số lượng thực tế XMÐ không đầy đủ giấy tờ đang lưu hành hiện nay để báo cáo Chính phủ, nhằm tìm hướng giải quyết tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục. "Chúng tôi cũng đề nghị Bộ GTVT có hướng dẫn thêm đặc điểm phân biệt xe đạp, XMÐ và cách xác định năm sản xuất để thuận tiện cho việc đăng ký và xử lý vi phạm của các lực lượng chức năng. Ðồng thời, đề nghị Bộ Tài chính, Bộ GTVT cần quản lý chặt chẽ từ khâu nhập khẩu đến khâu kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với loại phương tiện xe đạp, XMÐ", ông Tuấn nói.