Những người "mở nút" các chuyên án

Ngày nào cũng vậy, họ lặng lẽ lưu trữ, bảo quản những tập hồ sơ quý giá và qua khai thác kho tư liệu khổng lồ thông tin này, nhiều vụ án hóc búa tưởng chừng  đã bế tắc đã dần được mở nút.

Ðầu tháng 3-2006, Việt kiều Lai Thành Hữu mang quốc tịch Canada tới Cục CSÐT tội phạm về TTXH với tư cách là người bị hại, muốn mượn tay công an để "đánh" một nhóm bạc ở casino. Ngay từ giây phút đầu tiên anh ta xuất hiện, trong trí nhớ các trinh sát thì Lai Thành Hữu gợi lại hình ảnh một đối tượng họ từng phát lệnh truy nã hơn 10 năm trước có tên là Dũng ở tỉnh Thái Nguyên (Bắc Thái cũ).

Tuy nhiên, để vạch trần bộ mặt đen của "ông trùm" cờ bạc Lai Thành Hữu là cả bài toán nghiệp vụ hóc búa. Dũng là đối tượng lưu manh chuyên nghiệp nên y che giấu tung tích rất giỏi, thậm chí cả vân tay. Dấu vân tay Dũng để lại đã được chuyển ngay tới Cục C27. Xác định nhân thân đối tượng rất khó, chẳng khác nào "mò kim đáy bể" vì chỉ có tên mà không có họ, ngay cả bố mẹ anh ta cũng chẳng rõ là ai.

Bằng biện pháp nghiệp vụ, cộng với sự kiên trì, tỉ mỉ; Cục C27 đã phối hợp Phòng Hồ sơ Công an tỉnh Thái Nguyên sàng lọc trong tàng thư từ 500 đối tượng có tên là Dũng, tiến hành các biện pháp thủ công phối hợp thực hiện qua máy vi tính, để xác định chính xác Lai Thành Hữu là Ngô Tiến Dũng, sinh năm 1961 tại Thái Nguyên, từng có tám tiền án, tiền sự về tội trộm cắp tài sản công dân, giả mạo chức vụ, cấp bậc, cướp tài sản, giết người. Ngay lập tức, Dũng kiều bị bắt. Ðó chỉ là một "bài toán" khó điển hình của Cục C27.

Bọn tội phạm nguy hiểm thường rất ranh ma, quỷ quyệt, liên tục thay đổi họ tên, hoạt động lưu động, nhưng dù chúng có tinh vi đến đâu, một khi đã "nhúng chàm" tái phạm thì có lẩn trốn ở đâu, đội lốt dưới tên gì, qua công tác hồ sơ có thể phát hiện, đỡ tốn công sức xác minh, điều tra truy bắt. Trong lần đi lao động tại Tiệp Khắc trở về nước, Trần Ðức Thái, sinh năm 1959 ở Ðồng Hỷ, Bắc Thái đã móc nối với đường dây buôn lậu hàng hóa quý hiếm từ Tiệp Khắc về Việt Nam và ngày 27-12-1984, Thái bị cơ quan điều tra bắt về buôn lậu hàng hóa, tiền tệ qua biên giới.

Quen ăn chơi ở nước ngoài đã khiến y chứng nào tật ấy, không còn tiền tiêu xài, gây ra vụ cướp tài sản công dân. Sau khi gây án, Thái trốn vào TP Ðà Lạt sinh sống với bản lý lịch mới là Nguyễn Xuân Hải, sinh năm 1960, nguyên quán Hải Hưng, nơi ÐKNKTT ở phường 3, TP Ðà Lạt, tỉnh Lâm Ðồng. Với vỏ bọc là cái tên mới giữa một thành phố thưa dân, không ai phát hiện Thái có một quá khứ đầy tội lỗi. Thái đã "chứng nào tật ấy" tham gia buôn bán thuốc phiện, bị bắt ngày 24-12-1992 và ra tù về sinh sống tại địa phương.

Qua làm rõ nhân thân, lai lịch, tiền án, tiền sự của Hải, Phòng PV27 Công an Lâm Ðồng đã yêu cầu Cục C27 tra cứu. Ðối chiếu trong tàng thư và cơ sở dữ liệu nghiệp vụ đã xác định vân tay của Hải trùng với vân tay in trong danh chỉ bản số 479 trại tạm giam T16, đang bị  truy nã  về tội cướp tài sản công dân. Cuối cùng tên tội phạm đã phải sa lưới sau nhiều ngày lẩn trốn.

Ðối với mỗi con người vân tay chính là cốt, chẳng khác nào ADN để khẳng định, phân biệt sự khác nhau giữa mỗi người. Những thông tin từ vân tay góp phần hé mở những manh mối đối tượng. Ðôi khi chỉ từ những thông tin manh mún từ các địa phương gửi về, sau khi chắp nối, xâu chuỗi có thể khẳng định đó chỉ là một đối tượng đã dùng thủ đoạn "thay tên đổi họ" để đánh lừa lực lượng điều tra. Ngày mùng hai tết, Tự Kim Thanh, sinh năm 1954, quê tại Sông Cầu, Phú Yên, trú tại Hòa Do 1, Cam Phúc Bắc, Cam Ranh, Khánh Hòa cùng bạn bè chơi bầu cua tôm cá tại ngã ba Hòa Do 2, thì bị một nhóm người giật tiền nên đã đánh nhau. Sau khi rút dao đâm chết người, Thanh đã bỏ trốn và đã bị truy nã.

Do rất hoang mang và lo sợ, để tạo vỏ bọc, Thanh thay tên đổi họ và tên đệm thành Nguyễn Ngọc Thanh, Tất cả những người trong gia đình như cha, mẹ đẻ, cha mẹ vợ, vợ, con đều đổi họ và giữ nguyên chữ lót rồi trốn về lâm trường Sơn Thành, huyện Sông Hinh, Phú Yên ẩn náu, tạo vỏ bọc khai lý lịch mới. Sau ba năm lẩn trốn, thấy an toàn Thanh mua đất làm nhà ở khu vực chợ Ea Kar, Ðác Lắc rồi chuyển vợ con từ Cam Ranh lên mở sạp để buôn bán hàng khô. Tháng 9-1999, Thanh uống rượu say rồi quậy phá, đánh lại công an nên bị xử phạt ba tháng tù về tội chống người thi hành công vụ. Thấy lý lịch của mình đã được thay đổi từ bản án đến giấy tờ đều mang tên Nguyễn Ngọc Thanh, nên y tưởng tội giết người đã đi vào dĩ vãng.

Từ năm 1997, công an Cam Ranh đã tiến hành truy bắt suốt gần 20 năm, có mặt tại nhiều nơi ở Phú Yên, các tỉnh Tây Nguyên, TP Hồ Chí Minh, các tỉnh Nam Bộ rồi Ðác Lắc. Tuy nhiên, việc trả lời giữa Tạ Kim Thanh với Nguyễn Ngọc Thanh có phải là một hay không cần phải trả lời. Ðầu năm 2006, qua tra cứu tờ khai, chỉ bản CMND khi Thanh làm chứng minh ở Khánh Hòa đối chiếu với căn cước can phạm, cơ sở dữ liệu nghiệp vụ với tờ khai, chỉ bản CMND của Nguyễn Ngọc Thanh đã cho đáp án chính xác. Ngày 19-1-2006, các tổ công tác triển khai kế hoạch truy bắt. Khi Thanh vừa ra khỏi nhà lên thị xã Buôn Ma Thuột làm biển số cho chiếc xe máy mới mua,  trở về nhà thì hai trinh sát ập tới, khống chế bất ngờ bắt giữ. Ðến lúc này, y đã phải thú nhận hành vi phạm tội của mình.

Nhờ có C27 làm đầu mối xâu chuỗi thông tin mà nhiều đơn vị điều tra phát hiện được đối tượng truy nã đã thay tên đổi họ và đang bị đền tội trong vụ án khác. Ðặc biệt thông tin các đối tượng truy nã, nguy hiểm luôn được cập nhật đầy đủ, do vậy, qua tra cứu đã phát hiện 780 đối tượng đang có lệnh truy nã nhưng đã bị bắt lại về một hành vi phạm tội khác, giúp cơ quan truy bắt kịp thời thanh loại đối tượng và đỡ tốn công sức truy bắt.

Trường hợp tên Trần Văn Hóa, sinh năm 1959 trú tại Ðông Vệ, TP Thanh Hóa trốn tại trại Thanh Cẩm ngày 25-8-1993 khi đang thi hành án tù chung thân. Sau khi trốn trại, tên Hóa đến thị trấn Liên Sơn, Văn Chấn, Yên Bái làm ăn sinh sống, đổi tên là Trần Văn Cường  xây dựng gia đình với chị Phạm Thị Ngọc. Do tiếp tục gây án, hắn đã bị công an Văn Chấn bắt phải thi hành mức án bảy năm tù giam về tội tổ chức sử dụng ma túy tại trại giam Hồng Ka. Qua tra cứu, sau khi C27 phát hiện sự việc trên, việc truy bắt Hóa đã chấm dứt.

Công tác hồ sơ nghiệp vụ đã gắn kết với công tác nghiệp vụ đấu tranh phòng chống tội phạm, tạo được bước chuyển đột phá trong vị thế mới. Nhiều hệ thống thông tin thủ công, hồ sơ lưu trữ được củng cố, hoàn thiện. Tàng thư căn cước can phạm toàn quốc hiện quản lý gần năm triệu cặp danh chỉ bản và hàng triệu thông tin diễn biến xử lý đối tượng đã được chấn chỉnh, cơ sở dữ liệu thông tin tội phạm ngày càng tăng và đầy đủ hơn, thiết thực phục vụ công tác điều tra tội phạm.

Lực lượng hồ sơ đã biên tập phát hành 18 số sổ tay truy nã, với 3.429 đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm toàn quốc và 111.000 cuốn sổ tay, từ đó đã phát hiện và bắt lại 562 tên tội phạm truy nã. Cục còn tiếp nhận và trả lời hàng ngàn yêu cầu của tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế các nước xác minh lý lịch, tiền án của người Việt Nam phạm tội ở nước ngoài phục vụ yêu cầu điều tra; đồng thời tra cứu và trả lời hơn 15.000 yêu cầu về xác minh lý lịch, nhân thân phục vụ công tác; lập căn cước hơn 20.000 người xuất nhập cảnh trái phép từ ASEAN, Hồng Công, Ðức... trở về phục vụ kịp thời cho công tác quản lý, khai thác trước mắt và lâu dài của ngành.

Năm năm qua, Cục đã tra cứu, kết luận hơn 60 nghìn đối tượng nguy hiểm có nhiều tiền án, tiền sự, thay đổi họ tên, khai man lý lịch, hoạt động lưu động phục vụ truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, phát hiện hơn 2.000 đối tượng truy nã bị bắt lại, tra cứu xác định chính xác lai lịch hơn 500 nạn nhân chết chưa rõ tung tích; kết luận nhiều trường hợp nghi vấn, minh oan cho hàng trăm cán bộ, đảng viên. Hệ thống tàng thư căn cước công dân đã quản lý hơn 80 triệu cặp tờ khai, chỉ bản ghi nhận thông tin lai lịch, ảnh công dân; tra cứu cấp giấy xác nhận không có tiền án cho gần một triệu trường hợp đi lao động có thời hạn tại Ðài Loan.

Qua tra cứu cấp chứng minh nhân dân còn phát hiện những trường hợp khai sai độ tuổi, các trường hợp sai vân tay nghi tráo người làm CMND nhằm mục đích trục lợi như đi lao động nước ngoài, xuất cảnh. Cá biệt còn phát hiện đối tượng truy nã tráo người xin cấp CMND. Trong thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào lưu trữ, khai thác thông tin đã giúp CBCS Hồ sơ bớt đi phần nào vất vả. Nếu như năm 1989, do điều kiện kinh phí hạn hẹp, Cục Hồ sơ bắt đầu được trang bị hai máy vi tính đời cổ ứng dụng bước đầu công nghệ thông tin để quản lý số đối tượng có nhiều tiền án, tiền sự và truy nã đặc biệt nguy hiểm toàn quốc, chuyển báo thông tin từ Bộ đến các địa phương, bước sàn năm 1995, đánh dấu bước ngoặt của dự án DA 03 đổi mới trang thiết bị kỹ thuật và quản lý hồ sơ.

Trung tâm thông tin tội phạm được xây dựng ngay tại Cục nhằm tăng cường gắn kết mối quan hệ hợp tác, trao đổi thông tin, phục vụ nghiên cứu, ứng dụng, phát triển các hệ thống cơ sở dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản lý đối tượng, khai thác hồ sơ, tàng thư.

Ai đó nghĩ rằng nghề hồ sơ làm việc thủ công, chẳng khác gì cái máy. Không phải như vậy, tuy công việc không nặng nhọc, cam go, quyết liệt như lực lượng chiến đấu nhưng vất vả; đòi hỏi sự kiên trì, tập trung, và chính xác cao, phải biết vận dụng sáng tạo để sàng lọc dữ liệu thông tin khi tra cứu, không cho phép sai sót bởi nếu xảy ra nhầm lẫn dù chỉ là chi tiết nhỏ sẽ gây khó khăn cho công tác xác minh, điều tra, thậm chí xác định sai đối tượng phạm tội. Càng ít thông tin thì càng khó xác định chính xác đối tượng.

Do vậy, nhiều trường hợp tàng thư máy vi tính trả lời, vẫn phải soi vân tay bằng kính lúp để kiểm tra, tìm ra đáp án chính xác cuối cùng. Với trường hợp đối tượng làm nghề thợ xây hoặc cố tình mài vân tay thì việc truy nguyên vân tay càng khó khăn gấp bội phần. Hầu hết các chuyên án lớn, phức tạp, nguy hiểm đều có sự tham gia của lực lượng Hồ sơ như vụ án Năm Cam, vụ Trịnh Nguyên Thủy tổ chức buôn bán ma túy, vụ cướp tiệm vàng Kim Sinh tại Hà Nội, các vụ tham nhũng, buôn lậu...

Vượt lên tất cả khó khăn, thử thách, với sự tận tụy, cần mẫn và lòng nhiệt huyết, mỗi cán bộ, chiến sĩ hồ sơ đã và đang thầm lặng góp phần vào những chiến công của lực lượng Công an trên mặt trận bảo vệ An ninh Tổ quốc.