Những người chế tạo tấm kim loại lưỡng kim đầu tiên

Họ đã đoạt bốn giải thưởng Sáng tạo khoa học kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, ba giải thưởng Sáng tạo khoa học kỹ thuật Việt Nam (VIFOTEC), Giải thưởng Sáng kiến Bộ Quốc phòng năm 2001, 2002. 

Kỹ sư Bùi Trọng Tài vốn ít nói về bản thân mình song lại tỏ vẻ hăng say khi nói chuyện nghiên cứu khoa học.  

Ông kể, nhóm nghiên cứu của ông nhận thấy nhu cầu thực tế của ngành điện trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa cần rất nhiều vật liệu chuyên dụng để phát triển mạng lưới điện, tiêu biểu như tấm kim loại lưỡng kim đồng - nhôm, một chi tiết không thể thiếu trong truyền tải điện. Các loại vật liệu này phải nhập từ nước ngoài do chưa có đơn vị nào trong nước nghiên cứu, sản xuất. Hai kỹ sư một già một trẻ Bùi Trọng Tài và Trần Đình Hiến (kỹ sư Hiến vừa bảo vệ luận văn cao học đầu năm 2005) bắt đầu nghiên cứu các phương pháp, tài liệu trong và ngoài nước để tìm hướng đi phù hợp. 

Đầu năm 2001, những tấm kim loại lưỡng kim đồng - nhôm đầu tiên do nhóm nghiên cứu đã “trình làng” với các tính năng kỹ thuật tương đương sản phẩm của nước ngoài, đạt các yêu cầu kỹ thuật của ngành điện với chi phí chỉ khoảng 1/2 đến 1/3 so với giá nhập ngoại. Thạc sĩ Trần Đình Hiến cho biết, quy trình sản xuất theo phương pháp điện phân không quá phức tạp, nhiều thuận lợi khi sản xuất quy mô công nghiệp và tiết kiệm được nguyên vật liệu. Sản phẩm này đã giúp ngành điện chủ động trong sản xuất, sửa chữa và hạn chế tối đa sự cố tại các trạm điện 110 KV, 115 KV và 220 KV.  

Hàng vạn tấm lưỡng kim đồng - nhôm đã được đưa vào sử dụng ở hầu hết các trạm điện trên cả nước kể từ năm 2001.  

Thạc sĩ Hiến cho biết, sẽ sử dụng phương pháp điện hóa kết hợp với một số phương pháp khác như cơ học, nghiên cứu thêm các tính năng cơ lý vật liệu... để tốn ít thời gian cho ra đời một sản phẩm mà chất lượng cũng được nâng cao.  

Nói chuyện sản xuất những tấm kim loại lưỡng kim đầu tiên, ông Tài cho biết: Kỷ niệm đáng nhớ nhất đối với ông là những đêm thức trắng để trông chừng quy trình sản xuất thử nghiệm. Lúc đó, thời gian mạ kim loại kéo dài đến 24 tiếng để phủ đồng lên nhôm bằng phương pháp điện hóa. Chuyện ăn uống thì vợ con hoặc các cô cộng sự nhiệt tình đem vào cho nhóm nghiên cứu. “Thiệt tình thấy sản phẩm mình làm ra ứng dụng vào thực tế, đóng góp cho đất nước nên chúng tôi nghiên cứu rất say sưa.