Lừa đảo công nghệ cao nhắm vào trẻ em dịp hè

Cạm bẫy lừa đảo trực tuyến nhắm vào trẻ em dịp nghỉ hè

Một trong những thủ đoạn phổ biến hiện nay là giả danh người chơi game, quản trị viên trò chơi, người nổi tiếng hoặc bạn bè trên mạng xã hội để chủ động tiếp cận, làm quen với trẻ em. Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng sẽ dẫn dắt trẻ tham gia các hoạt động, như: nhận quà miễn phí, quay thưởng, tặng vật phẩm hiếm hoặc nạp game giá rẻ.

Đặc điểm chung của các hình thức này là luôn đi kèm yêu cầu cung cấp tài khoản, mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin tài khoản ngân hàng. Không ít trường hợp đối tượng yêu cầu trẻ sử dụng điện thoại của cha mẹ để thực hiện thanh toán hoặc xác nhận giao dịch nhằm chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Bên cạnh đó, các đối tượng còn tận dụng tâm lý tò mò của trẻ bằng cách gửi đường link chứa mã độc dưới dạng trò chơi miễn phí, phần mềm học tập, ứng dụng chỉnh sửa ảnh hoặc video. Khi người dùng truy cập hoặc cài đặt, thiết bị có thể bị chiếm quyền điều khiển hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân.

Một thủ đoạn mới xuất hiện nhiều thời gian gần đây là sử dụng công nghệ AI và deepfake để giả mạo giọng nói, khuôn mặt của người quen, người nổi tiếng hoặc bạn bè cùng trang lứa nhằm tạo sự tin tưởng. Sau khi thiết lập được mối quan hệ, đối tượng sẽ dụ dỗ chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư hoặc yêu cầu chuyển tiền.

Ngoài ra, nhiều trẻ em còn bị dụ dỗ tham gia các nhóm chat kín, hội nhóm cộng tác viên online, “việc nhẹ lương cao”, “kiếm tiền tại nhà”. Ban đầu, đối tượng giao những nhiệm vụ đơn giản để tạo lòng tin nhưng sau đó yêu cầu nạp tiền, chuyển khoản hoặc tham gia các hoạt động vi phạm pháp luật.

Đáng lo ngại hơn, một số đối tượng đã giả danh cơ quan chức năng, như: Công an, Viện kiểm sát gọi điện đe dọa trẻ em liên quan đến vi phạm pháp luật, yêu cầu giữ bí mật với gia đình và tự cách ly để “phục vụ điều tra”. Sau đó, các đối tượng dựng kịch bản bắt cóc, ép nạn nhân gọi video về gia đình trong trạng thái hoảng loạn nhằm yêu cầu chuyển tiền chuộc.

Các dấu hiệu nhận biết phổ biến như tài khoản lạ chủ động nhắn tin, kết bạn, rủ tham gia nhóm chat; quảng cáo nhận quà miễn phí, nạp game giá rẻ nhưng yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp OTP; website, ứng dụng không rõ nguồn gốc yêu cầu cấp nhiều quyền truy cập bất thường; đường link lạ được gửi qua tin nhắn, mạng xã hội hoặc trò chơi trực tuyến; đối tượng liên tục tạo áp lực, yêu cầu giữ bí mật hoặc thúc giục thực hiện ngay…

Tăng chế tài đối với hành vi lừa đảo trực tuyến

Các hành vi lừa đảo, giả mạo trên không gian mạng nhằm chiếm đoạt tài sản, đánh cắp thông tin hoặc xâm hại người dùng không chỉ có thể bị xử lý hình sự mà còn có thể bị xử phạt hành chính với mức khá nặng tùy tính chất vi phạm.

Hiện nay, khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 37 Điều 1 Nghị định 14/2022/NĐ-CP) quy định phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, gây nhầm lẫn hoặc giả danh tổ chức, cá nhân.

Đối với hành vi thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân, chiếm đoạt tài khoản, mật khẩu hoặc sử dụng website, ứng dụng giả mạo nhằm đánh cắp thông tin, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo các quy định về viễn thông, công nghệ thông tin, an toàn thông tin mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đáng chú ý, từ ngày 01/7/2026, nhiều hành vi lừa đảo trực tuyến sẽ bị xử phạt nặng hơn khi Nghị định 174/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực.

Cụ thể, theo Điều 94 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội, nền tảng số hoặc môi trường mạng để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, giả danh tổ chức, cá nhân hoặc thông tin gây nhầm lẫn nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản có thể bị xử phạt tới 50 triệu đồng đối với cá nhân. Đối với tổ chức, mức phạt tương ứng có thể gấp 2 lần mức phạt của cá nhân.

Ngoài ra, nhiều hành vi như giả mạo website, gửi link chứa mã độc, sử dụng dữ liệu cá nhân trái phép hoặc sử dụng phương tiện điện tử để thực hiện hành vi lừa đảo cũng thuộc nhóm bị tăng mạnh mức xử phạt.

Tuy nhiên, xử phạt hành chính chỉ áp dụng với các trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với mức hình phạt cao nhất lên tới tù chung thân. Riêng Điều 290 Bộ luật Hình sự quy định người sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản có thể đối mặt mức hình phạt cao nhất lên tới 20 năm tù.

Trước thực trạng các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ tự ý sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc thiết bị liên kết thanh toán; đồng thời hướng dẫn trẻ nguyên tắc quan trọng là không chuyển tiền, không cung cấp OTP, không chia sẻ thông tin cá nhân và không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)