Những đóng góp về y tế công cộng của Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam

Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân và y tế cơ sở

Trong bối cảnh Bộ Chính trị thông qua Nghị quyết 72 với quan điểm “sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng nhất cho hạnh phúc của mọi người, cho sự tồn vong của dân tộc và sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước”, trong tháng 12 vừa qua, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phòng bệnh, Luật Dân số và Nghị quyết về Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Tiến sĩ Angela Pratt bày tỏ, WHO tự hào được là một trong những bên cung cấp hỗ trợ kỹ thuật xây dựng chính sách, góp phần thúc đẩy thực hiện các mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 72, phù hợp với thúc đẩy lộ trình bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

"Chúng tôi rất vui mừng khi đã hoàn thành đánh giá toàn diện hệ thống y tế cơ sở của Việt Nam trong năm nay, tạo tiền đề cho giai đoạn tiếp theo của đổi mới hệ thống, cũng như tổ chức thành công hội thảo: Y tế cơ sở Việt Nam trong bối cảnh mới nhân chuyến thăm của Giám đốc WHO khu vực Tây Thái Bình Dương vào tháng 8",Tiến sĩ Angela Pratt nói.

Trong năm 2025, WHO cũng đã hợp tác chặt chẽ với Bộ Y tế để tăng cường nhiều khía cạnh quan trọng khác của hệ thống y tế, trong đó có hỗ trợ Bộ thực hiện Đánh giá SCORE về các hệ thống dữ liệu quan trọng được sử dụng để đo lường tiến độ thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững liên quan đến Sức khỏe và Đánh giá đối với hệ thống quản lý quốc gia Việt Nam về thuốc và vaccine (NRA).

Giải quyết các ưu tiên về sức khỏe cộng đồng

Việt Nam tiếp tục đối mặt với gánh nặng kép của cả bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm (NCD). Song song với thực tế các bệnh không lây hiện chiếm hơn 80% tổng số ca tử vong, Việt Nam vẫn phải vật lộn với số ca mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm còn cao. Do đó, công việc của WHO nhằm hỗ trợ Chính phủ giải quyết cả hai loại bệnh này.

Tiến sĩ Angela Pratt nhấn mạnh, trong lĩnh vực bệnh không lây nhiễm, WHO đặc biệt tự hào về sự hợp tác với Bộ Y tế để tăng cường quản lý bệnh tăng huyết áp, giúp hơn 2 triệu người được bảo vệ tốt hơn khỏi các cơn đau tim và đột quỵ.

Tháng 6 vừa qua, Quốc hội đã thông qua sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, qua đó tăng thuế đối với các sản phẩm thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường. WHO đã tham gia hỗ trợ kỹ thuật và chính sách trong việc cải cách thuế này, và mô hình của chúng tôi dự đoán rằng chỉ riêng những thay đổi về thuế thuốc lá sẽ giúp giảm 2 triệu người hút thuốc ở Việt Nam trong 5 năm tới và ngăn ngừa 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới.

Phần lớn vai trò của y tế công cộng tập trung vào việc tiếp cận nhóm dân số dễ bị tổn thương nhất. Trên tinh thần đó, WHO rất vui mừng khi có thể hỗ trợ 9.000 liều vaccine phòng dại tại các tỉnh có nguy cơ cao với mục tiêu bảo vệ tính mạng người dân và tạo động lực cho nỗ lực không còn người chết vì bệnh dại vào năm 2030. Thêm vào đó, WHO cũng tiếp tục hỗ trợ để Việt Nam tiến tới loại trừ hoàn toàn bệnh phong.

Về An ninh và Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng

Để hỗ trợ Việt Nam củng cố năng lực phát hiện, phòng ngừa và ứng phó với các trường hợp khẩn cấp về y tế công cộng, vào tháng 7, Bộ Y tế, phối hợp với WHO và các chuyên gia quốc tế, đã hoàn thành Đánh giá độc lập chung (JEE) năng lực thực hiện Điều lệ Y tế Quốc tế lần thứ hai.

Trong năm 2025, WHO cũng đã hỗ trợ Việt Nam ứng phó với các đợt bùng phát dịch bệnh, chẳng hạn như dịch sởi. Đồng thời, WHO rất vui mừng khi thấy tỷ lệ bao phủ vaccine tại Việt Nam đã phục hồi sau đại dịch.

Trước tác động của các cơn bão và lũ lụt năm nay, thông qua Quỹ ứng phó khẩn cấp, WHO tự hào khi có thể hỗ trợ một phần các nỗ lực ứng phó và phục hồi, bao gồm cả việc cung cấp các vật tư lọc nước và trang thiết bị thiết yếu cho các cơ sở y tế bị ảnh hưởng, cũng như dẫn đầu công tác điều phối các nỗ lực ứng phó khẩn cấp của ngành y tế. Tiến sĩ Angela Pratt cũng rất vui mừng khi WHO chính thức trở thành thành viên của Quan hệ Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong năm nay.

Về tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe

Trong nhiều năm qua, Bộ Y tế và WHO đã hợp tác để tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu của các cơ sở y tế tại Việt Nam thông qua những tác động tích cực đến từ các mô hình thí điểm bệnh viện chống chịu biến đổi khí hậu và bền vững môi trường.

Đến cuối năm nay, dự án đã chuyển từ giai đoạn thí điểm sang cấp quốc gia, với việc gần hoàn thành Dự thảo Hướng dẫn quốc gia để định hướng triển khai trên toàn quốc. WHO rất vui nếu mô hình có thể được nhân rộng từ năm 2026.

Nhận thức được tác động của biến đổi khí hậu đến sức khỏe, WHO cũng đã hợp tác với các đồng nghiệp từ UNDP và UNICEF để thúc đẩy việc lồng ghép sức khỏe vào Đóng góp do Quốc gia Tự quyết định (NDC 3.0) của Việt Nam.

Chia sẻ về những mục tiêu năm 2026, Tiến sĩ Angela Pratt cho biết, WHO rất vui mừng khi có thể hỗ trợ Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, thông qua: Đẩy mạnh cải cách bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, bao gồm y tế số và tăng cường hệ thống y tế cơ sở; đẩy nhanh nỗ lực giải quyết cả bệnh truyền nhiễm và bệnh không truyền nhiễm; tiếp tục công tác tăng cường an ninh y tế và chuẩn bị ứng phó với đại dịch, giúp bảo vệ Việt Nam khỏi các mối đe dọa sức khỏe; mở rộng quy mô công tác xây dựng hệ thống y tế chống chịu biến đổi khí hậu và cải thiện chất lượng không khí.