Những đoá Hướng dương

Hướng tới mặt trời

“Khi đi sinh cháu, tôi bất ngờ biết mình bị nhiễm HIV. Đến khi con bốn tuổi, tôi mới dám đưa cháu đi xét nghiệm, kết quả âm tính. Trên đường từ bệnh viện về, tôi vừa đi vừa khóc. Hai vợ chồng động viên nhau, con mình không giống bố mẹ, vì vậy phải quyết tâm sống để nuôi con nên người”, chị Hoà, nhóm Hoa Hướng dương Hà Nội nhớ lại.

Cháu bé không bị nhiễm HIV nhưng lại phải sống trong sự kỳ thị vì căn bệnh của bố mẹ mình. Mặc dù cháu ngoan ngoãn và xinh xắn, nhưng không ai dám bế, không ai dám lại gần.

Bằng cách tham gia vào việc thành lập nhóm những người phụ nữ có HIV dương tính, chị Hoà đã vượt qua những kỳ thị để cố gắng mang lại một tuổi thơ bình thường cho con gái.

Chị và chồng được tiếp cận với thuốc kháng vi rút ARV để ngăn chặn sự phát triển của vi rút. Bên cạnh đó, chị Hoà hỗ trợ các bà mẹ bị nhiễm HIV, thường xuyên tư vấn cho các thành viên trong nhóm.

Tham gia vào nhóm Hoa Hướng dương (một mô hình của chương trình “Dịch vụ toàn diện về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cho phụ nữ bị tổn thương ở Việt Nam” do Uỷ ban Y tế Hà Lan - Việt Nam hỗ trợ), chị Hoà được dự án cho vay năm triệu đồng. Chị đầu tư nuôi 2-3 con lợn, một đàn gà nhỏ. Tiền bán lợn và gà, chị đủ mua một chiếc xe máy để tiện đi làm. “Trước đó, vay 200 nghìn người ta cũng không dám cho vay, nên khi được dự án giúp đỡ cho vay, tôi và chồng lại càng cố gắng”.

Thiếu may mắn, sau khi biết mình bị nhiễm HIV, chị Thắm (Cao Bằng) cũng mất luôn cả chồng. Một mình chị chống chọi với ánh mắt khinh bỉ của người đời và nuôi nấng con gái.

Khi đi xin việc ở mỏ than, nhìn dáng người gầy gò, ốm yếu của chị, người ta không khỏi nghi ngại.

Tại đây chị quen anh Thường và lấy anh làm chồng. Anh Thường không bị HIV. Hằng tối, chị Thắm làm đậu phụ để sáng mai đi chợ bán. Qua nhóm Hoa Hướng dương, chị được tiếp cận với thuốc để sống chung với HIV. Điều quan trọng, tinh thần của chị bây giờ đã thoải mái hơn rất nhiều.

Những người phụ nữ như chị Hoà, chị Thắm đều bị lây nhiễm HIV từ chồng. Trước khi tham gia nhóm Hoa Hướng dương, họ cô đơn và trầm cảm. Nhưng nhờ được gặp gỡ những người phụ nữ sống chung với HIV khác, họ được chia sẻ và thoát khỏi cảm giác bị cô lập.

Thành viên nhóm Hoa Hướng dương ở thành phố Điện Biên Phủ chia sẻ: “Trước kia, tôi nghĩ HIV là kết thúc và không thấy sống còn ý nghĩa gì nữa. Nhưng bây giờ, tôi nhận ra rằng HIV cũng chỉ là một căn bệnh và chúng tôi may mắn hơn những nạn nhân của các căn bệnh khác. Tôi cảm thấy mình vẫn là một con người và xứng đáng được sống tử tế. Tôi đang cố gắng vì điều đó”.

Hỗ trợ 2.500 phụ nữ, trẻ em bị HIV

Chị Hoà, chị Thắm là hai trong 2.500 phụ nữ, trẻ em và người chăm sóc trẻ sống chung và ảnh hưởng bởi HIV/AIDS được chương trình “Dịch vụ toàn diện về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con cho phụ nữ bị tổn thương ở Việt Nam” do Uỷ ban Y tế Hà Lan - Việt Nam hỗ trợ. Chương trình được tài trợ bởi Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan với tổng giá trị hơn 1,7 triệu Euro, được triển khai từ tháng 3-2009 đến tháng 6-2012.

Dự án thực hiện ở bảy tỉnh miền Bắc Việt Nam: Hà Nội, Quảng Ninh, Cao Bằng, Thái Nguyên, Hà Giang, Điện Biên và Yên Bái. 14 nhóm hỗ trợ được thành lập, trong đó có 12 nhóm dành cho phụ nữ sống chung với HIV, một nhóm dành cho người chăm sóc trẻ ở Quảng Ninh, tất cả đều được gọi là nhóm Hoa Hướng dương. Nhóm còn lại dành cho phụ nữ từng sử dụng ma tuý và hành nghề mại dâm ở Hà Nội, gọi là nhóm Hoa Xương rồng. Mô hình nhóm Hoa Hướng dương đã góp phần giúp những người phụ nữ sống chung và bị ảnh hưởng bởi HIV được tiếp cận với các dịch vụ y tế, xã hội và kinh tế. Các mô hình sinh kế được xây dựng và phát triển bền vững giúp họ ít phụ thuộc vào các thành viên khác của gia đình và vai trò của người phụ nữ trong gia đình được nâng cao.

Mặt khác, chương trình cũng chú trọng vào tăng cường năng lực của các cơ quan chính quyền và thành viên các nhóm Hoa Hướng dương thông qua các khoá tập huấn, cầm tay chỉ việc, tạo cơ đổi trao đổi và học tập kinh nghiệm.

GS.TS E.Pamela Wright, Giám đốc Ủy ban Y tế Hà Lan – Việt Nam cho biết, năm 2012 Ủy ban sẽ thực hiện chuyển giao trách nhiệm quản lý chương trình cho các đối tác Việt Nam, đồng thời triển khai nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Ở Việt Nam, tỷ lệ phụ nữ có HIV đang ngày càng cân bằng với tỷ lệ này ở nam giới. Theo ước tính của Bộ Y tế, sẽ có khoảng 76.700 phụ nữ sống chung với HIV vào cuối năm 2012, chiếm tỷ lệ 30% trên tổng số người lớn nhiễm.