Nhớ lắm Mường Chiên

Những ngày cuối năm, Tết đang đến gần, tôi may mắn cùng trong đoàn cán bộ của xã Mường Chiên qua bên kia sông Ðà, đến bản Mường Chiên dự bữa cơm chia tay với bà con trước khi về quê mới.

Nước sông Ðà mùa này đã trong xanh trở lại. Từ bên này huyện lỵ nhìn sang bên kia sông, một dải đất bằng phẳng, màu mỡ, với núi non điệp trùng hiện lên trong bức tranh thiên nhiên Tây Bắc đẹp đến xao lòng. Ðó là mảnh đất định cư từ rất lâu đời của 167 hộ dân bản Mường Chiên, xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, Sơn La. Khi thực hiện dự án thủy điện Sơn La, toàn bộ hơn 10 nghìn ha đất của huyện Quỳnh Nhai, trong đó có bản Mường Chiên sẽ chìm sâu dưới lòng hồ thủy điện. Nghe theo tiếng gọi của Ðảng và Nhà nước, bà con bản Mường Chiên đã sẵn sàng rời bỏ mảnh đất ông cha đi xây quê mới, vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc. Từ tháng 3-2007, những hộ dân đầu tiên trong bản đã thực hiện di dời tái định cư (TÐC). Sau ba đợt di chuyển, đến nay bản Mường Chiên chỉ còn 22 hộ dân cuối cùng phải di chuyển.

Ðứng trên bến sông chờ thuyền, đồng chí Ðiêu Anh Châu, Bí thư Ðảng ủy xã Mường Chiên kể cho nghe câu chuyện thú vị về mảnh đất này. Ở Sơn La, người Thái thường cư trú theo cộng đồng mường, bản, có tên gọi Mường Muổi, Mường La, Mường Sang, Mường Tấc, v.v. Một trong những mường như vậy có Mường Chiên, là nơi cư trú của đồng bào Thái Trắng (Tay Ðon). Bản Mường Chiên được hiểu là nơi bắt đầu, khởi nguồn của cả vùng Quỳnh Nhai xưa. Mọi phong tục tập quán, nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái dọc hai bên bờ sông Ðà cũng bắt nguồn từ đây. Vì thế, ngày nay bản Mường Chiên còn lưu giữ nhiều sự tích, truyền khẩu nhiều truyền thuyết từ rất lâu đời.

Câu chuyện của chúng tôi bị cắt ngang khi thuyền cập bến bản Mường Chiên. Cả một bãi sông dài hàng trăm mét, bà con đã dỡ nhà, chuyển gỗ xếp đầy bờ sông. Gặp bà con ai cũng hồ hởi, chân tay lấm lem, mặt đầy mồ hôi, nhưng miệng nở nụ cười tươi rói. Cả bản Mường Chiên san sát mái nhà, sầm uất là thế mà nay chỉ còn mỗi nhà bí thư chi bộ chưa dỡ, đợi sau bữa cơm chia tay bản mới tháo dỡ nhà đưa gỗ xuống bờ sông. Bí thư chi bộ Lò Văn Nguyện, trưởng bản Ðiêu Chính Hoan và bà con ra tận đầu bản đón chúng tôi. Có ai đó nói đùa, bản hôm nay vui như Tết. Thấy thế anh Nguyện đáp lại:

- Hôm nay làm lý dỡ nhà cũ, ăn Tết sớm. Mai về quê mới, dựng nhà xong, bà con chúng tôi lại ăn Tết!

- Năm nay Tết đến sớm, bà con có kịp làm nhà không? Tôi hỏi.

- Kịp chứ! Nhà người Thái chỉ dựng hai, ba tuần là xong. Về Mô Cổng, có anh em họ hàng giúp, được Ban QLDA hỗ trợ thì nhanh thôi.

Ðược biết, Bản Mường Chiên cũ nay chia ra làm ba bản: Mô Cổng, Bản Sai-Nà Trại và Bình Thuận cùng nằm trên địa phận xã Phỏng Lái, huyện Thuận Châu. Nhờ triển khai dự án đồng bộ, các điểm TÐC của bà con đều đã ổn định nhà cửa, được chia đất sản xuất, cơ sở hạ tầng được đáp ứng khá đầy đủ. Nay bản Mường Chiên chuyển về quê mới, nền nhà, đường vào điểm TÐC, điện, nước đều đã được chuẩn bị chu đáo. Những thông tin ấy đến trong ngày vui hôm nay dường như làm cho bà con yên tâm hơn. Ngày chia tay bản cũ về bản mới thêm đông vui phấn khởi.

Xúc động nhất là lúc mấy chị em phụ nữ vây quanh cụ bà Lò Thị Chum giãi bày tâm sự. Bỗng  chị Lò Thị Thủy, con gái bà Chum ôm mặt khóc, giọt nước mắt lăn trên má không kịp lau, buồn vui lẫn lộn. Chuyện là, vợ chồng chị Thủy anh Nho, mấy chục năm được chung sống gần bố mẹ vợ, nay di chuyển  TÐC chị phải theo gia đình nhà chồng về TÐC tại huyện Mai Sơn, còn bố mẹ chị đến TÐC điểm Mô Cổng theo gia đình anh trai. Trong tình cảnh ấy, nhưng mọi người không có vẻ ái ngại, giọt nước mắt đó cũng là lẽ thường tình, bởi chia ly có nhiều nhẽ, chia ly để có cuộc sống tốt hơn, chia ly để thương, để nhớ được nhiều hơn.

Chiều tà đã xuống ngang ngọn núi Khau Nghẹt, Bản Mường Chiên bây giờ lại có vẻ đẹp riêng. Dòng sông, bờ suối, cánh rừng, bãi lúa, nương ngô và cả Ðon Lả, Ðon Lăn (nơi người dân bản Mường Chiên hái rêu, bắt cá, trai gái hẹn hò) sẽ còn được lưu giữ mãi trong ký ức mọi người. Về quê mới, một ngày mới bắt đầu. Cuộc sống mới chắc chắn sẽ tốt đẹp hơn, nhưng tất cả khởi đầu từ cuộc chia tay khó khăn và đáng nhớ hôm nay.

Bài và ảnh:  Ðức Tuấn