Mua bán chủ yếu qua quen biết
Giờ đây, việc mua hàng qua các mạng xã hội như Facebook, Ebay...không còn xa lạ với bất cứ người trẻ nào bởi tính tiện lợi, vì không phải mất thời gian đến cửa hàng để chọn mua và được giao hàng tận nơi... Khi Facebook ngày càng trở nên "gắn bó" với giới trẻ, nó đã được tận dụng và trở thành nơi mua bán trao đổi các sản phẩm. Chị T (quận 5) có một cửa hàng chuyên bán trái cây nhập khẩu, mỗi ngày chị đều đăng lên trang cá nhân của mình giá, hàng mới về, nhận giao hàng trong bao nhiêu km... Những người bạn có nhu cầu đều có thể đặt hàng từ Facebook của chị. Do đó, chị không phải tốn chi phí thuê mặt bằng, nhân viên bán hàng... mà vẫn "sống" khỏe.
Tương tự, anh Q cho biết, anh có người bạn ở Nha Trang, mỗi lần bạn anh vào TP Hồ Chí Minh, bạn bè đều nhờ mua một ít đặc sản mang theo hoặc gửi xe, đường hàng không vào. Thay vì phải nhắn tin hay điện thoại cho từng người một, người bạn của anh đã lập Facebook, từ đó các thông tin, nhu cầu mua hải sản nào đều được đăng tải lên rất thuận lợi.
Là nhân viên kinh doanh của một khách sạn lớn trong thành phố, chị H.chuyên mua hàng qua mạng chia sẻ rằng, chị mua các loại thực phẩm qua những người bạn trên Facebook của mình, nên biết rõ nguồn gốc, thỉnh thoảng có gặp mặt trực tiếp (ofòine) nên không ngại rủi ro. Nhiều người trẻ khác cho rằng, ngoài việc mua bán từ những bạn bè quen biết thì chủ yếu họ mua hàng ở các trang có uy tín. Vì những thương hiệu đó ngoài hình thức bán hàng trực tuyến, họ còn có cửa hàng bên ngoài nên yên tâm.
Tuy nhiên, việc kinh doanh hàng qua mạng cũng có những mặt trái của nó. Hiện nay, nhiều người tiêu dùng cũng chưa phân biệt đâu là website thương mại điện tử, là nơi bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng và chịu trách nhiệm pháp lý, với sàn giao dịch thương mại điện tử, là nơi cho các cá nhân muốn bán hàng lên sàn bán, trách nhiệm của sàn rất ít. Vì vậy, trên thực tế có những trường hợp người tiêu dùng dở khóc, dở cười vì bị lừa. Mới đây, Công an TP Hồ Chí Minh đã phát hiện các vụ lừa đảo khi mua hàng qua một số trang web. Các đối tượng lừa đảo đã sử dụng chứng minh nhân dân của người khác mở tài khoản, công ty này rao bán các sản phẩm điện tử trên website của mình, kèm số điện thoại rác để người tiêu dùng có nhu cầu thì liên lạc. Sau khi thỏa thuận, trang web này yêu cầu chuyển tiền đặt cọc từ 10 đến 20% giá trị sản phẩm vào tài khoản. Khi người tiêu dùng chuyển tiền thì đối tượng lừa đảo rút tiền ra nhưng không giao hàng.
Theo Giám đốc kênh bán hàng phi truyền thống Công ty cổ phần Thế giới di động Trần Nhật Linh, trong giai đoạn này, nhóm sản phẩm kỹ thuật số (điện thoại, máy tính bảng, laptop...) vẫn là nhóm "hot" nhất và đóng góp doanh số cao nhất trong lĩnh vực thương mại điện tử. Khách hàng mua theo hình thức trực tuyến đang có xu hướng lựa chọn những đơn vị uy tín có chuỗi cửa hàng; chính sách dịch vụ tốt...
Cần điều chỉnh luật
Giám đốc Trường đào tạo Internet marketing (EQVN) Trương Văn Quý, phân tích, hình thức mua bán giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng cũng gặp rủi ro cao. Đây là hình thức kinh doanh tự phát của cá nhân. Việc giao dịch qua hình thức người tiêu dùng và người tiêu dùng tùy thuộc vào niềm tin và những thông tin mà người đó có được từ phía "bạn hàng", cho nên mức độ quen biết càng ít thì rủi ro càng cao.
Hiệp hội thương mại điện tử cho biết, từ năm 2013, môi trường pháp lý liên quan thương mại điện tử tiếp tục được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nghĩa vụ của các DN, đồng thời tăng cường vai trò quản lý của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, do công nghệ phát triển quá nhanh, hoạt động thương mại điện tử diễn ra phức tạp và liên tục xuất hiện những hình thức kinh doanh mới, cho nên một số quy định có thể chưa phù hợp thực tiễn kinh doanh trực tuyến. Để giảm rủi ro khi mua hàng trên các website thương mại điện tử, ông Quý cảnh báo rằng, khi khách hàng mua từ trang mạng do cá nhân kinh doanh thì cần kiểm tra thông tin mà họ đăng lên, số điện thoại, các mối quan hệ của cá nhân đó... , từ đó có thể thẩm định và giao dịch. Đối với việc mua hàng từ website là công ty thì cũng tương tự như vậy, có thể qua đó đánh giá uy tín thương hiệu đó...
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, để thương mại điện tử phát triển lành mạnh thì hệ thống pháp luật cần phải sửa đổi, bổ sung phù hợp. Sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ OTT (một phương thức nhắn tin, gửi thông tin miễn phí thông qua mạng viễn thông) là xu hướng tất yếu và mang lại lợi ích lớn cho người sử dụng. Cần có chính sách hợp lý để phát triển dịch vụ này nhằm bảo đảm lợi ích của tất cả các bên...
