Nhiều bệnh viện chưa coi trọng nghề công tác xã hội

ÐỀ án phát triển nghề CTXH giai đoạn 2010 đến 2020 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2010 và Ðề án phát triển nghề CTXH trong ngành y tế giai đoạn 2010 đến 2020 cũng đã được Bộ Y tế phê duyệt năm 2011. Nhưng từ đó đến nay, mới chỉ có một số bệnh viện triển khai hoạt động CTXH với sự tham gia của đội ngũ nhân viên y tế kiêm nhiệm, tình nguyện viên nhằm hỗ trợ thầy thuốc trong phân loại bệnh nhân, tư vấn, giới thiệu dịch vụ chuyển tiếp, hỗ trợ chăm sóc cho người bệnh, góp phần làm giảm bớt khó khăn trong quá trình tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh của người dân. Theo đánh giá, hoạt động CTXH trong ngành y tế hiện mới chỉ mang tính tự phát, đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo, bồi dưỡng về kiến thức, kỹ năng cho nên còn thiếu tính chuyên nghiệp. Kết quả khảo sát mới nhất của ngành y tế tại hơn 20 bệnh viện cho thấy, mới chỉ có năm đơn vị có đầu mối chuyên trách về CTXH. Mô hình tổ chức của đầu mối chuyên trách tại năm bệnh viện này cũng không đồng nhất, nơi trực thuộc ban giám đốc, nơi thuộc phòng điều dưỡng, nơi thì do Ðoàn thanh niên phụ trách. Còn lại phần lớn các bệnh viện đang lồng ghép hoạt động về CTXH trong từng khoa, phòng trực thuộc.

Theo nhận xét của TS Vũ Thị Minh Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế): Hiện nay, phần lớn các cơ sở khám, chữa bệnh mới chỉ quan niệm CTXH gắn liền với hoạt động cung cấp thông tin về quy trình khám, chữa bệnh cho người bệnh hoặc cung cấp các hỗ trợ về vật chất mang tính từ thiện xã hội hoặc kết nối với các dịch vụ phục vụ sinh hoạt trong và ngoài bệnh viện.

Theo TS Trần Quý Tường, Phó Cục trưởng quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), nhân viên CTXH trong lĩnh vực y tế có vai trò rất quan trọng là cầu nối giữa người bệnh và bệnh viện, giúp mối quan hệ tương tác giữa hai đối tượng này hài hòa và gắn kết, đem lại lợi ích cho cả hai bên. Nếu thực hiện hiệu quả, CTXH rất hữu ích trong quá trình phục hồi chức năng, chăm sóc tâm lý xã hội cho người bệnh, phụ nữ, trẻ em, nhất là những nạn nhân của bạo hành gia đình, của các hành vi xâm hại... Ðặc biệt trong bệnh viện, vai trò của nhân viên CTXH ngày càng quan trọng hơn khi họ trực tiếp thực hiện việc tìm hiểu các đặc điểm tâm lý xã hội, hoàn cảnh sống, tình trạng bệnh tật... của người bệnh để cung cấp những hỗ trợ thích hợp. CTXH giúp tạo dựng mối quan hệ hài hòa giữa tinh thần và thể chất của người bệnh, giữa người bệnh với người thân và những người chung quanh, giữa người bệnh với nhân viên y tế, với cơ sở y tế... thông qua đó góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh và làm tăng sự hài lòng của người dân. Nếu CTXH tốt thì cũng sẽ góp phần nâng cao y đức của người thầy thuốc. Tại cộng đồng, CTXH là phương thức mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe đến gần với người dân hơn. Nhân viên CTXH có thể tham dự vào các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe, trợ giúp các nhóm đặc thù phục hồi và phát triển thể chất, tinh thần của người dân...

Hiện nay có rất ít bệnh viện phát huy được hiệu quả của cán bộ làm CTXH. Ở khu vực phía bắc mới có Bệnh viện Nhi T.Ư có phòng CTXH với bảy cán bộ, hoạt động bài bản và khá hiệu quả từ nhiều năm qua. Các hoạt động CTXH ở đây giúp cho gia đình người bệnh và nhân viên y tế thông cảm, hiểu biết, hỗ trợ lẫn nhau trong công tác khám và điều trị; hướng dẫn cho gia đình người bệnh hiểu biết về thủ tục giấy tờ, chế độ bảo hiểm và các hoạt động khác... và vận động sự tham gia, ủng hộ của nhiều doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong việc giúp đỡ bệnh nhi các suất ăn từ thiện cũng như hỗ trợ kinh phí điều trị bệnh. Còn tại khu vực phía nam, mô hình CTXH được thí điểm tại Bệnh viện Nhân dân 115 (TP Hồ Chí Minh) đã giúp cho người bệnh hiểu rõ hơn các vấn đề liên quan đến khám, chữa bệnh tại bệnh viện, cũng như khiến họ hài lòng hơn vì được nhân viên CTXH hỗ trợ thủ tục quy trình khám, chữa bệnh, các dịch vụ cận lâm sàng; giải thích tư vấn trước khi xuất viện. Bên cạnh đó, phát triển CTXH đã giúp bác sĩ có nhiều thời gian dành cho người bệnh, gia tăng sự hài lòng của người bệnh, gia tăng uy tín của bệnh viện và giúp cho người dân tin tưởng hơn khi vào điều trị.

Tuy nhiên, Bệnh viện Nhi T.Ư hay Bệnh viện Nhân dân 115 cũng chỉ là số rất ít những cơ sở có phát triển nghề CTXH trong ngành y tế. Thực tế đó đòi hỏi các cơ quan quản lý cần sớm ban hành cơ chế chính sách nhằm thúc đẩy nghề CTXH trong các bệnh viện. Ðược biết hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng Thông tư Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của phòng CTXH trong bệnh viện. Khi Thông tư này ra đời thì lãnh đạo các bệnh viện cần quan tâm, đầu tư nguồn lực để thúc đẩy nghề CTXH trong bệnh viện, góp phần giải quyết những vấn đề xã hội và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám, chữa bệnh cho người bệnh. Có như vậy mới đạt được mục tiêu của Ðề án phát triển nghề CTXH trong lĩnh vực y tế giai đoạn 2011 đến 2020: đến hết năm 2015 sẽ có 100% số nhân viên CTXH chuyên trách và bán chuyên trách ở các mô hình điểm, 40% số cán bộ lãnh đạo các cơ sở y tế tuyến Trung ương, 30% số cán bộ lãnh đạo các cơ sở y tế tuyến tỉnh, 60% số nhân viên y tế trong các cơ sở khám, chữa bệnh... đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về CTXH.