Phải tính tới phương án hậu gia nhập WTO

Hỏi: Theo Phó Thủ tướng, năm 2006 có ý nghĩa như thế nào đối với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam?

Trả lời: Bước vào năm 2006, Việt Nam tiến vào thời kỳ mới, thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện hơn và sâu rộng hơn. Việt Nam sẽ phải thực hiện đầy đủ các cam kết của AFTA, thực hiện hầu hết các cam kết chủ yếu của Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ, bắt đầu thực hiện các cam kết của khu vực thương mại tự do ASEAN- Trung Quốc, theo đó hàng rào bảo hộ đã giảm thiểu đáng kể, đồng thời Việt Nam cũng sẽ có khả năng khai mở thị trường lớn hơn với AFTA, Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia thành viên WTO.

Hỏi: Với nhiều cam kết phải thực hiện trong năm mới như vậy, năm nay sẽ là năm bận rộn trong công tác đối ngoại của Việt Nam, thưa Phó Thủ tướng?

Trả lời: Để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế nói chung và gia nhập WTO nói riêng, cho đến nay Việt Nam đã làm được một số việc quan trọng. Trong đó, phải kể đến việc Quốc hội vừa thông qua hàng loạt đạo luật cực kỳ quan trọng nhằm cải thiện hơn nữa môi trường kinh doanh và cho phù hợp với các cam kết quốc tế như Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật các công cụ chuyển nhượng, Luật Giao dịch điện tử... và cả những luật có mối quan hệ chặt chẽ với môi trường kinh doanh như Luật phòng chống tham nhũng, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Bảo vệ môi trường... Đồng thời, Quốc hội còn cho ý kiến để thông qua tại kỳ họp sau các Luật Hàng không dân dụng, Công nghệ thông tin, Kinh doanh bất động sản, Bảo hiểm xã hội...

Bên cạnh đó, công cuộc cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước đã được đẩy mạnh, hệ thống ngân hàng thương mại đã được chấn chỉnh, sắp xếp lại, thị trường chứng khoán đã hoạt động. Việc quan trọng nhất là các doanh nghiệp cần ra sức đổi mới công nghệ, cải tiến quản lý, nâng cao chất lượng hàng hoá, giảm giá thành.

Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại không ít và điều khó khăn là phải sửa đổi các luật lệ, cải thiện cách thức hoạt động kinh tế sao cho phù hợp với kinh tế thị trường và cam kết quốc tế. Cuộc đàm phán về việc gia nhập WTO cũng “rắc rối”, nước ta đã kết thúc đàm phán với 23 đối tác, với các đối tác còn lại cũng có tiến triển.

Hỏi: Một trong những công việc cần phải làm phải chăng là phương án tiếp theo ngay sau khi Việt Nam gia nhập WTO? Và công tác nào đang là ưu tiên hàng đầu của chính phủ khi kịch bản gia nhập WTO hoàn thành?

Trả lời: Đúng vậy! Ngay từ bây giờ Việt Nam đã phải tính tới các phương án tiếp theo ngay sau khi gia nhập WTO.

Vấn đề cấp bách hiện nay là phải xây dựng đội ngũ lao động chất lượng cao ở Việt Nam, trong đó cần lưu ý tới đội ngũ chuyên gia chuyên về WTO. Không có một lực lượng lao động chất lượng cao đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, làm sao phát triển được các ngành công nghệ cao, làm sao có thể cạnh tranh được với những lực lượng lao động cấp cao này ở các nước khác?

Do vậy, phải có một chương trình nâng cấp toàn bộ hệ thống trường lớp đào tạo nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam. Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có chương trình đổi mới hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, nhưng còn các trường dạy nghề, các trường Đảng, trường quản lý hành chính cũng nên có chương trình đổi mới phù hợp.

Hỏi: Thế còn công tác khai mở thị trường bên ngoài thì sao, thưa Phó Thủ tướng?

Trả lời: Đây cũng là công tác được hết sức xem trọng. WTO tuy là rất mới mẻ với nước ta, nhưng đã là thực tế hoạt động của 148 nước thành viên WTO, những quy tắc và thể chế của WTO có tính phổ cập rộng rãi.

Do vậy, khi Việt Nam gia nhập WTO, chỉ có nghĩa là Việt Nam tham gia thực hiện những thông lệ quốc tế, chứ không phải tham gia thực hiện những cam kết đặc biệt gì.

Bên cạnh đó, ngày càng có xu thế hình thành các khu vực mậu dịch tự do (FTA). Mức độ cam kết mở cửa và hội nhập trong các hiệp định tự do thương mại song phương luôn cao hơn các Hiệp định đa phương toàn cầu. Do vậy, chính những hiệp định thương mại tự do song phương có thể đưa Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng hơn, thị trường bên ngoài của Việt Nam sẽ được khai mở nhiều hơn, cao hơn, tạo điều kiện để Việt Nam phát triển.

Hỏi: Trong những ngày đầu năm mới, Phó Thủ tướng có lời nhắn nhủ gì đến cộng đồng các doanh nghiệp?

Trả lời: Mặc dù Việt Nam chưa gia nhập WTO như mong đợi vào tháng 12-2005 do một số lý do khách quan, ngoài mong muốn của chúng ta, song điều đó không có nghĩa Việt Nam sẽ từ bỏ quyết tâm hội nhập kinh tế quốc tế, gia nhập WTO. Tôi mong các doanh nghiệp nước ngoài tiếp tục ủng hộ bằng hành động thực tế chủ trương này của Việt Nam; các doanh nghiệp trong nước phải đẩy mạnh công việc chuẩn bị hội nhập, vì sớm muộn thì Việt Nam cũng sẽ gia nhập Tổ chức này.

Tôi cũng muốn lưu ý các doanh nghiệp rằng từ nay đến cuối năm 2006 Việt Nam là nước chủ nhà của các hoạt động APEC, trong đó hoạt động của các doanh nghiệp, kể cả Diễn đàn cấp cao doanh nghiệp sẽ đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Với tư cách là Chủ tịch Ủy ban quốc gia về APEC, tôi kêu gọi các doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia một cách tích cực nhất vào các hoạt động của APEC.