Xét xử vụ vi phạm quyền tác giả tác phẩm báo chí đầu tiên tại Hà Nội

Nhà báo Hà Linh thắng kiện NXB Văn hóa Thông tin

Thứ Ba, ngày 27/06/2006 - 08:10

Việc nhà báo phải đưa đơn ra tòa kiện NXB cũng là chuyện chẳng đặng đừng. Tuy nhiên, đây là vụ vi phạm quyền tác giả khá trắng trợn và nghiêm trọng. Cuốn sách Doanh nhân thành đạt và bài học kinh nghiệm thương trường của NXB Văn hóa Thông tin gần như đã bê nguyên tám bài viết của nhà báo Hà Linh đăng trên Thời báo Kinh tế Việt Nam mà không hề xin ý kiến tác giả, cũng không ghi đúng tên người viết.

Trong đơn khởi kiện ban đầu, nhà báo Phạm Thị Hà, bút danh Hà Linh, công tác tại Thời báo Kinh tế Việt Nam cũng chỉ đưa ra những yêu cầu khá nhẹ nhàng, không đòi bồi thường về tiền bạc, cũng không buộc NXB phải thu hồi sách đã phát hành mà chỉ yêu cầu NXB thu hồi sách chưa phát hành; đăng báo xin lỗi công khai và cam kết không tái bản cuốn sách nếu không được sự đồng ý của nguyên đơn.

Tuy nhiên, qua nhiều lần thương lượng, yêu cầu của tác giả Hà Linh không được NXB chấp thuận. Mặc khác, tác giả nghi ngờ cuốn sách tiếp tục được tái bản khi phát hiện thêm những cuốn Doanh nhân thành đạt và bài học kinh nghiệm thương trường được in bằng bìa mềm so với những cuốn sách ban đầu được in bằng bìa cứng.

Vụ việc được đưa ra tòa và tác giả Hà Linh đã bổ sung hai yêu cầu là NXB phải thu hồi sách đã phát hành, đồng thời, yêu cầu những pháp nhân có liên quan đến việc xuất bản cuốn sách cũng phải tuân theo phán quyết của tòa án.

Tại phiên tòa sơ thẩm, đại diện NXB Văn hóa Thông tin thừa nhận tám bài viết in trên cuốn sách Doanh nhân thành đạt và bài học kinh nghiệm thương trường là của tác giả Hà Linh nhưng không chấp nhận xin lỗi vì cho rằng trong việc xuất bản cuốn sách, NXB cũng bị lừa. Lời khai của những người liên quan tại tòa cho biết, bản thảo cuốn sách đã được một cá nhân sao chép trên mạng Internet xuống.

Thời gian gần đây, đặc biệt tà khi xuất hiện những vụ án được dư luận quan tâm như PMU 18, Dũng "kiều"... nhiều pháp nhân đã tự động sao chép các tác phẩm báo chí rồi liên doanh liên kết với các NXB để in sách mà không màng đến các tác giả. Nghiêm trọng và trắng trợn hơn, một số cuốn sách đã sử dụng tác phẩm báo chí một cách bừa bãi, sử dụng ảnh của các cô gái nước ngoài trong các bài viết về tệ nạn mại dâm rồi chú thích là "ảnh chỉ có tính chất minh họa"?! Có cuốn sách vô tư in tác phẩm báo chí rồi đăng số điện thoại kèm dòng chữ "Ai là người viết bài liên hệ với NXB để lĩnh nhuận bút".

NXB Văn hóa Thông tin không biết sự việc này và đã ký hợp đồng liên doanh, liên kết với hai pháp nhân là Nhà sách Hương Thủy và Công ty Văn hóa Phương Bắc để xuất bản cuốn sách, trong đó, phần tác giả ghi là "Phan Lan biên soạn". NXB cho rằng, mình chỉ có nghĩa vụ ký hợp đồng sử dụng tác phẩm với chủ sở hữu tác giả, mà theo NXB Văn hóa Thông tin là Công ty TNHH Văn hóa Phương Bắc, nên từ chối thực hiện các yêu cầu của nguyên đơn.

Phần thẩm vấn tại tòa đã làm rõ, hợp đồng liên doanh liên kết xuất bản cuốn sách giữa NXB Văn hóa Thông tin và Nhà sách Hương Thủy được lập vào ngày 25-11-2005, nghĩa là một năm sau khi cuốn sách được xuất bản. Hợp đồng kinh tế ký giữa NXB với Nhà sách Hương Thủy trong khi hợp đồng sử dụng tác phẩm lại được ký giữa Công ty Văn hóa Phương Bắc với bà Trần Nga (hợp đồng này cũng không ghi ngày tháng). Lời khai của "soạn giả" Phan Lan cho biết, người này được bà Trần Thị Nga nhờ sao chép tài liệu trên mạng Internet và sau khi có vụ kiện mới ký hợp đồng biên soạn tác phẩm...

Phiên xét xử vụ vi phạm bản quyền tác giả liên quan đến tác phẩm báo chí đầu tiên tại Hà Nội kết thúc với phần thắng thuộc về nhà báo Hà Linh. Phán quyết của TAND TP Hà Nội đã buộc NXB Văn hóa Thông tin và các pháp nhân liên quan phải đăng thông báo xin lỗi tác giả công khai trên ba số báo Nhân Dân ; cam kết không tái bản cuốn sách nếu không được sự đồng ý của nguyên đơn. Riêng yêu cầu thu hồi sách đã xuất bản không được tòa chấp thuận vì khi sách đã bán, không thể tìm tới tất cả người mua để thu hồi.

Vụ kiện đầu tiên về quyền tác giả đối với các tác phẩm báo chí là lời cảnh báo về cung cách làm ăn khá tùy tiện và dễ dãi của một số NXB.