Nguyễn Thành -  Nhà nghiên cứu báo chí cách mạng

Ngoài những tác phẩm viết riêng, như Cuộc vận động Ðông Dương năm 1936, Phan Ðăng Lưu - tiểu sử - tác phẩm, Bác Hồ với châu Phi...  hay các tác phẩm viết và biên soạn chung như: Tổng tập văn học tập 35, Hồ Chí Minh tập 1 (chủ biên); Lê Hồng Phong - người cộng sản kiên cường; Nguyễn Văn Cừ nhà lãnh đạo xuất sắc của Ðảng và cách mạng Việt Nam; Từ điển Bách khoa Việt Nam... thì đặc biệt, chỉ với sáu đầu sách gần 3.000 trang in: Báo Dân chúng, do Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh xuất bản năm 1981, dày 216 trang; Báo chí cách mạng Việt Nam (1925 - 1945), do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1984, dày hơn 400 trang; Sự nghiệp báo chí của Chủ tịch Hồ Chí Minh, do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1988, Nhà xuất bản Lý luận chính trị tái bản lần thứ ba năm 2005 dày 535 trang; Từ điển thư tịch báo chí Việt Nam, do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin xuất bản năm 2001, dày 744 trang; Ðồng chí Trường Chinh  với báo chí, do Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản năm 2003, dày 442 trang; Hoạt động báo chí của Ðại tướng Võ Nguyên Giáp, do Nhà xuất bản Lý luận chính trị xuất bản năm 2005, dày 615 trang... đã khẳng định vị trí của nhà nghiên cứu Nguyễn Thành trong giới nghiên cứu lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.

Nguyễn Thành, tên khai sinh là Nguyễn Ðức Tẩy, sinh năm 1928 trong một gia đình Nho giáo, tại xã Phù Chẩn, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Khi mới 17 tuổi, ông tham gia hoạt động cách mạng. Nguyễn Thành nguyên là Phó Viện trưởng Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.

Mặc dù không được đào tạo về báo chí và báo chí cũng không phải là sự nghiệp chính nhưng ngay từ năm 1950, Nguyễn Thành đã có bài đăng trên tờ Tiến mạnh - tạp chí lý luận và công tác của Liên khu ủy Việt Bắc.

Là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam sinh hoạt tại Chi hội Tạp chí Cộng sản, đồng chí tham gia viết bài cho nhiều tờ báo trong cả nước. Các công trình nghiên cứu của Nguyễn Thành được đăng trên nhiều báo như: Nhân Dân, Tạp chí Người làm báo, Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, Tạp chí Lịch sử Ðảng, Tạp chí Xưa và Nay...

Một số nhà nghiên cứu ở Nga, Pháp, Nhật và người Việt Nam ở nước ngoài đã sử dụng tư liệu, trích dẫn từ các tập sách, báo của đồng chí. Nguyễn Thành  có hai ham muốn thường trực: đó là đọc và viết.

Tháng 8-2005, trước khi lên bàn đại phẫu thuật tim ở Bệnh viện Bạch Mai, đồng chí còn xem lại lần cuối bài viết nghiên cứu về Tuyên ngôn Ðộc lập, một văn kiện lịch sử khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...

Trong những ngày điều trị tại bệnh viện, mặc dù bác sĩ và gia đình không cho đồng chí đọc sách, báo và viết bài, nhưng cứ đến một, hai giờ sáng khi mọi người yên giấc, Nguyễn Thành lại chong đèn ngồi đọc và viết...

Trong lúc đồng chí đang say sưa nghiên cứu để hoàn thành những trang cuối cùng của một số bản thảo: Hà Huy Tập với những vấn đề lý luận chính trị của cách mạng Ðông Dương; Võ Nguyên Giáp toàn tập, tập 1 và một số bài viết khác về Mặt trận Dân chủ Ðông Dương, về lịch sử Ðảng... thì đồng chí ngã bệnh nặng và mất ngày 3-1-2007.

Nguyễn Thành  được ghi nhận là một chuyên gia về lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam. Tinh thần làm việc cũng như nhiệt huyết của đồng chí là tấm gương sáng cho nhiều thế hệ nghiên cứu về lịch sử báo chí cách mạng.

TRIỆU HIỂN
Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam