Người Việt Nam đầu tiên được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Quốc tế ngữ

Mới đây, trong Đại hội Quốc tế ngữ Toàn cầu lần 89 họp tại Bắc Kinh, 7 nhân vật mới từ 4 lục địa đã được bầu vào Viện Hàn lâm Quốc tế ngữ, trong số đó lần đầu tiên có một người Việt Nam, là nhà thơ, nhà báo Đào Anh Kha, một nhà quốc tế ngữ lão thành xuất sắc.

Ông đã góp phần quan trọng trong việc cho xuất hiện tại Việt Nam nhiều Sách học và Từ điển Esperanto, cũng như trong việc đào tạo nhiều thế hệ nhà quốc tế ngữ ở trong nước. Đáng kể nhất là những cống hiến của ông vào việc làm giàu cho nền văn học quốc tế ngữ thế giới, bằng những bài thơ sáng tác, những bài thâm luận về văn hóa được đọc tại các Đại hội, và những bản dịch quốc tế ngữ kiểu mẫu, đặc biệt như Tuyển tập thơ Tố Hữu (1962), Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh (Toàn tập, 1964) và Tuyển quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi (1980).

Năm 2002, ghi nhận hơn nửa thế kỷ hoạt động đầy hiệu quả của ông, Đại hội quốc tế ngữ Toàn cầu lần thứ 87 tại Brazil đã cử ông làm Hội viên Danh dự của UEA. Năm nay, sự kiện ông được bầu vào Viện Hàn lâm ở tuổi 81 không chỉ là một vinh dự rất xứng đáng của riêng ông, mà tin mừng này còn là nguồn vui và niềm tự hào chung của anh chị em hội viên quốc tế ngữ Việt Nam.

Viện Hàn lâm Quốc tế ngữ thế giới là một tổ chức khoa học phi chính phủ, thuộc Hội Quốc tế ngữ Toàn cầu (UEA) cộng tác thường xuyên với Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO). Thành lập năm 1905 do đề nghị của Ludovic Zamenhof, nhà bác học thiên tài đã sáng tạo ra Esperanto, là đề án về ngôn ngữ đại đồng duy nhất thành công, trong số gần 1.000 đề án đã ra đời kể từ thế kỷ XVII. Bấy giờ, trong Đại hội Quốc tế ngữ Toàn cầu lần đầu tiên họp tại Boulogne Sur Mer (Pháp), Zamenhof đưa ra sáng kiến thành lập một "Ủy ban ngôn ngữ" có thành phần rộng rãi, trên cơ sở đó bầu ra một "Hội đồng ngôn ngữ" tạm đóng vai trò của một hàn lâm viện. Đến năm 1948, trong Đại hội Quốc tế ngữ Toàn cầu lần 33 họp tại Thụy Điển, hai tổ chức nói trên nhập thành một, mang danh nghĩa chính thức là "Viện Hàn lâm quốc tế ngữ".

Tổ chức đầu não này có trách nhiệm bảo vệ nguyên vẹn bản sắc của Esperanto, quản lý sự phát triển lành mạnh của ngôn ngữ  quốc tế, tránh nguy cơ nó có thể biến thành nhiều địa phương ngữ trong quá trình được phổ biến ngày càng rộng trên các lục địa. Cho đến thời kỳ hiện đại, hoạt động tích cực của các viện sĩ đã dẫn đến sự hình thành của hai ngành mới mẻ trong khoa học ngôn ngữ, là "E-xpê-ran-tô học" (Esperantologio) và "Quốc tế ngữ học" (Interlingvistiko). Thành viên của Viện gồm có 45 viện sĩ, nhiệm kỳ của mỗi viện sĩ là 9 năm, cứ ba năm một lần thì 1/3 được thay thế, và Ban lãnh đạo được bầu lại.