Người đưa Dế Mèn sang Nga đã ra đi

Ông Tkachov với một kỷ vật
đưa từ Hà Nội sang Moscow.
Ông Tkachov với một kỷ vật đưa từ Hà Nội sang Moscow.

Ông Marian Tkachov sinh ngày 28-5-1933. Nhưng phần đời gắn với văn học Việt Nam nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung bắt đầu từ sau năm 1955, khi ông đã tốt nghiệp phân ban Đông phương học chuyên ngành tiếng Việt của khoa lịch sử Trường đại học Tổng hợp Moscow mang tên Lomonosov (MGU), và bắt tay vào dịch sang tiếng Nga cuốn “Dế Mèn phiêu lưu ký” của nhà văn Tô Hoài. Phần đời đó kết thúc vào ngày 22-12-2006, khi ông không còn sức chống chọi với bệnh tật.

Là tác giả của các truyện ngắn trào phúng, kịch truyền thanh, kịch bản phim hoạt hình với một số tác phẩm được dịch sang tiếng Anh, Ả Rập, Bulgaria, Pháp, Gruzia, Việt Nam… nhưng ông được biết đến trước hết với tư cách dịch giả tiếng Việt và nhà nghiên cứu văn hóa Việt.

Ông dịch nhiều tác phẩm của tác giả Dế Mèn…, chuyển ngữ rất nhuyễn cả thơ Lê Thánh Tông, “Truyền kỳ mạn lục”, “Vũ trung tùy bút”, chơi thân với các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ Tô Hoài, Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Đình Thi, Phạm Vĩnh Cư, Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái...

Song phải công nhận ông là “nhà Nguyễn Tuân học” đích thực. Tkachov sưu tầm, gìn giữ các kỷ vật của Nguyễn Tuân và mê tài văn của ông đến mức khó một người Việt nào sánh nổi.

Cố nhà văn Tkachev đã có hơn 30 chuyến đi đến Việt Nam và có nhiều bài bút ký về những năm tháng nhân dân Việt Nam kiên cường, gian khổ tiến hành cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Ông từng giữ chức Trưởng ban Văn học Việt Nam của Hội Nhà văn Liên Xô trong nhiều năm. Thời kỳ công tác tại Ban đối ngoại Hội Nhà văn Liên Xô, Tkachev đã hướng dẫn và phiên dịch cho nhiều đoàn nhà văn Việt Nam sang thăm Liên Xô. Ông từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và cũng có những mối liên hệ gần gũi, chân tình với các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ nổi tiếng của Việt Nam như Nguyễn Tuân, Tô Hoài, Thanh Tịnh, Xuân Diệu, Tế Hanh.

Ông còn là một trong những người có công lớn trong việc xây dựng Tủ sách văn học Việt Nam bằng tiếng Nga và tham gia đào tạo, hướng dẫn nhiều nhà văn Việt Nam trở thành những người dịch văn học Nga.

Với những cống hiến to lớn trên, nhà văn Tkachev đã được Nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Hữu nghị.

Có thể bạn quan tâm