Nghệ sĩ Ưu tú Hương Thơm: Học bắc, diễn nam

Từ tuổi ấu thơ, Hương Thơm đã đắm mình trong biển hát tuồng và dân ca ở Thanh Hóa, lớn lên, chị thi vào học ở Khoa Tuồng - Trường sân khấu dân tộc (nay là Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội). May mắn thay, Hương Thơm được các nghệ sĩ tài danh của dòng tuồng bắc như Bạch Trà, Mẫn Thu... trực tiếp đào tạo và truyền cho những vai tuồng khó như : Đào Tam Xuân, Mộc Quế Anh, Hồ Nguyệt Cô (tuồng cổ), Mỵ Châu, Bà Triệu, công chúa Ngọc Hân, An Tư công chúa, Người con gái Kinh Bắc (tuồng lịch sử)...

Trang bị được một vốn nghề khá phong phú, Hương Thơm hy vọng ra trường sẽ được phát huy ngay trên sân khấu của nhà hát tuồng bắc,  nhưng lại được phân công về đoàn tuồng nam (tuồng liên khu 5). Vì khác phong cách, không thể diễn được, Hương Thơm phải xoay sang học tuồng nam, và cũng may thay lại được hai nghệ sĩ nổi tiếng là Đàm Liên và Kim Cúc truyền dạy cho những vai độc như: Phương Cơ, Liễu Nguyệt Tiêm, Trại Ba công chúa, Đổng Mẫu... (tuồng cổ), Trưng Trắc, Trưng Nhị, Ái Nương... (tuồng lịch sử), Mụ Huyện, thị Hến... (tuồng đồ).

Hương Thơm học được cả hai phong cách ca hát và biểu diễn tuồng bắc lẫn nam, nhất là chị học được gần hầu hết những vai mẫu từ đào bi đến đào chiến, từ đào lẳng đến đào điên, cả những vai mụ của hai dòng tuồng. Cái vốn quý này giúp Hương Thơm vận dụng rất hiệu quả trong những vai mới như Lý Chiêu Hoàng (độc diễn), như vai Mai Hương (vở Chiếc bóng oan khiên), vai Xi-men (trong vở Lơ-xít), vai Sơ-kun-tơ-la (trong vở đồng tên), vai Phồn-y (trong vở Giông tố) v.v...

Vai nào Hương Thơm cũng gây được cảm tình trong người xem bằng lối diễn có chiều sâu, động tác rành rọt và giọng hát ngọt ngào giao thoa giữa hai phong cách tuồng nam và bắc. Cái khó nhất, cũng là quý nhất là nắm được hệ thống vũ đạo tuồng của hai dòng, để từ đó vận dụng vào những vai tuồng mới một cách hợp lý, đắc địa.

Từ  năm 1991, trong cuộc thi Tài năng trẻ, Hương Thơm đã đoạt giải xuất sắc. Năm sau 1992, chị lại đoạt Huy chương vàng trong cuộc Thi hát hay toàn quốc. Và tiếp theo (1993), Hương Thơm đoạt Huy chương vàng trong cuộc thi Trích đoạn tuồng - chèo hay. Đáng chú ý hơn là trong năm 1995, Hương Thơm đã đoạt hai giải vàng. Một trong cuộc thi Diễn viên trẻ-tài-sắc do Hội diễn sân khấu Việt Nam tổ chức, và một trong Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc (vai Ngọc Hoa trong vở tuồng Trần Hưng Đạo).

Bước sang năm 1996, tài năng của Hương Thơm cũng tiếp tục thăng hoa. Chị độc diễn vai Lý Chiêu Hoàng liền trong 1 giờ rưỡi tại cuộc thi sân khấu nhỏ của Hội Sân khấu Việt Nam tổ chức. Với vai diễn đặc sắc này  Hương Thơm nhận được Huy chương vàng, đồng thời nhận được giải diễn viên xuất sắc nhất của báo Tiền phong.

Cũng trong thời gian này, Hương Thơm còn nhận nhiều Huy chương bạc và Bằng khen của Chính phủ, của Bộ Văn hóa - Thông tin, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, qua những vai phụ và những hoạt động văn hóa - xã hội khác. Với những thành tích xuất sắc liên tục như vậy, Hương Thơm được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú từ năm 2001.

Là một đảng viên, lại là Bí thư Đoàn Thanh niên liên tục trong nhiều năm, Hương Thơm không những đi đầu trong lao động sáng tạo trên sân khấu mà còn có thành tích trong các phong trào khác như phòng, chống mại dâm nghiện hút. Hương Thơm cũng đạt danh hiệu người phụ nữ giỏi việc nước, đảm việc nhà và danh hiệu Gia đình văn hóa... Chi đoàn do NSƯT Hương Thơm phụ trách gần chục năm liền đạt danh hiệu chi đoàn xuất sắc nhất đi đầu của khối nghệ thuật biểu diễn.

TRƯƠNG HOÀNG, BÍCH NGỌC