Ngày 1-5-1975: Các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục tiến công và nổi dậy giành chính quyền

Ngày 30-4 và 1-5-1975, lực lượng ta ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục phối hợp quần chúng nhân dân tiến công và nổi dậy đồng loạt giành chính quyền.

Ðặc biệt, sau khi được tin Sài Gòn đã giải phóng, nhân đà quân địch suy sụp, hầu hết các huyện, tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long đã tiến hành giải phóng địa phương mình hết sức mau lẹ.

Trong ngày 30-4, nhân dân và lực lượng vũ trang các tỉnh Cần Thơ, Gò Công, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Rạch Giá, Sa Ðéc, Long An kết hợp tiến công và nổi dậy giải phóng quê hương. Ngày 1-5, các tỉnh còn lại là Chương Thiện, Cà Mau, Long Xuyên, Châu Ðốc, Kiến Tường, Bến Tre hoàn toàn giải phóng. Ở  đảo Phú Quốc, các chiến sĩ cách mạng bị địch giam giữ cùng với lực lượng vũ trang nhân dân trên đảo nổi dậy chiếm đảo, giải phóng ngày 30-4.

Tại Cần Thơ, thủ phủ miền Tây, căn cứ của Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 ngụy, Quân khu 9 sử dụng Sư đoàn 4 lần lượt đánh chiếm sân bay Trà Nóc, Bộ Tư lệnh Sư đoàn 4 không quân ngụy; sau đó tiến vào khu trung tâm thành phố, đánh chiếm các mục tiêu: Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4, các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân... Cùng lúc đó, lực lượng vũ trang địa phương và biệt động thành phối hợp quần chúng cách mạng nổi dậy làm chủ các vị trí quan trọng trong thành phố. Thành phố Cần Thơ được hoàn toàn giải phóng ngày 30-4-1975.

Cùng ngày tại Trà Vinh, từ nhiều hướng LLVT tỉnh tiến vào thị xã, phối hợp lực lượng tại chỗ và nhân dân tước vũ khí, bức hàng các tiểu đoàn bảo an 404, 407, truy bắt ác ôn. Ðến trưa, Trà Vinh đã được hoàn toàn giải phóng.

Tại Vĩnh Long, sáng 30-4, các đơn vị vũ trang của khu và của tỉnh đồng loạt đánh chiếm thị xã theo kế hoạch. Ðịch ngoan cố dùng pháo bắn ngăn chặn và chiến đấu định tử thủ ở các đồn bốt ven thị xã. Ðến 15 giờ chiều 30-4, lực lượng vũ trang phối hợp lực lượng chính trị quần chúng chiếm sân bay, diệt đồn phòng vệ dân sự, buộc các chi khu đầu hàng. Ðến chiều 30-4, Vĩnh Long được giải phóng.

Tại Sóc Trăng, đêm 29 rạng ngày 30-4, các lực lượng chủ lực và địa phương ta đồng loạt tiến công vào thị xã Sóc Trăng. Lực lượng vũ trang kết hợp lực lượng quần chúng nổi dậy chiếm các mục tiêu quan trọng trong thị xã như: cầu An Hòa, chùa Năm Ông, Ty Cảnh sát, dinh Tỉnh trưởng, khu Hoàng Diệu, trại Lý Thường Kiệt, sân bay... Ðịch chống trả quyết liệt. Tới 14 giờ ngày 30-4, thị xã và toàn tỉnh Sóc Trăng được hoàn toàn giải phóng.

Tại Bạc Liêu, do làm tốt công tác binh vận từ trước, sáng 30-4, cán bộ ta cắm cờ mặt trận lên xe chạy thẳng vào dinh Tỉnh trưởng. Trên các đường phố quần chúng nhân dân hưởng ứng tập trung trước tòa hành chính buộc đại tá tỉnh trưởng phải tuyên bố giao chính quyền cho cách mạng lúc 11 giờ 30 phút.

Tại Hà Tiên, 17 giờ 30 -4, LLVT kết hợp quần chúng tiến công và nổi dậy giải phóng hoàn toàn thị trấn Hà Tiên và thị trấn Kiên Lương.

Tại Long Xuyên, trưa 30-4, lực lượng chính trị vũ trang binh vận tại chỗ sau khi nghe tin Dương Văn Minh đầu hàng đã cùng đông đảo giáo chức và học sinh chiếm trường học, trừng trị ác ôn, rồi chiếm đài truyền tin, kho bạc và trận địa pháo. Sau đó, Trung đoàn 101 của quân khu cấp tốc hành quân chiếm lĩnh thị xã Long Xuyên, Châu Ðốc và các chi khu Thốt Nốt, Châu Phú, Châu Thành. 8 giờ sáng 1-5, bộ đội ta tiến về giải phóng thị xã Long Xuyên.

Tại Châu Ðốc, sáng 1-5, hai tiểu đoàn của tỉnh và một bộ phận Trung đoàn 101 do khu điều tới, tiến vào thị xã Châu Ðốc, tước khí giới của các đơn vị, các căn cứ còn lại của địch. Thị xã Châu Ðốc được giải phóng hoàn toàn lúc 8 giờ 30 phút ngày 1-5-1975.

Tại Cà Mau, đêm 30-4, ta tập trung lực lượng tiến công thị xã, kết hợp lực lượng quần chúng nổi dậy chiếm các vị trí quan trọng. 5 giờ sáng 1-5, các mũi tiến công của ta đã vào nội ô thị xã kết hợp phong trào quần chúng nổi dậy giải phóng thị xã lúc 10 giờ ngày 1-5.

Dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử của quân và dân ta đã giành thắng lợi hoàn toàn, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất Tổ quốc. Toàn Ðảng, toàn quân và toàn dân ta đã thực hiện xuất sắc Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Dù khó khăn gian khổ đến mấy nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Ðế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Ðồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà".