Thủy sản Việt trước cơ hội bứt phá

Điều này được kỳ vọng sẽ thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, các giải pháp kỹ thuật tiên tiến từ châu Âu vào những lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên trong phát triển bền vững ngành thủy sản, như nuôi biển công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chuyển đổi xanh...

Động lực mới cho hợp tác, phát triển

Trong bức tranh hội nhập toàn cầu ngày càng sâu rộng, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EFTA được ký kết ngày 18/10/2026 là dấu mốc trong nỗ lực mở rộng mạng lưới FTA của Việt Nam, nâng tổng số FTA mà Việt Nam ký kết với các đối tác lên 18, cũng như kết nối toàn diện giữa Việt Nam và châu Âu. FTA giữa Việt Nam và khối EFTA (gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) sẽ cung cấp một khuôn khổ chính sách chung, củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi đầu tư vào một quốc gia cách xa về mặt địa lý.

Hiện có khoảng 40 doanh nghiệp Na Uy đang hoạt động tại Việt Nam, trong đó nuôi trồng thủy sản là lĩnh vực hợp tác có nền tảng vững chắc. Về thúc đẩy đầu tư chất lượng cao trong lĩnh vực thủy sản, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Stein Iversen cho biết, các viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước đang hợp tác sâu trên toàn chuỗi giá trị thủy sản, từ con giống, thức ăn, thiết bị đến kỹ thuật và dịch vụ, kết hợp hiệu quả giữa kinh nghiệm của Việt Nam với nguồn vốn và chuyên môn của Na Uy.

Mới đây, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Thủy sản Việt Nam (Vietfish 2026), việc lần đầu Na Uy thiết lập gian hàng quốc gia với quy mô lớn, quy tụ 11 doanh nghiệp và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thủy sản như SalMar, Skretting, ScaleAQ và Fjell Technology... đã cho thấy tiềm năng hợp tác lớn giữa hai nước trong lĩnh vực thủy sản. Tới từ quốc gia có thế mạnh hàng đầu thế giới về công nghệ nuôi biển, đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu thủy sản, các doanh nghiệp Na Uy đem tới Việt Nam hệ sinh thái giải pháp kỹ thuật toàn diện, bao gồm công nghệ chọn giống di truyền, vắc-xin chuyên biệt, thiết bị gây choáng bằng điện và công nghệ chế biến hải sản tự động.

Đánh giá về tiềm năng thị trường Việt Nam, ông Roy Olav Hovlid, phụ trách thương mại của Tập đoàn công nghệ Fjell Technology cho biết: “Việt Nam là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về nuôi trồng và chế biến thủy sản. Khi sản lượng tiếp tục tăng, nhu cầu hợp tác về các công nghệ giúp cải thiện vấn đề sử dụng tài nguyên, chất lượng sản phẩm, hiệu quả năng lượng sẽ ngày càng lớn”.

Hướng tới thành công lâu dài

Những năm qua, thương mại giữa EFTA và Việt Nam đã tăng trưởng ổn định. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 4,8 tỷ EUR, trong đó Việt Nam ghi nhận thặng dư thương mại 2,5 tỷ EUR, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của quan hệ hợp tác này. Trong lĩnh vực thủy sản, chuyên gia thị trường của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) Phùng Thị Kim Thu cho biết, hiện nay kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang các nước thuộc khối EFTA còn khiêm tốn, nhưng với mức GDP bình quân đầu người cao, nhu cầu lớn với các sản phẩm có chất lượng vượt trội và xuất xứ rõ ràng, thủy sản Việt Nam có rất nhiều dư địa để phát triển tại khối thị trường này.

Theo nội dung Hiệp định, đối với hàng thủy sản, các nước EFTA cam kết tiếp tục duy trì việc xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm có xuất xứ từ Việt Nam ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Về phía Việt Nam, phần lớn thuế nhập khẩu đối với hàng thủy sản từ EFTA sẽ được cắt giảm và xóa bỏ trong thời hạn tối đa 11 năm. Hiệp định nhấn mạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thông tin về thị trường, quy định thương mại và các cơ hội kinh doanh thông qua các cổng thông tin công khai bằng tiếng Anh.

Để đưa Hiệp định đến gần hơn cộng đồng doanh nghiệp, Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Bộ sẽ phối hợp cùng các cơ quan liên quan sớm trình Chính phủ phê duyệt, ban hành Kế hoạch thực thi Hiệp định, cũng như các văn bản quy phạm pháp luật khác, với mục tiêu hoàn tất việc phê chuẩn để đưa Hiệp định vào thực thi ngay đầu năm 2027.

Từ nay tới khi Hiệp định chính thức có hiệu lực là “thời gian vàng” để các doanh nghiệp thủy sản tự nâng cấp chính mình, phát triển theo định hướng nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng bền vững.

Với nỗ lực hợp tác khai thác tối đa các giá trị của FTA, thủy sản Việt Nam và các nước EFTA sẽ không chỉ cùng nhau mở rộng thương mại, mà còn cùng sản xuất, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.