Thời gian gần đây, hàng loạt các thương hiệu bán lẻ nổi tiếng của nước ngoài “đổ bộ” và nhanh chóng “phủ sóng” khắp các tỉnh, thành phố trên cả nước, tranh thủ chiếm thị phần từng ngõ ngách, chung cư. Mới nhất là chuỗi cửa hàng tiện lợi Ilahui (Hàn Quốc) vừa khai trương tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Đại diện thương hiệu này cho hay, đến cuối năm nay sẽ mở thêm từ sáu đến tám cửa hàng; 5 năm tới sẽ là 200 cửa hàng trải dài cả nước. Tại TP Hồ Chí Minh, hệ thống bán lẻ hơn 147 cửa hàng tiện ích do B'smart (Thái-lan) đang sở hữu cũng sẽ tăng thêm 100 cửa hàng; Circle K (Mỹ) đã phát triển hơn 150 cửa hàng và đang tiếp tục đầu tư mở rộng hệ thống để đạt 500 cửa hàng tiện lợi từ nay đến năm 2018… Ngoài ra còn có Ministop (Nhật Bản), Shop&Go (Xin-ga-po) cũng đang bành trướng với hàng trăm điểm bán.
Không chịu kém cạnh, các "đại gia" bán lẻ trong nước cũng tăng tốc cạnh tranh với nhiều chiến lược mạnh mẽ. Điển hình nhất là chuỗi cửa hàng tiện ích Vinmart+, đến thời điểm này đã đạt gần một nghìn điểm, và đang cố chạy đua để đạt chỉ tiêu ba nghìn điểm vào cuối năm nay. Công ty TNHH Thực phẩm Saigon Co.op (Co.op Food) có gần 100 cửa hàng tiện lợi Co.op Food; Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) cũng có kế hoạch dài hơi cho 5 năm tới bằng việc xây dựng 11 siêu thị Satramart, năm trung tâm thương mại Central Mall và 200 cửa hàng tiện lợi Satrafoods trải rộng khắp các địa bàn của thành phố…
Trước tốc độ “phủ sóng” nhanh của các kênh bán hàng hiện đại, loại hình kinh doanh theo kiểu truyền thống như chợ, tiệm tạp hóa ở thành phố đang đứng trước nguy cơ bị đánh bật. Tuy nhiên, trong “cái khó”, không “bó” cái khôn. Hơn 30 năm buôn bán ở chợ, bà Hồ Thị Kim, Tổ trưởng ngành hàng tôm khô gia vị chợ Hòa Hưng (quận 10) chủ động sắm thêm quầy kệ, trưng bày hàng hóa gọn gàng, đẹp mắt. Bà luôn phục vụ khách hàng niềm nở, tư vấn nhiệt tình. Bà bộc bạch: “Truyền thống vẫn hơn hiện đại ở chỗ là đặt “cái tình” vào mỗi câu chuyện bán - mua. Đâu phải cứ có khách mua xong là đi. Đôi khi, những lời hỏi thăm, tâm sự, động viên cũng đủ để khách hàng vui cả ngày và quay lại mua hàng của mình những lần sau. Đây là lý do tôi tin chắc chợ, tiệm tạp hóa vẫn không bị lấn át giữa bao nhiêu siêu thị hào nhoáng, mát mẻ, tiện lợi”. Ông Võ Văn Bé (65 tuổi, ngụ chung cư Thanh Đa, Bình Thạnh) chia sẻ: “Nhiều khi đem thiếu tiền, cô bán tạp hóa cũng cho lấy hàng luôn, tiền lần sau đưa. Sinh viên, công nhân còn được mua hàng trước, trả tiền sau… Đây chính là tình làng, nghĩa xóm của người Việt mình.
Theo kết quả khảo sát của Công ty nghiên cứu thị trường Nielsen Việt Nam, lần đầu tiên trong 10 năm qua, kênh bán lẻ truyền thống tăng trưởng nhanh hơn kênh thương mại hiện đại (hơn 5,4%). Hiện kênh bán lẻ truyền thống chiếm hơn 87% doanh thu của ngành hàng tiêu dùng nhanh, tương đương gần 10 tỷ USD. Tổng Giám đốc Nielsen Việt Nam Vô-gần Rai-ần cho rằng: “Trong một thị trường có đến hơn 1,3 triệu cửa hàng kinh doanh truyền thống như Việt Nam, để đưa sản phẩm vào tất cả các cửa tiệm là một thách thức. Các nhà sản xuất, kể cả nhà sản xuất lớn có đội ngũ bán hàng hùng mạnh cũng không thể khai thác hết cơ hội”. Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Phạm Ngọc Hưng cho biết: “Mặc dù phải cạnh tranh rất nhiều nhưng theo tôi, kênh bán hàng truyền thống vẫn sẽ phát triển mạnh mẽ, lâu dài, nhất là nếu khai thác tiềm năng ở thị trường nông thôn. Đổi lại, tuy có lợi thế sân nhà, nhưng các chủ tiệm tạp hóa cũng phải thay đổi về cung cách phục vụ, không nói thách, bán hàng uy tín và chất lượng”.
Thêm một triển vọng nữa để ngành bán lẻ truyền thống ngày càng vững vàng là Co.op Food vừa khai trương cửa hàng tiện ích đầu tiên theo dạng nhượng quyền thương hiệu. Theo đó, những hộ gia đình nếu có điều kiện mặt bằng, nhân sự đều có thể phối hợp mở cửa hàng tạp hóa hiện đại nhưng phục vụ kiểu truyền thống. Phó Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX thương mại TP Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) Nguyễn Anh Đức cho biết, song song với việc cải tiến hoạt động các điểm bán hiện hữu, Saigon Co.op sẽ xây dựng thêm các mô hình kinh doanh mới, phù hợp nhiều phân khúc mới của thị trường. Dự kiến, trong giai đoạn 2017 - 2020 sẽ phát triển thêm từ 30 cửa hàng đến 50 cửa hàng tiện lợi Co.op Food, triển khai liên kết và nhượng quyền với các cửa hàng tạp hóa truyền thống (từ 60 điểm đến 80 điểm bán mỗi năm).
