Bằng chứng là từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng phối hợp chính quyền địa phương đã kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền 79 trường hợp vi phạm lấn chiếm sông, kênh, rạch. Trong đó có 62 trường hợp lấn tuyến thủy nội địa địa phương và 17 trường hợp lấn tuyến thủy nội địa quốc gia, hàng hải. Số vụ vi phạm tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Các vi phạm hầu hết là do xây dựng, sửa chữa nhà trong hành lang bảo vệ bờ sông theo Quyết định 150/2004/QÐ-UBND của UBND thành phố. Ðiều đáng nói là tất cả các trường hợp vi phạm bị phát hiện đều bị chính quyền địa phương ra quyết định xử phạt, nhưng có không ít đối tượng vi phạm không chấp hành. Ðây chính là sự khác biệt trong thái độ xử lý vì nạn xây nhà không phép hiện đã được thành phố cùng các cơ quan chức năng "đưa vào tầm ngắm" và đã có nhiều biện pháp xử lý cụ thể và khá quyết liệt. Còn nạn lấn chiếm sông, rạch thì hiện vẫn chưa được quan tâm xử lý thích đáng.
Cũng như nạn xây nhà không phép, nạn lấn chiếm sông, rạch diễn ra hết sức công khai. Việc lấn chiếm chủ yếu là để xây biệt thự, quán ăn, nhà ở... và diễn ra trên diện rộng, ở hầu khắp các sông, kênh, rạch lớn như: sông Sài Gòn, Vàm Thuật, Chợ Ðệm, Rạch Ðĩa; rạch Gò Dưa, Xóm Củi, Ụ Cây, Ông Lớn... Nhưng nổi cộm nhất là ở các huyện Nhà Bè, Bình Chánh và các quận 2, 9, 8. Ở những nơi này, có hàng trăm công trình nhà ở, bờ kè lấn chiếm sông, rạch và cũng có rất nhiều khu đất đã bị biến thành của riêng để đổ đất tôn nền dựng quán ăn, nhà hàng, xây biệt thự, làm sân ten-nít. Ðiều đáng nói hơn cả là việc lấn chiếm sông, rạch không chỉ do các hộ dân tiến hành một cách tự phát mà còn có nhiều dự án khá quy mô cũng lấn chiếm một cách công khai, bài bản nằm ngay trên hành lang bảo vệ sông, rạch như một số dự án nhà ở quận 2. Theo quy định tại Quyết định 150 ngày 9-6-2004 của UBND thành phố về quản lý, sử dụng hành lang trên bờ sông, kênh, rạch trên địa bàn thì hành lang bảo vệ trên tuyến sông Sài Gòn, đối với tuyến cấp I, II là 50 m, đối với tuyến cấp III và cấp IV là 30 m. Nhưng hiện tại, một số dự án nhà ở khoảng cách đó chỉ còn 10 đến 20 m. Có nơi chỉ còn lại mấy sải chân. Theo thống kê của Phòng Quản lý đô thị quận 2, hiện giáp sông Sài Gòn có 41 dự án nhà ở và phường Thảo Ðiền là nơi có nhiều dự án nằm tiếp giáp sông Sài Gòn với13/18 dự án. Ở một số phường như Bình An, Bình Trưng Tây cũng có không ít dự án nhà ở đã và đang xây dựng có vị trí tiếp giáp với sông, rạch lớn, nằm trên hành lang bảo vệ sông, rạch. Có những nơi như ở khu vực Thanh Ða hay chân cầu Thủ Thiêm người ta còn lấn chiếm hàng nghìn m2 đất để xây biệt thự...
Chừng đó đã đủ để thấy nạn lấn chiếm sông, rạch trên địa bàn thành phố nghiêm trọng đến mức nào. Ðiều lạ là dường như lực lượng thanh tra của các sở, ngành liên quan cùng chính quyền địa phương dường như bất lực trước tình trạng này nên đã để mặc cho các cá nhân, tổ chức lấn chiếm sông, rạch một cách vô tội vạ. Ðã đến lúc thành phố cần xem xét và xử lý vấn đề này một cách nghiêm khắc để ngăn chặn kịp thời. Nếu để kéo dài sẽ rất khó khắc phục và khi xử lý sẽ tốn rất nhiều thời gian, tiền bạc. Và để ngăn chặn thì có hai việc cần làm ngay là xử phạt và bắt trả lại hiện trạng đối với các công trình vi phạm, trong trường hợp cần thiết thì tổ chức cưỡng chế để lập lại trật tự, kỷ cương và quy trách nhiệm để có hình thức xử lý cụ thể tới từng cá nhân, tổ chức để xảy ra việc "xà xẻo" sông, rạch trên địa bàn được giao quản lý. Phải làm tới nơi, tới chốn và dứt khoát ngay từ bây giờ thì mới có thể ngăn chặn được nạn lấn chiếm sông, rạch.
