Theo thống kê của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), trong năm 2025, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã phát hiện và xử lý 23.402 vụ vi phạm, chủ yếu liên quan hoạt động trong môi trường thương mại điện tử. Chỉ trong một năm qua, Bộ Công thương đã yêu cầu gỡ bỏ hơn 47 nghìn thông tin về hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên các nền tảng trực tuyến; ngăn chặn hoạt động của khoảng 13 nghìn gian hàng vi phạm.
Việc vi phạm tràn lan như hiện nay đã đặt ra những thách thức lớn trong công tác quản lý thị trường khi gian lận thương mại không chỉ gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp chân chính mà còn làm lung lay niềm tin của người tiêu dùng, tổn hại đến sự minh bạch, lành mạnh của thị trường.
Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 Quốc gia Trần Đức Đông cho biết, mỗi năm các lực lượng chức năng cả nước phát hiện và xử lý 120 đến 190 nghìn vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Trong đó, có 79 đến 88% là các vụ việc liên quan hành vi gian lận thương mại với tính chất ngày càng phức tạp, khó phát hiện, nhiều đối tượng tham gia, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Nguyên nhân chính của tình trạng gian lận liên tục gia tăng được xác định do mức lợi nhuận khổng lồ từ hành vi vi phạm mang lại. Vẫn còn tâm lý “lách luật” của một bộ phận người bán khi cố khai báo thông tin sai lệch, dùng địa chỉ ẩn danh. Chính sự thiếu minh bạch này đã khiến hàng giả vẫn len lỏi trên không gian mạng với tốc độ chóng mặt, tạo rủi ro cho người tiêu dùng, gây nhiều khó khăn, thách thức cho công tác quản lý, kiểm soát thị trường.
Theo Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Trần Hữu Linh, hạn chế nguồn lực, phối hợp chưa đồng bộ giữa cơ quan chức năng, khung pháp lý dù đã cải thiện nhưng vẫn tồn tại lỗ hổng với thương mại điện tử xuyên biên giới... là những nguyên nhân. Đây chính là thách thức lớn đặt ra cho các lực lượng chức năng, trong thời gian tới khi phải giám sát hàng triệu giao dịch trực tuyến mỗi ngày.
Bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận không nhỏ người tiêu dùng thích hàng giá rẻ, thiếu cảnh giác hoặc không báo cáo vi phạm, từ đó gián tiếp tạo điều kiện cho các hành vi gian lận. Đây là những mâu thuẫn đan xen, tạo vòng luẩn quẩn khiến gian lận thương mại trên không gian mạng tràn lan, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Nhà nước, các chủ sàn thương mại điện tử và cả người tiêu dùng để xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, lành mạnh thời gian tới.
Trước thực trạng đó, ngày 10/12/2025 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại điện tử (có hiệu lực từ 1/7/2026), đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hành lang pháp lý trong bối cảnh kinh tế số và thương mại số tại Việt Nam phát triển ngày càng mạnh mẽ.
Đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) Lê Thị Hà nhấn mạnh, Luật Thương mại điện tử đã đặt ra yêu cầu chủ sàn bắt buộc định danh người bán trên nền tảng, nhằm tăng tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia. Có cơ chế tăng cường giải quyết khiếu nại, phản ánh của người tiêu dùng; lưu trữ thông tin giao dịch; phối hợp cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước khi cần thiết.
Để nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại trên không gian mạng, thời gian tới cần có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và lâu dài. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế, rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật còn bất cập; tăng cường phối hợp liên ngành, liên địa phương; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, cần tập trung đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp.
