Nga sẵn sàng hợp tác kinh tế với các nước khu vực châu  Á- Thái Bình Dương

Đoàn đại biểu Hội đồng Liên bang (HĐLB) Quốc hội Liên bang Nga do Ngài S. M. Mironov, Chủ tịch HĐLB dẫn đầu thăm hữu nghị chính thức Việt Nam từ ngày 9 đến 11-1 theo lời mời của Chủ tịch QH Nguyễn Văn An. Nhân chuyến thăm, Ngài S. M. Mororov có bài viết về quan hệ hợp tác giữa LB Nga với Việt Nam và các nước châu Á - Thái Bình Dương. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc nội dung bài viết.

Nga coi việc tham gia vào quá trình xích gần lại các nước châu Á - Thái Bình Dương như một trong những hướng ưu tiên trong chính sách đối ngoại của mình. Việc hợp tác với các nước châu Á - Thái Bình Dương đáp ứng vị thế địa chính trị của Nga như một cường quốc Ấu - Á, cũng như những yêu cầu kinh tế khách quan của Nga.

Mối quan tâm kinh tế của Nga ở khu vực đã được Tổng thống V.V. Putin vạch rõ tại Hội nghị cấp cao hợp tác châu Á - Thái Bình Dương (APEC): "Chúng tôi xuất phát từ chỗ là, việc đẩy mạnh các mối quan hệ của chúng tôi với các đối tác trong khu vực này của thế giới sẽ thúc đẩy sự phát triển của Siberia và Viễn Đông Nga". Nga quan tâm đến các mối quan hệ lâu dài và ổn định với các nước châu Á - Thái Bình Dương.

Mặt khác, đối với các nước Đông Á khu vực này của Nga là một đối tác thuận lợi về địa lý và có lợi thế về tiềm năng trong việc cung cấp nguyên liệu, nguồn năng lượng, trao đổi công nghệ...

Hiện nay thị phần của Nga trong khối lượng kim ngạch hàng hóa của các nước châu Á không vượt quá 2%. Thị phần của các nước châu Á - Thái Bình Dương trong kim ngạch hàng hóa của chúng tôi chiếm dưới 20%. Những con số này không phản ảnh đầy đủ các quyền lợi kinh tế thực tế của khu vực nảy sinh do sự phát triển kinh tế như vũ bão của nó.

Theo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng nhất, nhiều khu vực phía đông của Nga không chỉ được so sánh, mà còn vượt trước các khu vực phía tây của đất nước. Siberia và Viễn Đông cung cấp gần 30% toàn bộ sản phẩm công nghiệp của Nga. Tại đây có những nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới, những nhà máy nhôm, các xí nghiệp liên hợp mỏ-luyện kim, xí nghiệp khai thác dầu khí, các cơ sở cảng, đường sắt, các nhà máy về gia công sâu các nguyên liệu dầu lửa, hóa chất và lâm nghiệp. Tuyến đường sắt chính xuyên Siberia, ngày nay là tuyến hai đường hiện đại được điện khí hóa có chiều dài hơn 10 nghìn km và công suất chuyên chở trên 100 triệu tấn hàng một năm. Các nhà máy thủy điện lớn nhất trên các sông Siberia luôn tạo ra sự thừa năng lượng, và hiện nay đang soạn thảo kế hoạch xây dựng những đường dây tải điện mới theo hướng đến các hộ tiêu thụ nước ngoài.

Siberia và Viễn Đông có tiềm năng to lớn về du lịch. Tại đây có những công trình độc đáo trong lĩnh vực sinh học như: rừng Viễn Đông và Dabaikan, tổ hợp đất đen lầy của khu vực phía bắc, cũng như tổ hợp thiên nhiên không đâu có được, như rừng tai-ga Usuri, thảo nguyên Daurer... Những công trình này  trên lãnh thổ khu vực là một phần của vành đai Thái Bình Dương và vùng duyên hải Bắc Băng Dương có nhiều ý nghĩa ngày càng lớn trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái của hành tinh.

Những phương hướng cơ bản, mà theo đó hiện nay Nga đã có thể   tham gia tích cực vào cuộc sống kinh tế của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đã rõ ràng. Đấy là việc cung cấp nguyên liệu, nguồn năng lượng, dịch vụ vận tải trên các tuyến Viễn Đông - châu Ấu, hợp tác khoa học - kỹ thuật, thực thi các dự án chung trong các ngành của phía Đông và Bắc Nga như: luyện kim mầu đầy đủ chu trình, công nghiệp hóa chất, giấy-xe-lu-lô, chế biến cá, y học - sinh học, sản xuất lông thú, da, kim cương.

Một trong những phương hướng hợp tác có thể là sự tham gia theo đề xuất của Nga vào việc hình thành hệ thống nhiên liệu-năng lượng quốc tế của Đông - Bắc Á, bao gồm Siberia, Viễn Đông và các nước láng giềng trong khu vực - Trung Quốc, Triều Tiên và Hàn Quốc.

Theo đánh giá hiện nay, nhu cầu nhập khẩu khí đốt từ Nga của các nước châu Á - Thái Bình Dương năm 2010 là 45-80 tỷ mét khối. Tại khu vực, có kế hoạch thành lập hệ thống liên quốc gia và toàn cầu cung cấp năng lượng, thì mối quan tâm chung của các nước khu vực đến việc phát triển công nghiệp khai thác có hiệu quả khí đốt ở Đông Siberia và các lãnh thổ phía Bắc Nga là quá rõ ràng. Những nhà kinh tế Nga đề nghị thành lập các tập đoàn chịu trách nhiệm soạn thảo và thực thi các dự án cấp khí đốt cho các hộ tiêu thụ ở Đông Siberia tại Viễn Đông và ở các nước châu Á - Thái Bình Dương. Dự án này cần có sự ủng hộ nghiêm túc của nhà nước từ phía các nước quan tâm. Hiện thời đang thực thi một loạt các hiệp định song phương. Trong đó Hiệp định Nga - Nhật về khai thác mỏ dầu khí mới - "Sakhalin 2" đang được triển khai có hiệu quả hơn cả và mang lại thu nhập thực tế. Song, khi tính đến quy mô của các nhiệm vụ khai thác các nguồn năng lượng Siberia và Viễn Đông, Nga quan tâm đến sự hợp tác đa phương bằng cách tạo dựng sức mạnh đầu tư lớn.

Việc thành lập hệ thống nhiên liệu - năng lượng quốc tế Đông - Bắc Á dẫn đến sự thay đổi đáng kể cấu hình của các mối quan hệ năng lượng trong khu vực, sẽ làm tăng đáng kể độ an toàn năng lượng và đẩy mạnh hơn các quá trình hội nhập trong khu vực.

Tiềm năng hội nhập nghiêm túc còn có một dự án, cái gọi là cây cầu công-ten-nơ  xuyên Siberia - vận chuyển đường sắt từ Đông sang Tây qua Siberia. Hy vọng rằng, tổng khối lượng kim ngạch hàng hóa giữa các nước châu Á - Thái Bình Dương và châu Ấu đến năm 2005 đạt 650 tỷ USD, và đến năm 2010 tăng lên 25-30%. Sau khi nối theo dự kiến trục đường sắt chính xuyên Siberia với nhánh xuyên Triều sẽ xuất hiện khả năng tạo dựng trục đường sắt chính xuyên Ấu - Á, thúc đẩy khả năng cạnh tranh với đường biển từ châu Á sang châu Ấu.

Theo đánh giá của chuyên viên, trong những năm tới khối lượng vận chuyển công-ten-nơ theo tuyến đường sắt xuyên Siberia ở các hướng ngược lại Á - Ấu đã có thể đạt tới không dưới 200 nghìn tấn đơn vị tính bằng DFE (tương đương 20 fut), còn trong tương lai, tính đến khả năng của trục đường sắt Bai-can A-mua đến 1 triệu tấn đơn vị, với thời gian chuyên chở trên lãnh thổ Nga là 9 ngày đêm, sẽ bảo đảm rút ngắn thời gian chuyên chở so với đường biển 2-3 lần.

Dự kiến hiện đại hóa "các cửa sổ xuất khẩu" của đất nước - các cảng biển phía Đông, Vanino, Vladivostok, Nakhodka. Có tất cả các cơ sở để khẳng định rằng, trong ngành công nghiệp cảng của Viễn Đông trong thời gian gần nhất sẽ có sự nhảy vọt trong hoạt động doanh nghiệp ở các cảng phía tây của đất nước.

Tại Siberia đã khai trương đường hàng không cho các chuyến bay  liên lục địa. Tại các thành phố Siberia Trung tâm điều khiển bay đã được mở rộng, dự kiến sẽ xây dựng những sân bay mới để trung chuyển hành khách và hàng hóa từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương đến châu Ấu.

Đối với các nước châu Á - Thái Bình Dương, sẽ khai trương đường biển bắc, hơn nữa, một loạt các nước châu Ấu cũng đều chú ý đến dự án quy mô lớn này.

Một hướng hợp tác nữa của Nga và các nước châu Á - Thái Bình Dương là việc nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực công nghệ cao. Hiện nay các nước châu Á - Thái Bình Dương đang cạnh tranh có hiệu quả với các trung tâm địa cầu phát triển kinh tế thế giới - với Mỹ và châu Ấu nhờ tỷ lệ áp dụng công nghệ mới trong sản xuất sản phẩm và dịch vụ. Nền khoa học Siberia và Viễn Đông có các sản phẩm trí tuệ tính đến hàng tỷ USD. Danh sách những công trình nghiên cứu quan trọng nhất của các viện Siberia được chuẩn bị để áp dụng và dự kiến sử dụng rộng rãi, bao gồm 150 hạng mục. Chúng được dùng cho các ngành chế tạo máy, luyện kim, xây dựng, hóa chất và sản xuất vật liệu mới, cho tổ hợp công nghiệp rừng, tin học và chế tạo dụng cụ, tổ hợp nông - công nghiệp, y học và y tế.

Tiềm năng sản xuất của các xí nghiệp tổ hợp công nghiệp - quốc phòng sẵn sàng tiếp thu bất kỳ những sáng kiến công nghệ mới nào đang mở ra khả năng to lớn áp dụng công nghệ mới.

Do quy mô nhiệm vụ khai thác các nguồn kinh tế của Siberia và Viễn Đông, Nga quan tâm đến sự hợp tác đa phương ở châu Á - Thái Bình Dương, cái được tất cả các quốc gia trong khu vực đánh giá cao. Song, chúng tôi hiểu rằng, sự chậm trễ của các quá trình hội nhập chung tất nhiên sẽ thúc đẩy việc ký các hiệp định kinh tế ở cấp song phương, việc tạo dựng các tổ chức khu vực mới như ASEAN cộng Trung Quốc, Diễn đàn Đông Á (VF) - Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN cộng Đông Á, v.v. Nếu việc hội nhập của các nước châu Á - Thái Bình Dương sẽ phát triển với nhịp độ chậm chạp hơn, thì Nga dự định sẽ ủng hộ việc duy trì các mối quan hệ cân bằng với từng nước, và với từng liên hiệp.

Vì quyền lợi của Nga các vấn đề chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế và hình thành hệ thống khu vực toàn diện an ninh tập thể được đưa vào chương trình nghị sự của APEC. Sự phát triển kinh tế có hiệu quả không loại trừ được nhiều mối đe dọa mà các quốc gia đương đại và các dân tộc đang vấp phải.

Cách đây không lâu trả lời phỏng vấn báo Hindu của Ần Độ Tổng thống V.Putin nói: "Tôi nghĩ rằng xây dựng một hệ thống đơn cực trong các mối quan hệ quốc tế về nguyên tắc là không thực hiện được. Sự phụ thuộc lẫn nhau của các quốc gia đang gia tăng. Sự hỗ trợ lẫn nhau trong kinh tế quốc gia đang tăng lên. Đặc tính toàn cầu có phần lớn các yếu tố phát triển nền văn minh, đó là mang tính tiêu cực, cũng như tích cực. Một quốc gia không thể đơn độc chống khủng bố, những cuộc xung đột cục bộ, bệnh hoạn xã hội, và có nghĩa là không thể đảm bảo sự ổn định và tiến bộ, mặc dù quốc gia này mạnh nhất.

Khẳng định đường lối trước sau như một của chúng tôi đối với sự hội nhập sâu rộng vào quá trình chính trị ở châu Á - Thái Bình Dương là việc Nga tham gia vào khóa họp thường kỳ lần thứ 13 của Diễn đàn nghị viện châu Á - Thái Bình Dương (ATPP). Chúng tôi kính trọng quan điểm tích cực không thay đổi mà ATPP đưa ra để giải quyết các vấn đề liên quan tới việc đảm bảo an ninh quốc tế, phòng chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế và tội phạm xuyên biên giới, sự phát triển hợp tác với các nhà luật pháp của các nước châu Á - Thái Bình Dương. Tại phiên họp này chúng tôi đề xuất nghị quyết "Về tăng cường các nỗ lực của nghị viện khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong việc phòng chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế".

Vì vị thế địa - chính trị thuận lợi ở Ấu - Á, với tiềm năng kinh tế, Nga sẵn sàng tích cực tham gia các quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Chúng tôi tin rằng, sự đóng góp của Nga vào quá trình này sẽ góp phần đẩy nhanh sự phát triển kinh tế của các nước khu vực châu Á - Thái Bình Dương.