Hiệu quả, tiện lợi
Nhìn chậu mía cao to xanh tốt, thật khó tưởng tượng người phụ nữ có dáng dấp bé nhỏ như chị Thu Trang lại mang được từ chợ về đến nhà. Như hiểu ý, chị Trang "bật mí": Chậu mía này tôi mua trên mạng in-tơ-nét của một bạn gái làm tại Xí nghiệp xe khách Hà Nội chào hàng, tranh thủ bán giúp gia đình dưới Hưng Yên. Chị ấy đưa lên facebook hình ảnh 20 chậu mía, chụp từ nhiều góc, ai ưng chậu nào sẽ đặt hàng chậu ấy, giá cả thỏa thuận, sau đó sẽ được chủ hàng mang lên tận nơi, khuyến mãi công vận chuyển, đặt vào đúng vị trí gia chủ yêu cầu. Tính ra, mỗi cây mía trong chậu cũng chỉ gần 100 nghìn đồng, là giá có thể chấp nhận được vì năm nay, đây là một mặt hàng mới, độc đáo. Các mặt hàng khác, tôi cũng đã từng khảo giá, xem hàng, phán đoán chất lượng và đặt mua trên mạng in-tơ-nét, không nói là tất cả đều tốt nhưng cơ bản là thấy hài lòng về chất lượng và quy cách phục vụ, đỡ tốn thời gian lượn lờ trên phố để lựa chọn.
Cũng tham gia bán hàng qua mạng in-tơ-nét, anh Phạm Công Chiến, một thành viên của Hội những người yêu cây cảnh trên mạng xã hội facebook cho biết, là một người tự trồng cây, bán hàng hoa cảnh truyền thống, anh thấy từ khi bán hàng trên mạng xã hội cách đây hơn hai năm, số lượng hàng hóa tiêu thụ tăng vọt so trước. “Gia đình tôi chuyên trồng các loại hoa trang trí như hoa hồng, hoa cúc, cây giống tại Hưng Yên, giá bán sỉ rất rẻ, nhưng cũng ít khi có đơn hàng nhiều và đều đặn. Từ khi được cô cháu gái khuyến khích tham gia bán hàng trên facebook, lúc đầu tôi cứ nghĩ đó là trò tiêu khiển, giải trí của giới trẻ, nhưng khi tham gia thì gần như không thể tưởng tượng nổi sự tiện ích mà nó đem lại khi lượng khách hàng tăng gấp ba, thậm chí dịp cao điểm tăng gấp bốn lần, cùng với đó gia đình tôi đã có thêm nhiều đơn đặt hàng cố định với số lượng lớn”, anh Chiến chia sẻ.
Nhận xét của những khách hàng hay người bán hàng, mua hàng qua facebook như chị Trần Thu Trang, anh Phạm Công Chiến không phải là hiếm, nhất là trong thời gian gần đây, sự bùng nổ của mạng xã hội đã kéo theo một phong trào rầm rộ không kém, đó là “mốt” bán hàng qua mạng in-tơ-nét (bán hàng online), thông qua mạng xã hội, tạo nên một thị trường mới - thị trường trên facebook. Tham gia thị trường này có nhiều thành phần, từ dân văn phòng, công sở cho đến người nông dân cũng tham gia buôn bán, giao dịch online. Với lợi thế tiện lợi, không phải tốn thời gian xem hàng, vận chuyển, trả tiền, người mua và người bán có thể trao đổi, trả giá, thỏa thuận phương thức giao nhận tiền, hàng trên facebook, với chi phí thỏa thuận. Hiện tại, với phương thức sử dụng giao dịch ngân hàng điện tử (internet banking), hai bên có thể chuyển và nhận tiền ngay qua mạng in-tơ-nét, hoặc thỏa thuận nhận hàng rồi mới trả tiền khi xác nhận đúng mặt hàng, chất lượng mà người mua yêu cầu. Không những thu được lợi nhuận ổn định, công việc này còn tạo thêm thu nhập cho một lực lượng mới nổi trên thị trường là những người chuyên giao hàng (shipper), giúp cho nhiều học sinh, sinh viên có thêm thu nhập ổn định.
Buông lỏng quản lý chất lượng hàng hóa, dịch vụ
Tuy nhiên, cũng như các thị trường trao đổi hàng hóa khác, thị trường mua bán online không chỉ có màu hồng, mà cũng có nhiều hệ lụy diễn ra. Không chỉ là tình trạng cướp khách hàng, tráo hàng, làm giả facebook mà còn có cả lừa đảo, chiếm đoạt hàng hóa, tiền bạc, trốn thuế..., tạo nên nhiều mảng tối trong "bức tranh" bán hàng online trên facebook. Chị Lương Thị Nguyệt Hoa trú tại quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho biết, tham gia mấy hội trồng cây quanh nhà, chị rất vui vì có thêm nhiều bạn cùng sở thích. Bình thường không sao, nhưng gần đây, Hội phát hiện một thành viên có hành vi lừa đảo nhiều người, nhận tiền mua cây giống nhưng không trả hàng, đến khi gọi điện, nhắn tin,… yêu cầu trả hàng thì đều không được phản hồi, thậm chí người này còn khóa facebook cá nhân. Sau đó có thành viên phát hiện người này đã lập trang facebook mới, tham gia với… hội cây cảnh khác. Đến lúc này, mọi người mới kiên quyết, đồng lòng vạch rõ danh tính, hành vi,… của người này, cảnh cáo toàn thị trường, nhưng số tiền mọi người bị lừa đảo đã lên tới hàng trăm triệu đồng mà chưa rõ có đòi được hay không. Bản thân chị Hoa cũng nhiều khi nhận phải hàng dởm, thí dụ như lần đặt mua hai chậu dạ yến thảo của một người bán hàng thường xuyên trên facebook của Hội hoa ban công và cây trang trí. Mặc dù đã thỏa thuận trả đúng như mức giá người bán đưa ra, không mặc cả với điều kiện chỉ mua đúng chậu hoa người bán hàng đưa lên facebook chào hàng, không mua cây tương tự, thế nhưng khi nhận, chị thấy cây lá tả tơi, héo úa, hoa nhỏ tí xíu, hỏi thì người bán trả lời ậm ừ cho qua, nói đi đường gió nên nó mới như vậy. Chị Hoa lấy facebook ra so sánh, thì người bán bảo chậu này em báo giá nhầm cho chị, nó là 240 nghìn đồng chứ không phải là 70 nghìn đồng, nếu chị đồng ý thì em mang chậu kia lại, chị Nguyệt Hoa bức xúc.
Theo thống kê gần đây, ước tính Việt Nam hiện có hơn 30 triệu người dùng facebook, trong đó có 27 triệu người dùng hoạt động trên di động. Về độ tuổi người dùng, có đến ba phần tư số người Việt dùng facebook từ 18 đến 34 tuổi. Trong đó, các phụ nữ sử dụng facebook với tần suất cao. Với đặc điểm này sử dụng in-tơ-nét và thiết bị hiện đại, facebook là nơi tập trung nhiều người dùng trẻ, đủ mọi thành phần, lứa tuổi, nhưng nhiều nhất là giới học sinh, sinh viên, giới công sở, văn phòng, phụ nữ… Đây là nhóm đối tượng có nhu cầu mua sắm cao, chính vì vậy, các loại hình dịch vụ, kinh doanh online ngày càng nở rộ bởi sự tiện lợi của nó. Ngoài ra, bên cạnh sự tiện lợi trong giao dịch online thì thị trường này cũng đặt ra những đòi hỏi nghiêm túc trong quản lý thị trường, quản lý thuế, phí, tuân thủ quy định của pháp luật về thanh toán, quảng cáo, khuyến mãi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng,…
Như đã nói ở trên, vì đây là thị trường tự phát, không được kiểm soát, người bán, người mua thiếu thông tin cho nên không phải giao dịch mua bán nào cũng thông đồng bén giọt. Hơn thế nữa, vượt ra khỏi những phiền hà giữa cá nhân với cá nhân, thị trường mua bán trên facebook còn đặt ra những thách thức đối với cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa, dịch vụ, về thuế, phí, lệ phí,... Với tính mở rất sâu rộng của mạng xã hội, trong đó các cá nhân tham gia bán hàng đều có thể dùng tên giả (nickname) để buôn bán (như: Hoa Lạ Giá Tốt, Xương Rồng, Hoabanglang, Bốn Mùa Hoa,...) thì việc “nắm” được tư cách pháp nhân của người tham gia thị trường này là rất khó, không chỉ trực tiếp đối với các cá nhân mà còn với cả cơ quan quản lý…
