Giảm tổn thất điện năng
Đối với EVNNPT, việc phải truyền tải xa với công suất và sản lượng lớn sẽ làm tăng TTĐN, dẫn tới giảm doanh thu truyền tải điện. Đồng thời, làm gia tăng nguy cơ xảy ra sự cố do các đường dây (ĐZ), máy biến áp (MBA) phải mang tải lớn hơn trong điều kiện nhiều thiết bị đã vận hành lâu năm (ĐZ 500 kV mạch 1 vận hành từ năm 1994).
Theo Trưởng ban Kỹ thuật EVNNPT Tạ Việt Hùng, tỷ lệ TTĐN của EVNNPT là 2,15% (năm 2019), mức trung bình so các nước tiên tiến trên thế giới (từ 2-2,5%); xếp thứ 12 trên tổng số 21 tổ chức truyền tải so sánh. Với chiều hướng này, EVNNPT sẽ đứng vào nhóm các tổ chức truyền tải có tỷ lệ TTĐN thấp nhất cho dù đặc thù lưới điện trải dài hơn 2.000 km từ bắc vào nam, tiệm cận mức TTĐN tối ưu. Đạt được hiệu quả này là do phương thức vận hành giảm truyền tải trên lưới 500 kV bắc - trung - nam. Cụ thể: năm 2019, truyền tải bắc - trung đạt 7,19 tỷ kW giờ, giảm 4,75 tỷ kW giờ so cùng kỳ và thấp hơn 3,55 tỷ kW giờ so kế hoạch vận hành hệ thống điện 2019. Truyền tải trung - nam là 10,48 tỷ kW giờ giảm 9,4 tỷ kW giờ so cùng kỳ và thấp hơn 3,58 tỷ kW giờ so kế hoạch vận hành hệ thống điện 2019. Năm 2018, đối với TTĐN, LĐTT 500 kV chiếm tỷ trọng 48%, lưới 220 kV chiếm 52% xét trên sản lượng nhận vào LĐTT (lưới 500 kV nhận 82,5 tỷ kW giờ, lưới 220 kV nhận 206 tỷ kW giờ). Năm 2019 tỷ trọng này đã được cải thiện tương ứng 41% và 59% xét trên sản lượng nhận vào (lưới 500 kV nhận khoảng 91 tỷ kW giờ, lưới 220 kV nhận khoảng 220 tỷ kW giờ). Việc tăng sản lượng truyền tải cũng là một trong số nguyên nhân làm tăng TTĐN. Tuy nhiên mức độ ảnh hưởng do việc tăng này còn phải được xem xét trong việc vận chuyển sản lượng như thế nào, từ đâu đến đâu, mức độ, thời gian vận chuyển (phải xem xét trong phương thức huy động nguồn) và đây mới là yếu tố quyết định việc tăng/giảm TTĐN.
Khảo sát tại các trạm biến áp (TBA) đầu mối khu vực TP Hồ Chí Minh thuộc địa bàn quản lý của Công ty Truyền tải điện 4, chúng tôi được Phó Giám đốc Truyền tải điện TP Hồ Chí Minh Trần Anh Dũng cho biết, mặc dù khối lượng quản lý vận hành ĐZ, TBA sáu tháng đầu năm tăng hơn nhiều so cùng kỳ nhưng đơn vị luôn đi đầu về bảo đảm vận hành an toàn, giảm TTĐN trên lưới bằng hoặc thấp hơn kế hoạch do công ty giao: lưới 500 kV đạt 0,15%, bằng kế hoạch giao; lưới 220 kV đạt 0,38% (kế hoạch 0,43%); lưới chung đạt 0,42% (kế hoạch 0,47%). Để giảm TTĐN, đơn vị đã áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ, trong đó thường xuyên coi trọng giám sát, theo dõi thiết bị, có phương án xử lý, không để sự cố xảy ra, nhất là khi thiết bị ĐZ và TBA vận hành đầy tải, phát sinh nhiệt độ cao. Nếu phát hiện bộ phận, thiết bị nào có nhiệt độ từ 700oC trở lên là phải đưa vào diện chăm sóc đặc biệt, 900oC là phải xử lý trong vòng ba ngày; 1200oC phải xử lý ngay lập tức. Trong vận hành, đơn vị luôn giữ điện áp 220 kV ở ngưỡng cao, dòng sẽ giảm, nhờ đó giảm TTĐN.
Nhiều giải pháp tổng hợp
Để đạt được kết quả nêu trên, ngoài nguyên nhân khách quan là phương thức vận hành thuận lợi hơn, những năm qua, EVNNPT luôn quan tâm công tác quản lý và giảm TTĐN thông qua các giải pháp chủ động như: thành lập ban chỉ đạo giảm TTĐN từ tổng công ty đến các đơn vị thành viên, các công ty truyền tải điện khu vực với mục tiêu quản lý TTĐN của từng ĐZ, MBA trên lưới điện truyền tải; xây dựng đề án giảm TTĐN LĐTT, hằng năm đánh giá hiệu quả và bổ sung các giải pháp mới để quản lý, giảm TTĐN.
Trên cơ sở kế hoạch giao, các đơn vị xây dựng phương án và kế hoạch chi tiết giảm TTĐN. Các công ty truyền tải điện giao chỉ tiêu TTĐN cho từng truyền tải điện; đánh giá thực hiện theo từng tháng, quý, năm và gắn kết quả thực hiện chỉ tiêu giảm TTĐN với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị. Các đơn vị bố trí nhân lực chuyên trách quản lý TTĐN và tính toán lưới điện; tổ chức đào tạo, nâng cao nghiệp vụ công tác quản lý TTĐN. Giảm sự cố lưới điện, không để xảy ra sự cố chủ quan, tìm và xử lý nhanh sự cố để khôi phục chế độ vận hành, bảo đảm các sự cố thoáng qua được tự động đóng lại thành công; bảo đảm kế hoạch suất sự cố EVN giao (TTĐN tăng thêm do sự cố thiết bị năm 2019 là gần 3,663 triệu kW giờ, tương ứng chỉ bằng 0,002% sản lượng điện nhận). Năm 2019 và các tháng 5 và 6-2020, mặc dù gặp nhiều khó khăn do thời tiết bất lợi, nắng nóng kéo dài trên cả nước, nhưng bằng nhiều giải pháp hiệu quả, mặc dù quy mô LĐTT tăng nhưng số sự cố lại giảm 0,72% so năm 2018. Đồng thời, phối hợp và đề xuất các Trung tâm Điều độ giải pháp, phương án để tránh vận hành quá tải, non tải MBA, ĐZ và thiết bị lưới điện; đề xuất thay thế, nâng khả năng tải các ĐZ, MBA thường xuyên đầy tải, có TTĐN cao...
Bên cạnh đó, EVNNPT cũng chỉ đạo kiểm tra, đánh giá và lập phương án di chuyển các dàn tụ bù ngang đến các vị trí phù hợp, có đánh giá để thay thế các dàn tụ cũ có tổn hao công suất cao vượt thiết kế của các bình tụ. Bảo đảm chất lượng công tác lập, duyệt phương án thi công (kể cả thi công các công trình mới và sửa chữa, bảo dưỡng, thí nghiệm thiết bị), phối hợp các đơn vị trong việc cắt điện thi công công trình mới kết hợp sửa chữa, bảo dưỡng, thí nghiệm lưới điện để hạn chế đến mức thấp nhất việc cắt điện kể cả đối với lưới điện của các công ty điện lực, nhất là trong các giờ cao điểm. Ưu tiên bố trí cắt điện thi công trong các ngày nghỉ, thời điểm phụ tải thấp. Nhờ đó, EVNNPT nâng cao tính an toàn, liên tục cho hệ thống, giảm tình trạng đầy tải, quá tải trên các thiết bị còn lại và góp phần giảm TTĐN.
Công tác đầu tư phát triển lưới điện mới, cải tạo, chống quá tải lưới điện cũ, bảo đảm công trình vào vận hành đúng hoặc vượt tiến độ là một trong những giải pháp quan trọng đối với việc giảm TTĐN. EVNNPT đã hoàn thành khối lượng đầu tư lớn nhất ba năm qua, đóng điện 43 dự án 500 kV và 220 kV (kế hoạch 47 dự án), nhờ đó tránh được tình trạng đầy và quá tải trên hệ thống, góp phần quan trọng giải tỏa công suất các nhà máy điện năng lượng tái tạo khu vực Bình Thuận, Ninh Thuận. Các đơn vị quản lý chặt chẽ hệ thống đo đếm điện năng giao nhận ranh giới, bảo đảm cấp chính xác của hệ thống theo quy định, kịp thời khắc phục nhanh các sự cố; quản lý tốt giao nhận sản lượng với các nhà máy điện và các công ty điện lực, không để tình trạng thất thoát điện năng giao nhận. Chủ động triển khai các dự án trang bị thiết bị ổn định điện áp lưới điện...
Lãnh đạo EVNNPT cho biết, năm 2020, tổng công ty sẽ triển khai nghiên cứu, thực hiện một số giải pháp như triển khai đề án thử nghiệm tách nối đất lặp lại dây chống sét cho một ĐZ 500 kV và một ĐZ 220 kV để có số liệu đánh giá, phân tích ảnh hưởng của việc nối đất lặp lại dây chống sét, từ đó sẽ triển khai các giải pháp phù hợp để giảm TTĐN. Sử dụng dây dẫn tổn hao thấp cho các dự án ĐZ mới và thay dây, nâng khả năng tải cho các ĐZ hiện hữu. Hiện EVNNPT đang áp dụng giải pháp này cho một số dự án ĐZ 220 kV như ĐZ Hòa Bình - Hà Đông và ĐZ 220 kV Bình Hòa - Trị An. Từng bước trang bị các thiết bị tự động giám sát, đánh giá tình trạng các thiết bị chính để chủ động phòng ngừa sự cố thiết bị, nâng cao độ an toàn, tính liên tục và độ tin cậy vận hành LĐTT. Hiện nay EVNNPT đã sử dụng thiết bị giám sát MBA cho bốn TBA 500 kV (Phú Lâm, Pleiku 2, Đà Nẵng, Hiệp Hòa), sử dụng thiết bị giám sát dầu online cho tất cả các MBA 500 kV và kháng điện trên hệ thống LĐTT.
Năm 2019, TTĐN trên LĐTT của EVNNPT đạt 2,15%, giảm 0,29% so thực hiện năm 2018, thấp hơn 0,19% so chỉ tiêu EVN giao (2,34%); quý I-2020, TTĐN đạt 1,99%, thấp hơn 0,16% so kế hoạch (2,15%) và giảm 0,21% so thực hiện cùng kỳ năm 2019 (2,2%). Với kết quả này, EVNNPT đã đạt mức TTĐN đúng bằng chỉ tiêu TTĐN năm 2020 EVN giao tại Kế hoạch 5 năm (2016 - 2020), góp phần tích cực nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống LĐTT.
