Hợp tác và trao đổi đầu tư, thương mại, dịch vụ
Hợp tác đầu tư giữa các địa phương được đẩy mạnh và đạt được kết quả đáng ghi nhận. Ðầu tư của các doanh nghiệp FDI Trung Quốc vào các địa phương trong Hành lang kinh tế ngày càng tăng. Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội có 115 dự án đầu tư FDI với tổng vốn đầu tư đăng ký 93 triệu USD (chín tháng đầu năm 2009, có 14 dự án được cấp phép với 9,2 triệu USD vốn đăng ký); Lào Cai có 25 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký 308,5 triệu USD, chiếm 92,1 tổng vốn FDI của cả tỉnh; Quảng Ninh có 62 dự án với tổng vốn đầu tư 387 triệu USD, chiếm 60% tổng vốn FDI của cả tỉnh. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ, lĩnh vực đầu tư tập trung chủ yếu vào khai thác khoáng sản, luyện kim, chế biến nông, lâm, thủy sản, hàng tiêu dùng. Ðồng chí Nguyễn Văn Sửu, Giám đốc Sở Kế hoạch và Ðầu tư TP Hà Nội cho biết: "Tiềm năng giữa Hà Nội với các địa phương trong trục kinh tế là rất lớn, tuy nhiên hiệu quả hoạt động và kết quả sản xuất, kinh doanh hạn chế, chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế quốc dân".
Quan hệ thương mại giữa các địa phương tiếp tục được quan tâm đẩy mạnh. Do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, sự thay đổi về chính sách xuất - nhập khẩu dẫn đến kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu chín tháng đầu năm 2009 giảm so với cùng kỳ năm 2008. Giá trị kim ngạch xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai năm 2009 ước đạt khoảng 430 triệu USD so với 439 triệu USD năm 2008. Năm địa phương tiếp tục duy trì và từng bước nâng cao chất lượng hợp tác luân phiên tổ chức Hội chợ thương mại biên giới Việt - Trung tại Lào Cai và Hà Khẩu; tổ chức cho các doanh nghiệp tham gia Hội chợ thương mại quốc tế Việt - Trung tại Lào Cai và Quảng Ninh; Hội chợ xuất nhập khẩu hàng hóa Côn Minh lần thứ 17 vào tháng 6-2009.
Các dịch vụ thương mại được thúc đẩy phát triển. Bộ Công thương đã thành lập bộ phận cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại Lào Cai, tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa. Thành phố Hà Nội đã cấp bảy giấy phép thành lập văn phòng đại diện tại Hà Nội cho các thương nhân của tỉnh Vân Nam hoạt động trong các lĩnh vực xuất nhập khẩu máy móc, thiết bị, kinh doanh sản xuất điện, thiết bị điện... góp phần thúc đẩy việc thực hiện các hợp đồng kinh tế thương mại, các dự án đầu tư xây dựng tại Việt Nam.
Hợp tác về lĩnh vực tài chính, ngân hàng, trọng tâm là công tác biên mậu trong thời gian qua ngày càng được mở rộng. Trên địa bàn tỉnh Lào Cai hiện có bốn ngân hàng thương mại đã được cấp phép thanh toán quốc tế và thanh toán biên mậu với các ngân hàng thương mại tỉnh Vân Nam. Hiện nay, có hơn 280 tổ chức, đơn vị thường xuyên thực hiện thanh toán qua ngân hàng. Tỷ trọng thanh toán qua ngân hàng chiếm hơn 30% kim ngạch thanh toán xuất, nhập khẩu qua biên giới.
Hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm và các dự án
Hạ tầng du lịch của các tỉnh, thành phố trong tuyến hành lang được cải thiện, nâng cấp, góp phần nâng cao chất lượng khai thác du lịch. Hoạt động xuất nhập cảnh được tăng cường: mỗi năm, có khoảng 1,2 triệu lượt người, hơn 30.000 lượt xe ô-tô và 1.200 đội tàu liên vận (tàu hàng) được xuất nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Các địa phương đã phối hợp tốt thực hiện quản lý lữ hành và hướng dẫn viên du lịch, đưa đón khách Trung Quốc vào sâu nội địa Việt Nam bằng thẻ du lịch.
Các địa phương đã cùng phối hợp kiến nghị các cơ quan quản lý du lịch Trung ương của hai nước một số cơ chế, chính sách về du lịch đường bộ bằng giấy thông hành. Bước đầu đã chọn được một số công ty du lịch có uy tín để thực hiện việc đưa đón khách du lịch qua biên giới bằng giấy thông hành. Hà Nội đã chọn được năm doanh nghiệp có uy tín để làm thí điểm đưa, đón khách du lịch sử dụng giấy thông hành theo Quy chế 849/2004/QÐ-BCA, góp phần đáng kể thúc đẩy du lịch trong tuyến Hành lang kinh tế.
Hải quan bốn tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lào Cai thường xuyên trao đổi thông tin về chính sách nhằm tạo thuận lợi cho việc làm thủ tục qua biên giới và tích cực tham gia cùng chính quyền tỉnh trong việc tổ chức Hội chợ luân phiên. Hai bên đã tổ chức Hội nghị Hải quan hằng năm giữa Hải quan Vân Nam và Hải quan các tỉnh dọc hành lang bắc nam trên lãnh thổ Việt Nam (Lào Cai, Hà Giang, Ðiện Biên, Hải Phòng) nhằm thúc đẩy thực hiện các biện pháp tạo thuận lợi cho vận tải qua biên giới theo quy định của Hiệp định GMS. Ngoài ra, còn có nhiều hoạt động hợp tác hỗ trợ trong trao đổi thông tin tình báo hải quan, đào tạo năng lực cán bộ hải quan, trao đổi kinh nghiệm nghiệp vụ hải quan, phối hợp trong các hoạt động hợp tác quốc tế trong khuôn khổ hợp tác đa phương (WCO, ASEAN, GMS...).
Lĩnh vực giao thông vận tải: Hệ thống hạ tầng giao thông đang được nâng cấp, đầu tư xây dựng, về cơ bản sẽ đáp ứng yêu cầu vận tải thương mại trong Hành lang kinh tế. Hà Nội đã tích cực phối hợp Bộ Giao thông vận tải trong việc triển khai xây dựng tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai. Ðường cao tốc Nội Bài - Hạ Long đã được Bộ GTVT chấp thuận giai đoạn I đầu tư dưới hình thức BOT; Ðường Mông Dương - Móng Cái đang được nâng cấp, dự kiến hoàn thành cuối năm 2010. Nhiều công trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật khác đã hoàn thành hoặc đang được tích cực thực hiện: cầu đường bộ biên giới sông Hồng Việt - Trung; trạm kiểm soát liên ngành cửa khẩu Mường Phương; dự án cảng nội địa ICD Lào Cai đã triển khai xây dựng giai đoạn 1 với diện tích đất 4,7 ha tại Khu công nghiệp Ðông Phố Mới... Các địa phương đã kết hợp chặt chẽ trong việc khai thác hệ thống cảng biển đã có, tăng cường vận chuyển hàng hóa tuyến Côn Minh - Quảng Ninh - Hải Phòng thông qua hệ thống cảng biển làm cầu nối từ Trung Quốc vào các nước ASEAN và ngược lại.
Lĩnh vực giáo dục, văn hóa, thể thao và nghệ thuật: Hợp tác về giáo dục, văn hóa, thể thao và nghệ thuật giữa hai bên được duy trì thường xuyên. Phía Vân Nam đã cử đoàn nghệ thuật tham gia tại Lễ hội Du lịch Hạ Long; phối hợp tổ chức thành công Hội thảo lần thứ hai "Giao lưu kinh tế - văn hóa lưu vực sông Hồng trong lịch sử, hiện tại và tương lai"; tham dự giải leo núi chinh phục đỉnh Phan-xi-păng tại Sa Pa, tỉnh Lào Cai; thi đấu giao hữu bóng đá giữa thanh niên thành phố Lào Cai và thanh niên huyện Hà Khẩu. Hợp tác về giáo dục - đào tạo, đào tạo nguồn nhân lực đạt kết quả tốt: hiện nay có hơn 200 lưu học sinh Việt Nam đang học tại tỉnh Vân Nam. Khóa đầu đã tốt nghiệp với tổng số gần 100 sinh viên. Hợp tác đào tạo ngoại ngữ tiếng Trung được tăng cường. Tiếp tục duy trì cử các đoàn giao lưu học tập, bồi dưỡng nghiệp vụ tại tỉnh Vân Nam.
Hợp tác trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh
Trong lĩnh vực thương mại và đầu tư, có thể nghiên cứu thiết kế các khu mậu dịch tự do xuyên biên giới, các khu ngoại quan, cảng bảo thuế... của năm tỉnh, thành phố theo một quy hoạch thống nhất có sự bổ sung cho nhau, thúc đẩy lẫn nhau, cùng có lợi. Thúc đẩy hợp tác xây dựng Khu hợp tác kinh tế xuyên quốc gia Kim Thành (Lào Cai) - Bắc Sơn (Vân Nam), thu hút các doanh nghiệp có tiềm lực của tỉnh Vân Nam vào tham gia đầu tư, sản xuất tại khu kinh tế này. Ðầu tư xây dựng kho hàng lạnh để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tươi sống, hàng thủy hải sản của doanh nghiệp hai bên. Ðẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh như: khai thác và chế biến tài nguyên khoáng sản, sản phẩm nông nghiệp, sản xuất các sản phẩm như nguyên phụ liệu dệt may trực tiếp cung ứng cho thị trường Việt Nam hoặc xuất khẩu đi nước thứ ba. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Huy Trưởng cho biết: "Trong thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư thương mại và du lịch, tổ chức đoàn doanh nghiệp tham gia các hội chợ của mỗi bên (như Hội chợ Việt - Trung tại Lào Cai...), coi đó là cơ hội để các doanh nghiệp quảng bá cũng như giao lưu tìm kiếm đối tác, tăng cường trao đổi thương mại hai bên, phát huy tích cực vai trò của tuyến hành lang kinh tế. Nâng cấp sàn giao dịch thương mại điện tử. Ðơn giản hóa các thủ tục xuất nhập khẩu; đẩy nhanh hơn nữa việc triển khai thí điểm "Thông quan một điểm dừng" tại cặp cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu theo đúng tinh thần tạo thuận lợi hóa trong thương mại, trong khuôn khổ hợp tác Tiểu vùng sông Mê Công. Thủ đô Hà Nội đã kiến nghị Chính phủ tích cực kêu gọi đầu tư nước ngoài cũng như đầu tư trong nước các địa phương dọc tuyến hành lang. Mỗi bên cần xác định rõ ràng và phát huy những thế mạnh của mình, từ đó thu hút các luồng vốn, kỹ thuật bên ngoài để vừa phát triển kinh tế địa phương, vừa hợp tác đẩy mạnh hoạt động kinh tế thương mại tại các khu vực kinh tế cửa khẩu xuyên biên giới.
Các tỉnh dọc tuyến hành lang Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh (bao gồm cả các tỉnh, thành phố mà tuyến hành làng đi qua) cần có một sự phối hợp nhất trí cao trong việc quy hoạch tổng thể về cơ sở hạ tầng, phát huy vai trò của tuyến hành lang kinh tế để phát triển kinh tế địa phương cũng như vùng lan tỏa. Trong thời gian tới, sẽ thúc đẩy ký biên bản hợp tác phát triển du lịch năm tỉnh, thành phố: Vân Nam - Lào Cai - Hà Nội - Quảng Ninh - Hải Phòng. Các tỉnh, thành phố xây dựng chương trình xúc tiến du lịch, hưởng ứng tích cực các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức tại Hà Nội trong năm 2010, tham gia bình chọn Hạ Long là kỳ quan thiên nhiên thế giới... các địa phương sẽ cải thiện hạ tầng du lịch, xây dựng các sản phẩm du lịch liên quốc gia. Phối hợp nghiên cứu chương trình du lịch hai quốc gia một điểm đến, tạo thành một tua du lịch hấp dẫn, xây dựng các tua du lịch trọn gói để đưa khách qua lại hai nước. Tăng cường tuyên truyền, khai thác các lễ hội, sự kiện văn hóa và các điểm du lịch như: năm du lịch quốc gia 2010 tại Hà Nội, Di sản thiên nhiên Vịnh Hạ Long, Khu dự trữ sinh quyển thế giới quần đảo Cát Bà, thắng cảnh Sa Pa, Thạch Lâm... Thúc đẩy thực hiện các hình thức du lịch đường bộ bằng giấy thông hành biên giới.
Tỉnh Vân Nam mời và tạo điều kiện thuận lợi để các đoàn Việt Nam và các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tham dự hai hoạt động lớn về du lịch tại Vân Nam là: Hội chợ Du lịch quốc tế Vân Nam hằng năm tại Vân Nam và hai năm một lần Hội chợ Du lịch quốc tế Trung Quốc (CITM).
Hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông vận tải hàng hóa: cùng với Chính phủ hai nước, các địa phương thúc đẩy khớp nối hệ thống đường giao thông biên giới và đường cao tốc ở mỗi nước; đẩy nhanh tiến độ thi công đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng; dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Yên Viên - Lào Cai, đường sắt Hà Nội - Quảng Ninh, cảng Cái Lân...
TIẾN VƯƠNG
