Nam Ðịnh đẩy mạnh xuất khẩu

Những kết quả đáng ghi nhận

Dù mới qua hơn nửa nhiệm kỳ Ðại hội Ðảng bộ tỉnh khóa 17, nhưng đến nay, có thể khẳng định giá trị và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Nam Ðịnh đã vượt chỉ tiêu Ðại hội đề ra. Năm 2008 là thời điểm quan trọng khi tổng giá trị hàng xuất khẩu đạt 222 triệu USD, vượt chỉ tiêu kế hoạch xây dựng đến cuối nhiệm kỳ là 220 triệu USD. Một con số ý nghĩa trong bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái mạnh và tác động trực tiếp đến sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại trong tỉnh, nhất là thị trường xuất khẩu hàng hóa. Tính chung trong ba năm (2006-2008), tốc độ tăng trưởng xuất khẩu toàn tỉnh đạt bình quân 18,5%, cao hơn mức tăng trưởng đề ra (tăng bình quân 15%). Mặt hàng xuất khẩu chủ lực và luôn có ưu thế cạnh tranh trên thị trường là hàng may mặc với mức tăng bình quân 22,6%, tiếp đến là hàng thủ công mỹ nghệ tăng bình quân 8,06% và thịt đông lạnh tăng bình quân 6,98%.

Bước sang năm nay, hoạt động xuất khẩu trên địa bàn tỉnh tiếp tục chịu ảnh hưởng nặng nề của suy thoái kinh tế thế giới song từ các giải pháp kích cầu của Chính phủ, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cấp, các ngành triển khai tích cực, thực hiện cơ chế, chính sách về tài chính - tiền tệ như miễn giảm, giãn thuế, bảo lãnh cho các doanh nghiệp vay vốn, hỗ trợ lãi suất vay, tìm kiếm thị trường mới thông qua Trung tâm khuyến công, Trung tâm thông tin xúc tiến thương mại. Nhờ vậy, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu được giữ vững. Theo báo cáo của Sở Công thương Nam Ðịnh, ba tháng đầu năm giá trị hàng xuất khẩu đạt 42,842 triệu USD, tăng 6,25% so cùng kỳ và đạt 19,47% kế hoạch năm. Ðáng chú ý, các doanh nghiệp trung ương, doanh nghiệp địa phương và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đều có tốc độ tăng trưởng cao hơn cùng kỳ năm trước. Ðứng đầu trong các mặt hàng xuất khẩu có mức tăng trưởng ổn định là hàng may mặc đạt 33,1 triệu USD, tăng 9,76%.

"Tiếp sức" cho hàng xuất khẩu

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Nam Ðịnh có 49 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu trên nhiều lĩnh vực như dệt may, thủ công mỹ nghệ, sản xuất dược liệu, chế biến nông sản, thực phẩm và rau quả, máy cơ khí, gang đúc. Ðến thời điểm này, trên mảnh đất giàu truyền thống về công nghiệp dệt may, đang hội tụ 30 doanh nghiệp lớn, trong đó có năm doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài. Trong ba tháng đầu năm nay, mặc dù giá trị nhiều mặt hàng xuất khẩu của tỉnh giảm so cùng kỳ năm trước nhưng do mặt hàng dệt may chiếm tỷ trọng lớn (77,26%) trong tổng giá trị hàng xuất khẩu và có mức tăng trưởng (9,76%) góp phần để xuất khẩu toàn tỉnh vẫn tăng 6,25% so cùng kỳ năm trước. Có được điều này, một phần là sự năng động, nhạy bén của doanh nghiệp trong tính toán, điều chỉnh lại chiến lược sản xuất và kinh doanh, cấu trúc lại cơ cấu vốn, cơ cấu nhân lực, cơ cấu sản phẩm, tích cực tìm kiếm thị trường mới. Những hỗ trợ hiệu quả của các ban, ngành trong tỉnh góp phần quan trọng tạo sự ổn định của hoạt động xuất khẩu. Ngay từ năm 2006, Trung tâm thông tin xúc tiến thương mại Nam Ðịnh đã thu thập, xử lý thông tin và những dự báo về thị trường hàng hóa xuất khẩu, tìm kiếm đối tác giới thiệu sản phẩm cho các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chủ trương xuất bản đều đặn hằng tháng cuốn tạp chí "Thông tin thương mại", trong đó đăng tải đầy đủ diễn biến tình hình giá cả, chính sách thị trường trong nước, ngoài nước để cung cấp tận tay các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất, nhập khẩu và cả các cơ quan chức năng của tỉnh nhằm phục vụ công tác chỉ đạo sản xuất, kinh doanh. Những năm gần đây, trung tâm còn là cầu nối hữu hiệu giữa doanh nghiệp với các Tham tán thương mại, Tùy viên thương mại ở những thị trường xuất khẩu trọng điểm như EU, Mỹ, I-ta-li-a, Vương quốc Anh, Hàn Quốc. Ðây là cơ hội thuận lợi cho doanh nghiệp nắm bắt thông tin thị trường, tìm kiếm đối tác, đồng thời giải quyết triệt để các tranh chấp thương mại phát sinh.

Ðể đẩy mạnh xuất khẩu, hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2006-2010, tỉnh Nam Ðịnh đã thành lập Ban chủ nhiệm chương trình phát triển thương mại - du lịch nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp của các cấp ủy đảng, chính quyền trong chỉ đạo, triển khai thực hiện chương trình. Cho tới nay, đã phối hợp chặt chẽ ngành Hải quan thực hiện mức cao nhất chỉ tiêu xuất khẩu, xúc tiến thành lập cảng thông quan nội địa tạo điều kiện thuận lợi và giảm thiểu chi phí cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác, tham gia vào chuỗi sản xuất, phân phối của các doanh nghiệp và tập đoàn kinh tế trong và ngoài nước; liên kết, hình thành mạng lưới tiêu thụ gắn sản xuất với chế biến, dự trữ với lưu thông hàng hóa để nâng cao hiệu quả kinh tế cũng như khả năng cạnh tranh. Nhằm bảo đảm kế hoạch làm hàng xuất khẩu, Ðiện lực Nam Ðịnh thành lập đường dây nóng để kịp thời cung cấp điện cho sản xuất các mặt hàng xuất khẩu trên địa bàn. Qua tìm hiểu, không chỉ doanh nghiệp lớn được hưởng chế độ ưu đãi này mà ngay cả các làng nghề dệt khăn và làm đồ thủ công mỹ nghệ xuất khẩu ở nông thôn cũng được ngành điện lên kế hoạch ưu tiên cấp điện ổn định.

Ðẩy mạnh xuất khẩu từ địa bàn nông thôn

Với gần 100 làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, trong đó nhiều làng nghề nổi danh trong khu vực như đúc đồng Tống Xá, đồ gỗ La Xuyên (Ý Yên), cơ khí Vân Chàng (Nam Trực), cơ khí Xuân Tiến, Xuân Kiên (Xuân Trường), tỉnh Nam Ðịnh chủ trương đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh ra thị trường tiềm năng như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản. Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm khuyến công và tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh cho biết: Trong hai năm 2007-2008, từ nguồn kinh phí của tổ chức phi chính phủ Ðức, trung tâm đã mở 25 lớp đào tạo cho chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất nông thôn về kỹ năng lãnh đạo, quản lý tài chính, nhân sự, ma-két-tinh. Ðặc biệt, mỗi năm có hàng nghìn lao động nông thôn được Trung tâm khuyến công đào tạo nghề theo nhiều dạng như dạy nghề mới, đào tạo chuyển đổi nghề và nâng cao tay nghề, sau đó quay trở lại làm việc tại các làng nghề hoặc cụm dân cư làm hàng xuất khẩu. Hiện nay ở các làng nghề nông thôn tỉnh Nam Ðịnh đã hình thành được cung cách làm ăn mới đem lại hiệu quả cao, đó là tham gia làm hàng xuất khẩu. Một trong những mặt hàng đang có thị phần xuất khẩu lớn ở Mỹ, châu Âu là sản phẩm gia dụng làm bằng tre, nứa ghép. Ước tính, có tới vài chục doanh nghiệp ở các xã Yên Tiến, Yên Hồng (huyện Ý Yên), Liên Minh (huyện Vụ Bản) chuyên làm hàng tre, nứa ghép xuất khẩu thu hút từ bốn nghìn đến năm nghìn lao động nông thôn với thu nhập bình quân dao động từ 1 triệu đến 1,4 triệu đồng một tháng. Với nội lực sẵn có, một số doanh nghiệp đã tiếp cận các thị trường tiềm năng, qua đó xuất khẩu trực tiếp hàng tre, nứa ghép không qua đầu mối trung gian đem lại giá trị xuất khẩu cao như Công ty cổ phần Najimex Nam Ðịnh doanh thu hằng năm đạt khoảng 10 triệu USD; Công ty gỗ mỹ nghệ, cơ khí đúc, xây dựng Ý Yên doanh thu xuất khẩu mỗi năm đạt từ sáu đến bảy triệu USD. Từ năm 2001 đến nay, ở huyện Xuân Trường, Giao Thủy và Hải Hậu đã phát triển mặt hàng xuất khẩu mới là đan bèo, bẹ chuối. Trước năm 2005, toàn bộ bèo, bẹ chuối phải nhập từ các tỉnh phía nam nhưng sau đó người dân địa phương chủ động khai thác nguyên liệu tại chỗ để làm hàng xuất khẩu. Ở vùng quê này, câu nói "rẻ như bèo" không còn nữa bởi một lẽ có không ít gia đình vào một số thời điểm còn phải tìm kiếm bèo và bẹ chuối để bán cho các đơn vị làm hàng xuất khẩu. Như vậy, nguồn nguyên liệu tại chỗ đã trở thành hàng hóa. Theo tính toán của Trung tâm khuyến công và tư vấn phát triển công nghiệp, ở địa bàn nông thôn Nam Ðịnh hiện có hàng trăm đơn vị sản xuất các mặt hàng xuất khẩu với quy mô nhỏ như thêu, móc hộp sợi, sản xuất máy nông cụ, thủ công mỹ nghệ. Nếu phát huy hết tiềm năng thì giá trị hàng xuất khẩu ở riêng khu vực nông thôn có thể đạt 300 triệu USD/năm.

Những hạn chế cần được khắc phục

Có thể thấy, hoạt động xuất khẩu của tỉnh Nam Ðịnh tăng trưởng khá trong một vài năm gần đây nhưng chất lượng, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng hàng xuất khẩu thấp. Hàng gia công và sơ chế vẫn chiếm chủ yếu; hàng nông sản, thủy sản, thịt và rau quả chiếm tỷ trọng nhỏ bé trong cán cân xuất khẩu. Qua tìm hiểu, đa số các doanh nghiệp trên địa bàn có quy mô sản xuất vừa và nhỏ nên nguồn lực con người, vốn, công nghệ không đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu trực tiếp, chủ yếu phải xuất ủy thác qua một đơn vị trung gian ở địa phương khác làm cho nguồn thu từ xuất khẩu của tỉnh bị phân tán. Hoạt động xúc tiến thương mại chưa đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường, mở rộng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trên địa bàn, mới chỉ dừng lại ở việc thu thập, xử lý thông tin mà chưa có nguồn quỹ để hỗ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp xuất khẩu đầu tư theo đúng định hướng, đồng thời tạo mối quan hệ gắn bó giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp phục vụ chiến lược mở rộng, nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại. Thời gian qua, một số hộ sản xuất tại làng nghề thủ công bắt tay vào đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm nhưng hầu hết là quy mô nhỏ nên tính cạnh tranh không cao, còn mang nặng tính tự phát và tự thỏa mãn với chính mình. Nên chăng, cần hình thành các hiệp hội làng nghề để có sự đồng thuận về mặt bằng giá, chia sẻ thị trường, tham gia cạnh tranh với đối tác nước ngoài trong hoạt động xuất nhập khẩu. Nam Ðịnh đang tồn tại nhiều làng nghề truyền thống, mang đặc trưng riêng của cư dân vùng châu thổ sông Hồng song đến nay du lịch làng nghề chưa được quan tâm, phát triển đúng mức. Nếu phát huy lợi thế này sẽ thu hút được du khách nước ngoài tới tham quan, mua sắm và đây chính là kênh tiếp thị nhanh nhất, hiệu quả nhất để xuất khẩu trực tiếp sản phẩm ra thị trường khu vực và thế giới.

MAI TÚ