Mười sự kiện quốc tế năm 2004

1 - Hội nghị cấp cao Á - Âu lần thứ 5 (ASEM-5) diễn ra tại Hà Nội ngày 8 và 9-10 đã thành công tốt đẹp, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn bè quốc tế. ASEM-5 là Hội nghị cấp cao của một ASEM mở rộng với 39 thành viên, bao gồm 38 nước và Ủy ban châu Âu. Các nhà lãnh đạo cấp cao của hai châu lục liền kề nhau đã thảo luận ba lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa. ASEM-5 thông qua ba văn kiện quan trọng chứng minh quyết tâm của các nước thành viên thống nhất về nhận thực và hành động để cùng nhau đưa tiến trình hợp tác ASEM bước vào thời kỳ mới.

2 - Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ mười diễn ra tại thủ đô Viêng Chăn (Lào) cuối tháng 11, đã ký 35 hiệp định và văn kiện nhằm thúc đẩy mạnh tiến trình hợp tác toàn diện trong ASEAN và giữa Hiệp hội với các nước đối tác, trong đó có các văn kiện quan trọng: Chương trình hành động Viêng Chăn, Kế hoạch hành động xây dựng Cộng đồng an ninh ASEAN (ASC) và Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN (ASSC). ASEAN và Trung Quốc thông qua Kế hoạch tăng cường quan hệ đối tác chiến lược. ASEAN và Nhật Bản ra tuyên bố chung về chống khủng bố quốc tế. ASEAN và Hàn Quốc ký tuyên bố chung về đối tác hợp tác toàn diện.

3 - Liên hiệp châu Âu (EU) mở rộng. Ngày 1-5, EU tổ chức đợt kết nạp thành viên mới thứ năm trong lịch sử 47 năm tồn tại, nâng tổng số thành viên chính thức lên 25 nước. Mười thành viên mới là: Séc, Ba Lan, Hungary, Slovakia, Slovenia, Latvia, Litva, Estonia, Malta và Síp. Hội nghị cấp cao EU cuối năm quyết định kết nạp Romania và Bulgaria vào đầu năm 2007 và mở vòng đàm phán có điều kiện với Thổ Nhĩ Kỳ và Croatia trong năm tới.

4 - Bầu cử Tổng thống và Quốc hội diễn ra ở nhiều nước, được dư luận quan tâm theo dõi. Tổng thống đương nhiệm tại nhiều nước được tín nhiệm tiếp tục cầm quyền nhiệm kỳ nữa như Tổng thống Nga V.Putin, Tổng thống Mỹ G.Bush, Tổng thống Philippines G.Arroyo, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez . Ðảng CH của Tổng thống Bush giữ được đa số ghế tại cả hai viện của QH mới. Tại Indonesia, cựu tướng Susilo Yudhoyono được bầu làm Tổng thống mới. Ðảng cầm quyền ở Malaysia và Australia giành thắng lợi lớn tại bầu cử QH. Cam-pu-chia lập Chính phủ mới sau hơn một năm khủng hoảng. Ðảng Quốc đại I trở lại cầm quyền tại Ấn Ðộ. Cuộc bầu cử Tổng thống Ukraine diễn ra rất căng thẳng phải tổ chức bầu lại vòng hai.

5 - Kinh tế thế giới dù có nhiều yếu tố bất lợi, đang phục hồi và tăng trưởng trở lại. Mức tăng trưởng trung bình ước đạt 3,4%, trong đó khu vực Ðông Á đạt 7,5%, Trung Quốc đạt 9%. Hội nghị cấp cáo APEC-12 tại Chile. Hàng loạt hiệp định thương mại tự do đa phương và song phương được ký và tiếp tục bàn thảo. Thị trường dầu mỏ và tiền tệ biến động mạnh vào dịp cuối năm khiến thị trường chứng khoán ở nhiều nước chao đảo, giá dầu thô nhẹ có lúc tới 50 USD/thùng, giá USD tụt mạnh so với đồng euro và đồng yên, giá vàng ở mức cao nhất trong 16 năm qua. Tổ chức OPEC can thiệp nhưng chưa kéo được giá dầu xuống.

6 - Bước phát triển của lực lượng cánh tả ở Mỹ la-tinh, nổi bật là việc Tổng thống Hugo Chavez  tiếp tục nắm quyền ở Venezuela sau cuộc trưng cầu ý dân ngày 15-8 và ứng cử viên của liên minh cánh tả "Gặp gỡ tiến bộ - Mặt trận rộng rãi" (EP-FA), ông T.Vát-kết lần đầu giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Tổng thống Uruguay ngày 31-10, Tổng thư ký đảng Cách mạng Dân chủ Panama Martin Torrijos trúng cử Tổng thống ngày 2-5. Ðồng thời, liên minh các đảng cánh tả tại các nước Venezuela, Chile, Brazil, Nicaragua giành thắng lợi lớn tại các cuộc bầu cử chính quyền địa phương, tiếp tục các cuộc cải cách kinh tế và xã hội, tăng cường hội nhập và hợp tác kinh tế thương mại khu vực.

7 - Lộ trình hòa bình Trung Ðông bế tắc do phía Israel tiếp tục xây dựng "hàng rào an ninh" dài khoảng 700 km ở khu Bờ Tây bất chấp sự phản đối quyết liệt của phía Palestine và nghị quyết bác bỏ của LHQ. Việc QH Israel thông qua cái gọi là "kế hoạch Gaza" của Thủ tướng A.Sharon làm phức tạp thêm tình hình Trung Ðông. Tổng thống Y.Arafat qua đời là một tổn thất lớn đối với cuộc đấu tranh của nhân dân Palestine. Từ giữa tháng 11-2004, có nhiều diễn biến tích cực tạo nên những cơ hội mới thúc đẩy việc khởi động lại Lộ trình hòa bình Trung Ðông. Tuy nhiên, cuộc xung đột ở đây vẫn đáng lo ngại do những hành động bạo lực trả thù lẫn nhau giữa Palestine và Israel.

8 - Hoạt động khủng bố tiếp tục xảy ra tại nhiều nước gây thiệt hại lớn về người. Những vụ khủng bố đẫm máu nhất trong năm là: vụ đánh bom đồng loạt tại bốn ga xe lửa ở thủ đô Madrit của Tây Ban Nha làm gần 200 người chết và hơn 1.400 người bị thương; vụ bắt cóc con tin tại Trường phổ thông số 1 thành phố Beslan thuộc CH Bắc Ô-xê-ti-a (LB Nga) làm 322 người chết và hơn 700 người bị thương, chủ yếu là học sinh nhỏ tuổi; vụ tiến công nhà thờ Hồi giáo tại thành phố Cabala (Iraq) làm 270 người chết và hơn 600 người bị thương.

9 - Xung đột tại Ða-phơ (Sudan) diễn ra nóng bỏng và phức tạp nhất, gây ra thảm họa nhân đạo nghiêm trọng và ảnh hưởng tình hình an ninh một số nước láng giềng. Thỏa thuận ngừng bắn bị vi phạm nhiều lần. Nội chiến và xung đột vũ trang tiếp tục kéo lùi sự phát triển của các nước châu Phi nghèo và lạc hậu lại bị ảnh hưởng của các loại bệnh dịch chết người. Liên minh châu Phi, LHQ và cộng đồng quốc tế tích cực tham gia hòa giải và giúp đỡ các bên tham chiến tại các nước Bờ Biển Ngà, Sudan, CHDC Congo gặp nhau thương lượng lập lại hòa bình, chấm dứt xung đột, hòa giải dân tộc.

10 - Khí hậu thế giới thay đổi. Năm 2004 là một trong bốn năm có thời tiết nóng nhất trong lịch sử 150 năm qua. Hiện tượng khí hậu thay đổi với những trận bão, lốc, lũ lụt và hạn hán kéo dài và khốc liệt ở khắp năm châu gây ra những hậu quả nặng nề; trận động đất và sóng thần ở châu Á hôm 26-12 làm hơn 125 nghìn người chết tại tám nước Nam Á, Ðông - Nam Á và bốn nước Ðông Phi; tổng thiệt hại về vật chất do thiên tai trong năm ước tính khoảng 100 tỷ USD. Giảm lượng khí thải, bảo vệ môi trường đang là nhiệm vụ cấp bách của mọi nước để bảo vệ trái đất - ngôi nhà chung của nhân loại.

Có thể bạn quan tâm