Mùa xuân cứ đợi hoa ban

Ðấy là những triền núi, những sườn đồi bung nở hoa ban. Hoa ban trắng trinh bạch dịu dàng, hoa ban đỏ nồng nàn đằm lắng. Loài hoa bình dị thân thương đã trở thành nguồn đề tài, cảm hứng vô tận cho thơ, ca, nhạc, họa.

Trên những ngôi nhà sàn ấm áp khói lam, các thiếu nữ Thái nhẹ tay đưa sợi chỉ hồng thêu chiếc khăn piêu, đôi má thoáng ửng hồng nhớ lời hò hẹn ngày xuân trong ánh lửa hội xòe. Xuân rộn ràng trên khung cửi say mê, sợi chỉ ngang dệt nỗi nhớ thương, sợi chỉ dọc dệt niềm mong ước. "Sấp đôi bàn tay đã thành hoa văn, ngửa bàn tay đã thành hoa lá" (Tình ca Thái). Tiếng thoi đưa vui từng bản nhỏ, hương xuân thơm trong thổ cẩm đượm tình.

Và niềm hạnh phúc ngọt lành của cô dâu khi được bà mối búi tóc trong lễ "tằng cẩu" trước khi về nhà chồng. Bọc tóc của bà, của mẹ chồng chọn gom sau mỗi lần chải tóc qua bao năm tháng được bện cùng mái tóc của cô dâu, gửi gắm bao niềm tin hy vọng.

Rừng hoa tớ dảy đầu bản Mông qua mùa đông sương giá trơ cành vụt hồng cả triền núi biếc xanh. Sắc hồng dịu dàng thầm kín tinh khôi như má hồng thiếu nữ Mông e thẹn dưới bóng ô hồng chao nghiêng trước tiếng khèn gọi bạn hội chơi núi đầu xuân. Những dòng suối đổ từ vách núi cao reo vui tung bọt trắng xóa tạo nên muôn ánh cầu vồng trong nắng xuân hồng. Con họa mi cất tiếng hót thiết tha tìm bạn cặp đôi. Những ruộng bậc thang xanh dập dờn sóng nhạc gửi bốn phương trời giai điệu bất tận của tình yêu cuộc sống. Bản nhỏ đêm đêm lung linh ánh điện cùng những vì sao. Tiếng trẻ học bài âm vang đầu núi. Ðôi trai gái nào đang gửi tâm tình qua tiếng khèn du dương, tiếng đàn môi ngọt lịm khúc Khâu xìa plềnh (Tình ca).

Hội mừng "mùa măng mọc", em gái dân tộc Khơ Mú mê say lướt trong tiếng nhạc. Tiếng cồng trầm như tiếng vọng tự ngàn xưa nhắc lại quá khứ buồn đau của người Khơ Mú phải sống trong kiếp nô lệ ngựa trâu và chỉ còn có hơn ba trăm người sống chui lủi bên dòng suối tủi hờn. Cách mạng về hồi sinh cho cả dân tộc diệu kỳ như mùa xuân hồi sinh cho vạn vật. Tiếng nhạc tăng bu, tăng bẳng... âm vang bản nhỏ. Những chàng trai cô gái gửi niềm tin và hy vọng vào lời dân ca mưa rơi.

"Mưa rơi cho cây tốt tươi
Búp chen lá trên cành...".

Mưa xuân Tây Bắc đẹp vô ngần. Mưa rắc bạc trên lá cây ngọn cỏ. Mưa xuân đánh thức mặt đất bừng tỉnh sau giấc ngủ đông, mặt đất cũng phập phồng bâng khuâng chờ đợi. Mưa gieo những viên ngọc li ti trên khăn piêu hồng em gái vừa hái rong ngoài suối. Mưa xuân tươi tốt cả cây nêu mới trồng trước sân nhà để cầu mong những điều tốt lành cho gia đình làng bản. Tâm hồn ta cũng muốn hóa thành một nốt nhạc xanh cho bản hòa tấu chiều xuân Tây Bắc du dương, hiền hòa.

Bên bếp lửa nhà sàn mờ tỏ, ta "lắng nghe" vị cơm lam lan trên đầu lưỡi, vị bùi thơm ngọt mát của các món ăn đầu xuân chế từ hoa ban, rêu đá, cá sỉnh đậm chất dân dã và huyền thoại; vị thơm cay lâng lâng của rượu cần và thả hồn trong điệu khắp "Tiễn dặn người yêu".

Mỗi gia đình xum họp ấm cúng trong tình cha mẹ, nghĩa bản làng họ tộc. Trên bàn thờ gia tiên thơm ngát hương trầm. Ta như được chạm vào lịch sử: Quá khứ - hiện tại - tương lai đều ở trong ta. Ta chợt nhận ra khoảnh khắc giao mùa cái hữu hạn của đời người hòa vào cái vô hạn của cuộc sống, thiêng liêng và vĩnh hằng mà ý thức hơn trách nhiệm của chính mình với cuộc sống mến yêu.