- Nhìn lại chặng đường du nhập vào Việt Nam, theo ông, múa đương đại đã trải qua những bước phát triển như thế nào?
- Qua 20 năm múa đương đại du nhập vào Việt Nam, theo tôi cũng có những đánh giá khả quan. Ngay từ những ngày đầu, chúng ta mới chỉ xem các đoàn múa nước ngoài sang biểu diễn giao lưu, sau đó một số diễn viên trẻ được gửi ra nước ngoài học, và đến bây giờ thì chúng ta đã có thể tự giảng dạy, sáng tạo múa đương đại. Loại hình nghệ thuật nào cũng vậy, ballet cổ điển ban đầu cũng thế, rồi dần dần đã chiếm lĩnh được vị trí xứng đáng trong phát triển nghệ thuật của Việt Nam. Múa đương đại tiếp bước theo ballet kinh điển, qua một quá trình học tập, chúng ta đã bước đầu xây dựng những nét cơ bản nhất, rồi từ đó hướng tới một nền nghệ thuật múa đương đại của người Việt. Trong trào lưu chung, nếu chúng ta không có bản sắc của mình thì cũng chỉ là múa chung chung, không có gì độc đáo và hấp dẫn…
- Vậy theo ông, nên kết hợp yếu tố Việt Nam vào ngôn ngữ múa đương đại như thế nào cho phù hợp?
- Việc kết hợp này giống như một nhà pha chế, liều lượng ít nhiều còn tùy vào mục đích và sự sáng tạo của nghệ sĩ, có thể kết hợp giữa một dòng ngôn ngữ múa đương đại của phương Tây với các động tác múa dân gian của người Việt, hoặc qua đề tài, cách xử lý, rồi cả trang trí hội họa để người xem cảm nhận được đó là văn hóa Việt.
Tuy nhiên việc lấy chất liệu múa nào để tạo ra đứa con tinh thần là tác phẩm múa không quan trọng, mà quan trọng là tác phẩm đó có mang được cảm xúc, tư duy gần với người Việt không. Có rất nhiều yếu tố, từ âm nhạc, hội họa, trang phục, cách cảm, cách nghĩ phải có sự hòa chế rất chuẩn mực, thì người Việt hay người nước khác cũng đều có thể cảm nhận được.
Theo tôi, chưa cần phải sáng tác một tác phẩm mang bản sắc văn hóa Việt Nam, nhưng nếu tác phẩm có sự rung động thì khán giả đều cảm nhận được, quan trọng là nghệ sĩ mang tác phẩm của mình đến cho ai. Trên thế giới, châu Âu chẳng hạn, văn hóa gần giống nhau, bản sắc riêng không phân biệt rõ nét, họ lại hướng tới văn hóa phương Đông. Thí dụ đã có những dự án của các nghệ sĩ Đức kết hợp với múa dân gian của Cam-pu-chia hay Việt Nam, những tác phẩm như vậy cũng được đón nhận.
- Nghệ thuật múa đương đại hiện nay có thu hút các nghệ sĩ trẻ?
- Lớp trẻ hiện nay có ưu điểm là rất nhanh nhạy, thậm chí không chờ cơ hội đến với mình mà tự đi tìm trên mạng, qua các phương tiện truyền thông… Múa đương đại có ưu điểm là rất gần gũi, từ đề tài cho đến luật động, lại có tính hiện đại mạnh mẽ cho nên tiếp cận giới trẻ rất nhanh. Múa đương đại mang đến hơi thở mới, nhận thức cũng như thẩm mỹ của nghệ sĩ, cho nên họ rất thích.
Ngoài ra, các nghệ sĩ múa cũng rất thích múa đương đại vì có sự giải phóng cơ thể rất tốt, đồng thời khi họ muốn có một ngôn ngữ riêng, một chất bột riêng để tạo ra một cái bánh mang bản sắc riêng của họ, thì múa đương đại đáp ứng rất tốt.
Hiện nay, ngày càng đông các nghệ sĩ trẻ tham gia vào loại hình múa đương đại, bởi vì ngoài các hoạt động giao lưu biểu diễn với các đoàn nghệ thuật nước ngoài, nhiều nghệ sĩ Việt Nam cũng đã ra nước ngoài học, đồng thời chúng ta đã có thể tự giảng dạy những động tác, luật động múa mang tính chất đương đại, theo lối sáng tạo của múa đương đại. Các trường CĐ Nghệ thuật múa Việt Nam, ĐH Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Trường múa TP Hồ Chí Minh là những cơ sở đã có giáo viên giảng dạy múa đương đại bên cạnh múa ballet cổ điển.
- Sau mỗi kỳ LH múa đương đại, ông thấy các nghệ sĩ trẻ đã có sự thay đổi như thế nào?
- Trước hết, Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam có rất nhiều cơ hội hợp tác với Anh, Pháp, Mỹ, Đức…, cho nên diễn viên được lợi rất nhiều khi được giao lưu và học tập thêm một lối thể hiện mới, cách làm việc mới, và trưởng thành hơn. Điều này cũng tạo động lực phấn đấu cho những nghệ sĩ chưa được tham gia, và các sinh viên còn đang học tập trong trường.
Về tư duy sáng tạo, các nghệ sĩ cũng có nhiều thay đổi, qua những sáng tạo áp dụng vào tác phẩm của mình.
- Lâu nay múa đương đại giống như một dòng chảy âm thầm, chưa được quảng bá rộng rãi để công chúng biết đến trừ các dịp LH. Vậy, Nhà hát có phương thức nào đưa múa đương đại đến với công chúng hơn, thưa ông?
- Đúng là lâu nay chúng ta vẫn còn hạn chế trong việc quảng bá nghệ thuật múa đương đại đến với công chúng. Chúng tôi cũng rất muốn quảng bá rộng, tuy nhiên thực tế là đời sống tinh thần của người Việt hiện nay cũng có những hạn chế nhất định. Truyền thông mặc dù được chú trọng nhưng cũng chỉ là một phần. Có quá nhiều loại hình giải trí, trong khi thưởng thức múa đương đại chưa phải là một thói quen của công chúng hiện nay. Điều này đòi hỏi một thời gian dài và sự hỗ trợ của nhiều ngành khác.
- Xin cảm ơn ông.
