Một tài năng văn học thiếu nhi

Sách của Astrid Lindgren đã được dịch ra 80 thứ tiếng trên thế giới, trong số đó có những bản dịch ra tiếng Việt. Hơn 40 bộ phim được chuyển thể trong số hơn 100 tác phẩm của bà. Do những cống hiến lớn lao trong lĩnh vực văn học, bà được tặng giải thưởng Christian Andersen, tên của bà đã được đặt cho một trong những hành tinh nhỏ bé của Thái dương hệ.

Dưới con mắt của những người đương thời, Astrid Lindgren được coi là Bà chúa văn học thiếu nhi hiện đại. Sáng tác của bà nổi bật từ những năm sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Ðó là giai đoạn thứ ba trong quá trình phát triển văn học thiếu nhi Thụy Ðiển. Có thể xem đây là một cuộc cách mạng lớn trong văn học thiếu nhi về đề tài, ngôn ngữ, bút pháp và thái độ của người lớn đối với trẻ em.

Trong văn học ở giai đoạn này, thế giới được cố gắng nhìn nhận qua tâm hồn trẻ em chứ không qua lăng kính của người lớn nữa. Tính cách của trẻ em cần được tôn trọng, trẻ em cần được phát triển với mức độ tự do và độc lập nhất định và do đó, dễ xung đột với người lớn. Bởi vậy không nên coi những xung đột ấy là hư hỏng mà phải coi là quá trình trưởng thành tất yếu của trẻ em.

Nhân vật "nhí" tiêu biểu nhất do bà sáng tạo ra đã xuất hiện trước công chúng độc giả vào cuối những năm 40 và đầu những năm 50 của thế kỷ 20 - đó là "Pipi tất dài". Cô bé 9 tuổi này không còn "ngoan" theo kiểu cũ nữa. Táo bạo, tự tin và nghịch ngợm, luôn luôn chủ động làm theo ý muốn của mình, Pipi thể hiện một sức sống mãnh liệt, gắn ước mơ tự do với ý muốn nổi loạn chống lại những ước lệ lỗi thời của người lớn, em thường sử dụng những giáo lý lạc lõng của người lớn để lên án thế giới người lớn.

Những tập truyện về "Pipi tất dài" đặt lại những giá trị xã hội và mang tính chất đổi mới trong quan niệm giáo dục thiếu nhi. Nhân vật tý hon này dường như là một bộ phận của phong trào giải phóng phụ nữ được dấy lên vào những thập kỷ đó ở Thụy Ðiển.

Có một điều đáng chú ý là Pipi cũng như hai người bạn thân của em là Tômát và Annica đã uống những viên thuốc đặc biệt để không bao giờ lớn nữa và để mãi mãi là những cô bé, cậu bé 9 tuổi. Các em không già đi vì các em không muốn điều đó, bởi lẽ, theo Astrid Lindgren, 9 tuổi là lứa tuổi tuyệt vời nhất, hạnh phúc nhất. Pipi sẽ không còn là Pipi nữa nếu em già đi.

Một nhân vật hấp dẫn khác trong sáng tác của nữ văn sĩ được các em rất khoái là Carson. Một cậu bé lúc 8 tuổi sau khi được mẹ đọc cho nghe chuyện "Chú nhóc và Carson muốn sống trên mái nhà" đã có những biểu hiện bất thường: buổi sáng em dậy một cách uể oải, không chơi bóng trong sân và coi bộ rất mệt mỏi. Mãi sau đó một tuần bố mẹ mới phát hiện ra rằng khi cả nhà đi ngủ thì chú bé lẻn dậy, ngồi vào bàn, mở quyển vở ra và hý hoáy chép lại câu chuyện về Chú nhóc và Carson. "Tại sao con lại làm việc đó?" - Bố mẹ em ngạc nhiên hỏi. "Ðây là cuốn sách rất hay - cậu con trai giải thích - nếu không chép lại nhỡ nó bị mất thì con tiếc lắm!".

Mọi người còn nhớ một chuyện rất thú vị: khi cố Thủ tướng Thụy Ðiển là I. Carson lần đầu tiên sang thăm Liên Xô (trước đây), các trẻ em Nga đã tin rằng đó chính là anh chàng Carson từng sống trên mái nhà trong tác phẩm của Astrid Lindgren. Và hễ vị Thủ tướng Thụy Ðiển xuất hiện ở đâu là các em lại cố nhòm xem ở sau lưng ông có cái chong chóng không. Thậm chí trong một bài diễn văn chính thức, ngài Thủ tướng đã cho phép mình nói đùa rằng ông chính là "nhân vật Cacxơn thứ hai" bay đến đất nước vĩ đại này.

Astrid Lindgren đã dành cả cuộc đời mình cho việc sáng tác phục vụ thiếu nhi. Ðó là niềm vui, vừa là trách nhiệm của bà. Nhà văn đã tâm sự: "Tôi suốt đời làm việc vì trẻ em. Có rất nhiều bức thư từ khắp nơi đề nghị tôi giúp đỡ, góp ý kiến, hỗ trợ...

Trên toàn thế giới có các trẻ em cần đến sự tham gia của chúng ta. Chúng đau ốm, đói khổ và có khi trở thành những đứa trẻ mồ côi trong lúc bố mẹ chúng vẫn đang còn sống. Và nghĩa vụ của chúng ta là đến giúp đỡ các em nhỏ đó".