Công ty nhà nước được thành lập mới ở những ngành, lĩnh vực, địa bàn sau đây : Ngành, lĩnh vực cung cấp sản phẩm, dịch vụ thiết yếu cho xã hội; ngành, lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao, tạo động lực phát triển nhanh cho các ngành, lĩnh vực khác và toàn bộ nền kinh tế đòi hỏi đầu tư lớn; ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh cao; địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn mà các thành phần kinh tế khác không đầu tư. Những ngành, lĩnh vực địa bàn quy định trên và quy hoạch sắp xếp phát triển công ty nhà nước theo ngành, lĩnh vực, địa bàn do Chính phủ quyết định và định kỳ công bố.
Hồ sơ thành lập mới công ty nhà nước gồm: Tờ trình đề nghị thành lập công ty; đề án thành lập mới công ty; dự thảo điều lệ của công ty; đơn xin giao đất, thuê đất; đơn đề nghị ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật về khuyến khích đầu tư.
Thủ tục đăng ký kinh doanh công ty nhà nước: Trong thời hạn 60 ngày, kể từ ngày có quyết định thành lập, công ty phải đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Công ty nhà nước có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, công ty mới được tiếp nhận vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước hoặc huy động vốn để đầu tư xây dựng doanh nghiệp và hoạt động kinh doanh; công ty được kinh doanh những ngành, nghề có điều kiện khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh ngành, nghề có điều kiện hoặc có đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật, việc công bố nội dung đăng ký kinh doanh, thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh, cung cấp thông tin về nội dung đăng ký kinh doanh được thể hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Giải thể công ty nhà nước: Công ty nhà nước bị xem xét giải thể trong các trường hợp sau đây: Hết thời hạn hoạt động ghi trong quyết định thành lập mà công ty không xin gia hạn; công ty kinh doanh thua lỗ kéo dài nhưng chưa lâm vào tình trạng phá sản; công ty không thực hiện được các nhiệm vụ do Nhà nước giao sau khi đã áp dụng các biện pháp cần thiết; việc tiếp tục duy trì công ty là không cần thiết.
Xử lý vi phạm: Công ty nhà nước có hành vi vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị đình chỉ hoạt động, xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật: Thành lập công ty nhà nước không theo quy định của Luật này; không đăng ký kinh doanh, kinh doanh không đúng ngành, nghề đã đăng ký hoặc không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; không thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu do Nhà nước quy định; vi phạm nghiêm trọng các quy định của Luật này.
Tổ chức kinh tế hoạt động dưới danh nghĩa công ty nhà nước mà không có quyết định thành lập thì bị đình chỉ hoạt động và bị tịch thu tài sản nộp vào ngân sách nhà nước.
Xử lý vi phạm đối với cá nhân: Cá nhân có hành vi vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật: Không thực hiện đúng trách nhiệm, quyền hạn được chủ sở hữu công ty nhà nước ủy quyền hoặc quyết định sai gây thiệt hại cho công ty; quyết định thành lập công ty nhà nước không đúng thủ tục trình tự, vượt thẩm quyền, thiếu trách nhiệm trong thẩm định thành lập dẫn đến công ty hoạt động không hiệu quả; không thực hiện đúng chính sách đối với người lao động trong công ty nhà nước; can thiệp vào công việc thuộc thẩm quyền của công ty; sách nhiễu công ty, yêu cầu công ty cung cấp các nguồn lực không được pháp luật quy định; vi phạm các quy định khác của Luật này. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2004, thay thế Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 1995.
