Mốc son mới trong quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga

Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga từ ngày 7/9 đến 9/9. Nhân dịp này, Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga về ý nghĩa của chuyến công tác, sự tăng cường hợp tác và triển vọng quan hệ Việt-Nga thời gian tới.

Đại sứ Đặng Minh Khôi nhấn mạnh, diễn ra đúng vào lúc nhân dân cả nước ta đang hân hoan, phấn khởi kỷ niệm 81 năm Quốc khánh, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đang nỗ lực phấn đấu thực hiện những Nghị quyết quan trọng của Đại hội XIV của Đảng và quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga đang có những bước phát triển mạnh mẽ, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa hết sức đặc biệt.

Thứ nhất, đây là lần đầu tiên Lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước ta thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga và đồng thời trên cả hai cương vị Tổng Bí thư và Chủ tịch nước. Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này là minh chứng sinh động cho thấy tuy thế giới ngày nay biến động, thay đổi nhanh chóng, vẫn có những điều mãi trường tồn, đó chính là mối quan hệ thủy chung Việt Nam-Liên bang Nga.

Được khởi nguồn từ hơn 100 năm trước, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu đặt chân đến nước Nga trên con đường đi tìm đường cứu nước, trải qua nhiều biến động, muôn vàn khó khăn, thử thách, quan hệ giữa hai nước không ngừng được củng cố và phát triển, nhân dân hai nước luôn ủng hộ và giúp đỡ lẫn nhau, luôn gắn bó, thủy chung. Tiếp tục cùng nhau đồng hành trên chặng đường mới phát triển của mỗi nước vừa là đòi hỏi tất yếu của lịch sử, vừa đáp ứng nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân hai nước.

Thứ hai, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang tính biểu tượng rất cao và là thông điệp chính trị quan trọng, cho thấy cả Việt Nam và Liên bang Nga đều hết sức coi trọng quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước, thể hiện mong muốn và ý chí chính trị của Lãnh đạo và người dân hai nước kế thừa, tiếp nối tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp, cùng có quyết tâm củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Đối với Việt Nam, Liên bang Nga luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại. Đối với Liên bang Nga, từ lâu Việt Nam đã là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Ngay sau Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên có cuộc điện đàm với Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng về thành công của Đại hội Đảng và tiếp Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Bộ trưởng Ngoại giao sang thông báo về tình hình Đại hội XIV; Thủ tướng Chính phủ thăm chính thức Nga tháng 3/2026 và tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga tháng 6/2026 tại Kazan; nhiều đoàn các bộ, ngành và địa phương hai nước đã có những chuyến thăm lẫn nhau; hợp tác kinh tế, thương mại, du lịch có nhiều bước phát triển mạnh mẽ.

Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này sẽ tạo xung lực mới hết sức mạnh mẽ cho quan hệ hai nước trong tất cả các lĩnh vực, đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước và đóng góp quan trọng cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Thứ ba, chuyến thăm lần này còn là chuyến thăm của tình hữu nghị và vì hòa bình giữa các dân tộc trên toàn thế giới. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Quỹ Giải thưởng Hòa bình Quốc tế mang tên Lev Tolstoy, đại văn hào của nước Nga, người yêu chuộng hòa bình, nổi tiếng với tư tưởng hết sức nhân văn, coi trọng giá trị đạo đức, lòng nhân ái, sẽ trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev Tolstoy tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đây là Giải thưởng quốc tế danh giá do một Ban giám khảo gồm các thành viên hết sức uy tín đến từ nhiều nước như Nga, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ... lựa chọn kỹ lưỡng, tôn vinh những tổ chức, cá nhân có đóng góp quan trọng cho hòa bình thế giới, tăng cường hợp tác giữa các dân tộc.

Đây là sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế nói chung và nước Nga nói riêng, đối với những nỗ lực, đóng góp của Việt Nam và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong việc xây dựng một trật tự thế giới công bằng dựa trên luật pháp quốc tế, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và trên toàn thế giới.

Trải qua nhiều cuộc chiến tranh giành độc lập, bảo vệ Tổ quốc, gánh chịu nhiều hy sinh, mất mát, hơn ai hết, Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình; đã, đang và sẽ tiếp tục đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ hòa bình chung của nhân loại, đẩy mạnh hợp tác nhân văn, giao lưu nhân dân, thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, củng cố lòng tin, cùng xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn vì lợi ích của người dân.

Đại sứ Đặng Minh Khôi tin tưởng chắc chắn rằng chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân sẽ là một mốc son mới trong quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga.

Tăng cường hơn nữa hợp tác giữa hai nước

Đại sứ Đặng Minh Khôi cũng khẳng định chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội rất tốt để lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước cùng nhau trao đổi về những phương hướng lớn tăng cường hơn nữa hợp tác giữa hai nước.

Trong tổng thể quan hệ hai nước, các cuộc gặp, tiếp xúc cấp cao đóng vai trò đặc biệt quan trọng không thể thay thế; là kênh chính định hướng chiến lược cho toàn bộ quan hệ hai nước, giúp duy trì và tăng cường sự tin cậy chính trị; là động lực để đưa quan hệ chính trị tốt đẹp trở thành những dự án hợp tác cụ thể và tạo dựng khuôn khổ cho hợp tác giữa các bộ, ngành và địa phương hai nước. Việt Nam và Liên bang Nga đều đặc biệt coi trọng việc củng cố quan hệ chính trị ở mức cao, cùng nhau định vị lại và tiếp tục nâng tầm quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước trong tình hình mới.

Hợp tác an ninh, quốc phòng, năng lượng, dầu khí tiếp tục là trụ cột quan trọng của hợp tác song phương và còn nhiều dư địa để mở rộng hơn nữa. Việc ký kết Hiệp định về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân số 1 trên lãnh thổ Việt Nam cùng với mở rộng hợp tác dầu khí sẽ bảo đảm an ninh năng lượng cho giai đoạn phát triển mới của nước ta.

Lãnh đạo hai nước cũng sẽ quan tâm và trao đổi nhiều biện pháp tăng cường thương mại song phương và khuyến khích đầu tư vào nhau. Năm nay là kỷ niệm 10 năm Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh kinh tế Á-Âu có hiệu lực, trong đó Liên bang Nga là thành viên quan trọng. Hai bên đang xem xét để mở rộng hơn nữa hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Liên bang Nga nói riêng và Liên minh kinh tế Á- Âu nói chung. Các doanh nghiệp hai nước đang tích cực tìm kiếm cơ hội và mở rộng hợp tác ở cả hai nước.

Hai nước còn nhiều tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo; hợp tác trong lĩnh vực hàng không, mở thêm nhiều đường bay thẳng giữa các địa phương của hai nước, hợp tác vận tải đường biển với những tuyến đường mới, tăng cường hợp tác vận tải hàng hóa qua đường sắt quá cảnh qua Trung Quốc; hợp tác trong xây dựng hệ thống tàu điện ngầm và đường sắt đô thị; tăng cường hợp tác trong lĩnh vực như văn hóa, giao lưu nhân dân nhằm tạo cơ sở lòng dân vững chắc cho quan hệ hai nước trong giai đoạn mới.

Đại sứ Đặng Minh Khôi kỳ vọng và tin tưởng chắc chắn rằng chuyến thăm cấp Nhà nước lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và cuộc hội đàm sắp tới giữa lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước sẽ góp phần quan trọng đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước phát triển lên tầm cao mới, đáp ứng nguyện vọng và phù hợp với lợi ích của hai nước và nhân dân hai nước, đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên toàn thế giới.

Đáp ứng nguyện vọng và lợi ích hai bên

Theo Đại sứ Đặng Minh Khôi, quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga có chiều sâu lịch sử và cơ sở vững chắc để phát triển mạnh mẽ hơn nữa, đáp ứng nguyện vọng và lợi ích của cả hai bên. Đó là nền tảng hữu nghị truyền thống, những thành quả hợp tác to lớn đạt được trong hơn 75 năm qua, ý chí chính trị, tầm nhìn dài hạn của lãnh đạo hai nước về tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với sự tin cậy chính trị cao.

Làm sao để quan hệ chính trị tốt đẹp này mang lại những kết quả thực tế, biến cam kết thành các dự án hợp tác hiệu quả mang lại lợi ích cho cả nhân dân hai nước là trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương hai nước.

Bước vào kỷ nguyên mới của quan hệ hợp tác giữa hai nước, mục tiêu đặt ra lớn hơn, đòi hỏi hợp tác cũng phải thực chất và hiệu quả hơn với tiêu chí “lâu dài, bền vững và hiệu quả”. Để nâng tầm hợp tác, chỉ duy trì tăng cường hợp tác trên những lĩnh vực truyền thống lâu nay là chưa đủ mà còn cần có tư duy mới, quyết tâm mới, động lực mới.

Cơ hội hợp tác giữa hai nước rất to lớn, hai nước đều có nhiều thế mạnh bổ sung lẫn nhau. Đó là một Việt Nam đang vươn mình và hội nhập quốc tế mạnh mẽ, có lực lượng lao động trẻ đầy khát vọng vươn lên. Đó là một nước Nga có thế mạnh nghiên cứu khoa học cơ bản hàng đầu thế giới, đã và đang dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực như vũ trụ, hạt nhân… Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận phải trở thành biểu tượng của quan hệ hợp tác Việt Nam-Liên bang Nga trong giai đoạn mới nhưng chúng ta cần nhiều hơn nữa những dự án hợp tác nghiên cứu khoa học chung, chuyển giao công nghệ, đẩy mạnh hợp tác giáo dục đào tạo.

Cần phát huy hơn nữa vai trò quan trọng của Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga, Viện nghiên cứu hạt nhân liên hợp Dubna, khuyến khích tăng cường hợp tác giữa các viện nghiên cứu và các đại học giữa hai nước. Đã đến lúc chúng ta cần nối lại hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu vũ trụ vì mục đích hòa bình sau 36 năm nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Việt Nam, Anh hùng Phạm Tuân, người Việt Nam đầu tiên và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ năm 1980.

Đại sứ cũng nhấn mạnh về vai trò của văn hóa nghệ thuật trong xây dựng và phát triển đất nước cũng như trong hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Văn hóa với ngôn ngữ đặc trưng của mình vừa là bản sắc và hồn cốt của dân tộc đồng thời cũng là con đường hiệu quả nhất để gắn kết người dân các nước trên thế giới.

Nhiều thế hệ người Việt Nam gắn bó với nước Nga qua văn hóa Nga và ngược lại người Nga cũng yêu Việt Nam hơn vì văn hóa đặc sắc của nước ta. Năm nay đúng tròn 70 năm những sinh viên Việt Nam đầu tiên đã đến học tập trong các ngành văn hóa, nghệ thuật tại các cơ sở đào tạo nổi tiếng của Liên Xô (trước đây) như Đại học Điện ảnh Quốc gia toàn Nga (VGIK), Học viện Mỹ thuật Surikov, Học viện âm nhạc Tchaikovsky...

Có thể thấy, lúc đó nước ta vừa trải qua 9 năm kháng chiến chống Pháp hết sức gian khổ và bước vào xây dựng miền bắc xã hội chủ nghĩa với vô vàn khó khăn, thiếu thốn, nhưng Bác Hồ, Đảng, Nhà nước ta với tầm nhìn chiến lược đã hết sức quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ, cử sang Liên Xô học tập để đào tạo không chỉ là những nhà khoa học, kỹ sư, công nhân mà còn cả những người hoạt động trong lĩnh vực văn học nghệ thuật để xây dựng nước Việt Nam mới.

Bác Hồ từng nói “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Nếu không có những thế hệ sinh viên 70 năm trước thì chúng ta sẽ không có được một nền điện ảnh, sân khấu, âm nhạc vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc dân tộc như ngày nay.

Quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước có chiều sâu lịch sử, đã được nhiều thế hệ người dân hai nước cùng nhau duy trì và phát triển. Tình hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc đã trở thành tài sản quý báu của nhân dân hai nước. Người dân Việt Nam không bao giờ quên sự giúp đỡ của nhân dân Liên Xô trước đây và người dân Nga hiện nay đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mình. Nhiều thế hệ người Việt Nam từng học tập và làm việc tại Nga với những ký ức không thể nào quên và đã thật sự trở thành cầu nối hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Đồng thời, theo Đại sứ, thế hệ trẻ hai nước hiện nay đang sống trong thời đại khác hoàn toàn với cha, ông trước đây, có chính kiến của mình, có những mối quan tâm của mình. Tình cảm giữa nhân dân hai nước trước đây rất sâu nặng, nhưng chúng ta không thể tăng cường tình hữu nghị chỉ dựa trên ký ức lịch sử, mà cần định hướng để thế hệ trẻ hai nước tự cảm nhận, thấm nhuần và tích cực tham gia, kế thừa, tăng cường tình hữu nghị giữa hai nước, để tình hữu nghị hai nước được tiếp nối chuyển hóa thành chất keo gắn kết tự nhiên giữa thế hệ trẻ hai nước. Tăng cường tình cảm giữa thế hệ trẻ hai nước hiện nay đã trở thành một hướng quan trọng và trách nhiệm của thế hệ chúng ta hiện nay.