Con đường từ Hà Nội lên cao nguyên Mộc Châu luôn có những khúc cua tay áo khiến chúng ta thường phải đi chậm lại. Không hẳn vì đèo dốc, mà bởi những khoảnh khắc rất đẹp của thiên nhiên với sương mỏng như dải lụa vắt ngang sườn núi, những đồi cỏ xanh mở ra mênh mang, ngút tầm mắt, và cái se lạnh rất riêng của cao nguyên len lỏi qua từng lớp áo…
Ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, Mộc Châu không chỉ là một điểm đến, mà còn là nơi lữ khách giữ lời hẹn với mùa, với hoa; nơi để tìm lại những rung động trong trẻo nhất của tâm hồn khi hòa mình vào thiên nhiên Tây Bắc.
Khi cao nguyên thức dậy
Những năm gần đây, dòng người tìm về Mộc Châu ngày một đông hơn. Riêng năm 2025, theo thống kê của địa phương, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đón hơn 3 triệu lượt khách, không chỉ phản ánh sức hút của điểm đến, mà còn cho thấy cao nguyên này đang dần trở thành lựa chọn quen thuộc của những người muốn rời xa nhịp sống hối hả, để tìm về với thiên nhiên trong lành, với những giá trị văn hóa bản địa.
Ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, Mộc Châu không chỉ là một điểm đến, mà còn là nơi lữ khách giữ lời hẹn với mùa, với hoa; nơi để tìm lại những rung động trong trẻo nhất của tâm hồn khi hòa mình vào thiên nhiên Tây Bắc.
Không chỉ nổi tiếng và thu hút khách du lịch bởi các sản phẩm từ sữa bò, bởi những vườn hồng, vườn cam trĩu quả gợi cảm giác như lạc vào những miền quê trời Âu, Mộc Châu vào những tháng đầu năm hiện lên bằng những tầng sắc đặc trưng của hoa mơ, hoa mận, hoa cải phủ kín thung lũng, trải dài trên triền đồi, len lỏi vào từng bản làng, thôn, xóm, đẹp đến nao lòng.
Ngày mới, khi sương còn đọng trên cành, hoa mận tinh khôi trong nắng ban mai, chúng tôi đã dậy thật sớm để kịp cảm nhận nhịp thở của mùa xuân nơi núi rừng đang chuyển mình chào đón năm mới. Với lời hướng dẫn từ người dân bản địa: “Khi hoa mận nở chính là báo hiệu mùa xuân tới”, chúng tôi đã háo hức đến Mộc Châu để được tận thấy vẻ đẹp xôn xao của rừng hoa, cũng là khởi đầu cho những lễ hội, những cuộc gặp gỡ, những hẹn ước đầu năm của đồng bào nơi đây.
Gặp anh Bùi Duy Phương, một bác sĩ luôn chọn Mộc Châu là nơi tìm về mỗi khi quá căng thẳng với bộn bề cuộc sống, đã chia sẻ rằng: “Đây là vùng đất của sự bình yên, là nơi cư trú khi tôi mỏi mệt, thất bại. Có khi chỉ để lên đồi trà xanh mướt tầm mắt, nằm đó và ngắm mây bay”. Anh Phương kể, dù có đến Mộc Châu vào mùa thu thì thời tiết cũng sẽ lạnh như mùa đông Hà Nội, nhưng rất nắng. Nắng đủ để thấy vừa ấm vừa run run mỗi khi có gió lướt qua. Bác sĩ Phương đã đến đây không biết bao lần, đủ cả bốn mùa. Thời gian đầu năm, Mộc Châu trong xanh màu nắng, màu trà, màu của những đồng cỏ. Mùa hoa thì rực rỡ. “Mộc Châu đẹp cả khi mùa đẫm sương mù, mọi thứ đều thấp thoáng. Ngồi bên bếp lửa hồng, nghe đồng bào kể chuyện về trà, về tập tục của đồng bào, rồi ăn gà bản với ngô, khoai nướng, tuyệt lắm”, anh Phương kể thêm.
Rộn ràng những mùa lễ hội
Ở Mộc Châu những ngày này, đâu đâu cũng thấy hoa. “Nếu hoa mơ, hoa mận, hoa đào làm nên vẻ đẹp đầu xuân, thì hoa ban được coi là linh hồn của Mộc Châu khi mùa xuân chạm ngõ sâu hơn”, đồng chí Hoàng Ngân Hoàn, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La, khoe với chúng tôi. Hoa ban dịu dàng như “nàng thơ” e ấp của Tây Bắc. Đồng bào Thái kể câu chuyện về nàng Ban vượt núi, băng rừng, đi tìm người yêu, để rồi hóa thân thành loài hoa trong trắng chờ đợi mỗi độ xuân về. Truyền thuyết ấy khiến hoa ban không chỉ đẹp, mà còn mang theo ký ức văn hóa, niềm tin và tình yêu của cả một vùng đất. Cả cao nguyên trở nên mềm mại trong gam trắng phảng phất tím nhạt, điểm xuyết đôi chút hồng non, khiến đất trời Mộc Châu trong trẻo đến mức du khách chỉ muốn thong thả bước đi giữa rừng hoa, quên cả khái niệm thời gian.
Khi hoa ban nở, người Thái lại mở hội Xên bản, Xên mường rất lớn. Lễ rước hoa ban, cúng bản, cúng mường cầu mùa, cầu phúc là những nghi thức quan trọng, gắn chặt đời sống tâm linh của đồng bào với thiên nhiên. Đến nay, Lễ hội Hoa Ban vẫn được duy trì tổ chức hằng năm tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu.
Mỗi mùa hoa đi qua là một mùa lễ hội nối tiếp. Tháng 3, khi tiết trời dịu lại, bản Áng lại sẽ rộn ràng với lễ hội Hết Chá của người Thái trắng - lễ tạ ơn trời đất, tổ tiên, cầu cho mùa màng bội thu. Dưới gốc đa nghìn năm tuổi, những điệu xòe chá, những trò diễn dân gian tái hiện sinh động đời sống lao động, khiến du khách có cảm giác như đang bước vào một không gian văn hóa nguyên bản. Hay như lễ hội Cầu Mưa ở bản Nà Bó, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nơi đồng bào Thái gửi gắm khát vọng mưa thuận gió hòa, ruộng nương xanh tốt, cuộc sống ấm no.
Đồng chí Nguyễn Đức Nguyên, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường cho biết: Mộc Châu được nhiều người yêu mến không chỉ bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn bởi văn hóa dân tộc đặc sắc của người Thái, người H’Mông cùng những món ẩm thực mang hương vị rất riêng. Vùng đất này thu hút khách du lịch quanh năm, bởi mỗi mùa lại mang một vẻ đẹp khác nhau, nhất là mùa hoa cuối đông đầu xuân và mùa mận chín vào mùa hè.
Tết Độc lập mừng Quốc khánh 2/9 là ngày hội lớn nhất và đặc sắc nhất ở Mộc Châu, nhất là với đồng bào dân tộc H’Mông, quan trọng không kém Tết Nguyên đán. Từ cuối tháng 8, dòng người từ các bản làng, từ khắp vùng Tây Bắc, thậm chí từ nước bạn Lào, đổ về trung tâm cao nguyên. Phố núi bừng sáng trong sắc váy thổ cẩm, tiếng khèn gọi bạn, những cuộc gặp gỡ rộn ràng kéo dài suốt đêm. Trai gái hẹn hò; người già gặp lại bạn cũ; chợ phiên, trò chơi dân gian, lễ hội văn hóa-thể thao nối nhau diễn ra, tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng đậm bản sắc.
Mùa hoa và những lời hẹn ước
Đưa chúng tôi đi thăm những rừng hoa, anh Nguyễn Văn Hà, người đã gắn bó với mảnh đất này hơn 20 năm, phấn khởi kể: “Mộc Châu rực rỡ quanh năm nhưng đẹp nhất vẫn là dịp cuối đông, đầu xuân, khi đất trời cao nguyên bừng lên hương sắc của muôn hoa, nghĩa là bây giờ đang là thời điểm hấp dẫn nhất”. Anh Hà nói rằng, hiện nay ở Mộc Châu nói riêng và Sơn La nói chung có nhiều sản phẩm du lịch đa dạng như du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp và du lịch cộng đồng. Điểm cộng của cao nguyên nơi đây là mặc dù du lịch được khai thác bài bản, đa dạng và chuyên nghiệp nhưng cảnh quan thiên nhiên cũng như văn hóa vẫn được bảo tồn, gìn giữ. Nhờ đó, Mộc Châu ngày càng thu hút không chỉ du khách trong nước mà còn có rất nhiều khách du lịch nước ngoài tìm đến nơi đây.
Khi chúng tôi đến tham quan khu cầu kính Bạch Long nổi tiếng, chị Thúy Nhung là người bản địa đã giới thiệu rằng, nếu đến Mộc Châu vào tháng 4, du khách sẽ được hòa vào ngày hội hoa lan, nơi quy tụ hàng trăm giống lan quý, từ lan rừng bản địa đến lan ngoại nhập.
Sang đến cuối thu đầu đông, dã quỳ lại nhuộm vàng các triền đồi, mạnh mẽ và hoang dại. Rồi hoa cải trắng phủ kín thung lũng, tam giác mạch đổi màu theo từng ngày, muồng hoàng yến thắp sáng mùa hè bằng sắc vàng rực rỡ… “Mộc Châu, vì thế, không có mùa thấp điểm, chỉ có những mùa hoa khác nhau chờ người quay lại”, đồng chí Hoàng Ngân Hoàn tự hào chia sẻ.
Không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc, Mộc Châu còn từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới. Với thiên nhiên tươi đẹp, khí hậu trong lành và những mùa hoa làm say đắm lòng người, Mộc Châu đã được Tổ chức Giải thưởng Du lịch thế giới (World Travel Awards) vinh danh 4 lần là Điểm đến thiên nhiên hàng đầu châu Á, 3 lần là Điểm đến thiên nhiên hàng đầu thế giới, trong đó 2 năm liên tiếp được xướng tên ở hạng mục điểm đến thiên nhiên hàng đầu thế giới.
Theo thông tin từ lãnh đạo tỉnh Sơn La, năm 2026, Mộc Châu khởi động chương trình du lịch với chủ đề Mộc Châu-Hẹn ước mùa hoa, mở ra chuỗi hoạt động từ tháng 1 đến tháng 3 với nhiều sự kiện đặc sắc. Tất cả không chỉ nhằm quảng bá du lịch, mà còn kể câu chuyện về một vùng đất biết trân trọng thiên nhiên và văn hóa bản địa. Phát huy tiềm năng và lợi thế, địa phương tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch xứng tầm; hoàn thiện hạ tầng; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Rời mảnh đất trong lành và đẹp đẽ này, du khách sẽ mang theo ký ức về một cảm giác dịu dàng, lãng mạn rất khó gọi tên. Và chúng tôi chắc chắn sẽ giữ lời hẹn thì thầm với cao nguyên Mộc Châu, rằng sẽ còn quay trở lại, vào một mùa hoa khác, để tiếp tục đắm mình trong vẻ đẹp của những loài hoa gây thương nhớ.
