Mở rộng mạng lưới trạm sạc là chìa khóa để giao thông xanh bứt phá

Hoàn thiện hạ tầng và tiêu chuẩn kỹ thuật

Sự sẵn sàng của hạ tầng trạm sạc và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật đóng vai trò là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển của thị trường xe điện tại Việt Nam.

Trong thời gian qua, các cơ quan quản lý đã nỗ lực xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch để tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực mới mẻ này. Một trong những bước tiến quan trọng nhất là việc thiết lập hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ cho các thiết bị sạc và pin xe điện.

Đến cuối năm 2025, Việt Nam đã ban hành tổng cộng 28 tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật liên quan trực tiếp đến trạm sạc, trụ sạc và pin. Việc hoàn thiện khung pháp lý này không chỉ bảo đảm an toàn cho người sử dụng mà còn củng cố niềm tin của xã hội đối với các phương tiện giao thông thế hệ mới.

Bên cạnh các quy định về kỹ thuật, thực trạng phát triển mạng lưới trạm sạc trên quy mô toàn quốc cũng ghi nhận những con số ấn tượng. Hiện nay, hệ thống trạm sạc do VinFast và các đối tác lắp đặt đã lên tới 150.000 cổng sạc cho cả ô-tô và xe máy điện, tương đương 15 cổng sạc/10.000 dân. Song song với phát triển trạm sạc, trong năm 2025, VinFast đã triển khai lắp đặt 50.000 tủ đổi pin xe máy điện trên khắp cả nước.

Bước sang năm 2026, hãng xe điện này tiếp tục bắt tay với Ngân hàng Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Số Vikki, phát triển hạ tầng trạm sạc và tủ đổi pin, mở rộng hệ sinh thái cho xe điện.

Bà Phan Thị Trâm Anh - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Số Vikki cho biết: “Chúng tôi cam kết sẽ mang đến những tiện ích tối ưu cùng các dịch vụ tài chính số thông minh, an toàn và linh hoạt cho khách hàng, đồng thời sẽ sát cánh cùng V-Green xây dựng nên một hệ sinh thái toàn diện cho người dùng xe điện VinFast. Vikki tin tưởng rằng sự hợp tác giữa hai thương hiệu không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm cho người dùng mà còn kiến tạo một hệ sinh thái phát triển bền vững, nơi tài chính số và năng lượng xanh cùng song hành để phục vụ cuộc sống tốt đẹp hơn”.

V-Green - Công ty con thuộc VinGroup cũng tiếp tục công bố đầu tư 10.000 tỷ đồng để triển khai 99 siêu trạm sạc trên toàn quốc trong năm 2026. Theo doanh nghiệp này, mỗi trạm sẽ có 100 súng sạc công suất 150kW, có thể cùng lúc phục vụ lượng lớn ô-tô điện VinFast, đặt ở các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ lớn.

Làn sóng đầu tư hạ tầng đang diễn ra mạnh mẽ với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2025, TMT Motors, đơn vị phân phối xe điện Wuling, đã công bố kế hoạch đầu tư lớn nhất từ trước đến nay là xây dựng tối thiểu 30.000 trạm sạc trong vòng 5 năm tới.

Nhiều doanh nghiệp cũng đang tích cực tham gia vào quá trình xây dựng và mở rộng hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam. Trong đó, Charge+ đặt mục tiêu triển khai 5.000 điểm sạc đến năm 2030 và đã hợp tác với Porsche để xây dựng 17 trạm sạc DC công suất cao trên tuyến hành lang dài 1.700km tại Việt Nam, nhằm mang đến trải nghiệm sạc nhanh và thuận tiện cho người dùng xe điện.

EVG cũng góp mặt với mạng lưới trạm sạc công cộng phủ khắp các địa phương, cung cấp giải pháp sạc nhanh tương thích với nhiều dòng xe và tích hợp công nghệ nhận diện thông minh.

Đi kèm với công nghệ sạc nhanh, các hệ thống pin xe điện hiện nay cũng đã đạt mức độ hoàn thiện rất cao với độ bền đáng kinh ngạc. Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp thuộc Bộ Công thương, cho biết: "Xe điện không đơn thuần là một sản phẩm công nghệ, mà là một ngành công nghiệp mới cần được chuẩn bị đồng bộ cả về hạ tầng, thể chế và hệ sinh thái sản xuất".

Ông Quân cũng khẳng định thêm rằng, vòng đời sử dụng của pin xe điện hiện nay có thể kéo dài từ 10 đến 20 năm tùy theo điều kiện vận hành thực tế.

Tuy nhiên, việc đầu tư hạ tầng vẫn đang gặp phải một số vướng mắc liên quan quy hoạch đô thị và thủ tục kết nối điện lực. Chính vì vậy, Bộ Công thương đang tích cực phối hợp các cơ quan liên quan để tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp tham gia phát triển trạm sạc. Đây chính là chìa khóa để nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới có nhiều biến động.

Cơ chế hỗ trợ và lộ trình phát triển bền vững

Tại các đô thị lớn như Hà Nội, quá trình chuyển dịch giao thông xanh đang được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua sự kết hợp giữa lộ trình bắt buộc và các cơ chế hỗ trợ tài chính thực chất.

Chính quyền thành phố xác định, việc giảm dần phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong nội đô là giải pháp cấp thiết để cải thiện môi trường sống. Trong đó, đề xuất hạn chế xe xăng đi vào khu vực Vành đai 1 đã tác động mạnh mẽ đến tâm lý người tiêu dùng, khiến xe điện trở thành lựa chọn ưu tiên nhờ ưu đãi về chi phí vận hành và sự ủng hộ từ phía Nhà nước.

Số liệu thực tế cho thấy, sự chuyển dịch này đang diễn ra rất nhanh trong khối vận tải công cộng. Hiện nay, khoảng 60% lượng xe taxi tại Thủ đô đã chuyển sang chạy điện, tương đương 8.600 phương tiện trên tổng số 14.000 xe được cấp phù hiệu.

Để hiện thực hóa mục tiêu 100% taxi xanh vào năm 2030, thành phố đang tích cực xây dựng các gói hỗ trợ về lãi suất vay vốn và ưu đãi phí trông giữ phương tiện.

Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải thuộc Sở Xây dựng Hà Nội, cho hay: "Thành phố đang xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp vận tải, bao gồm hỗ trợ lãi suất vay vốn, ưu đãi về chi phí trông giữ phương tiện và phát triển hệ thống trạm sạc điện. 65 đơn vị kinh doanh taxi trên địa bàn đã họp và triển khai theo đúng lộ trình của Ủy ban nhân dân thành phố, bảo đảm mục tiêu đến hết năm 2030 toàn bộ taxi Hà Nội chuyển sang xe chạy bằng năng lượng điện và các năng lượng thân thiện môi trường".

Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, sự chủ động từ các nhà sản xuất cũng đóng vai trò then chốt trong việc xóa bỏ rào cản chi phí đầu tư ban đầu. Điển hình như việc miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe điện đã tạo ra cú hích kích cầu cực lớn cho thị trường.

Ông Hoàng Hà, Tổng giám đốc VinFast Xe máy điện thị trường Việt Nam, khẳng định: “Ở thời điểm hiện tại, khách hàng mua ô-tô, xe máy điện VinFast đang được hỗ trợ từ 6-13% giá bán, được mua xe trả góp với 0 đồng vốn đối ứng ban đầu, được hỗ trợ từ 3-5% khi đổi từ xe xăng sang xe điện trong tháng 3, được ưu đãi thêm 100% lệ phí trước bạ đối với xe máy điện, được miễn phí sạc pin đến tháng 2/2029 đối với ô-tô và miễn phí đổi pin xe máy điện đến hết tháng 6/2028”.

Tuy nhiên, để giao thông xanh thực sự bền vững, các chuyên gia cảnh báo, quá trình này cần gắn liền với cơ cấu nguồn điện quốc gia. Xe điện chỉ thực sự mang lại giá trị môi trường khi nguồn điện sạc được sản xuất từ năng lượng tái tạo như gió hay mặt trời.

Do đó, chiến lược phát triển xe điện phải đi đôi với việc mở rộng các dự án năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả truyền tải. Theo Tiến sĩ Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, Việt Nam cần triển khai đồng bộ hệ giải pháp xuyên suốt từ pháp lý, chính sách đến đầu tư và tiêu dùng.

Ông khẳng định, việc chuyển đổi không chỉ để thực hiện cam kết môi trường mà còn là mệnh lệnh tất yếu từ thị trường; các chính sách hỗ trợ cho cả phía cung và phía cầu cần vận hành linh hoạt trên nền tảng cạnh tranh sòng phẳng. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, chuyên gia này cho rằng việc mạnh dạn áp dụng cơ chế thí điểm (sandbox) cho các mô hình mới là vô cùng cần thiết, gắn với lộ trình minh bạch và sự đồng thuận của xã hội.

Sau cùng, chuyển dịch giao thông xanh không chỉ dừng lại ở câu chuyện môi trường mà còn là chiến lược an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông gây rủi ro cho nguồn cung và khiến giá năng lượng toàn cầu biến động khó lường, việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu là hướng đi tất yếu để Việt Nam nâng cao tính tự chủ.

Phát triển hạ tầng xanh và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện chính là mắt xích quan trọng trong bài toán sử dụng năng lượng hiệu quả, góp phần đưa Việt Nam tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.